لايحه قانوني راجع به نحوه اداره دوره اول مجلس شوراي اسلامي جمهوري اسلامي ايران تا هنگاميكه مجلس اعتبار قانوني مييابد مصوب 1359,03,06 با اصلاحات و الحاقات بعدي (اصلاحي 31ˏ04ˏ1359) دوره اول مجلس شوراي اسلامي جمهوري اسلامي ايران تا هنگاميكه بر طبق اصل نود و سوم قانون اساسي اعتبار قانوني مييابد مطابق مواد زير اداره ميشود: محل مجلس
ماده 1 (اصلاحي 31ˏ04ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۳۱
محل تشكيل مجلس شوراي اسلامي جمهوري اسلامي ايران فعلا ساختمان مجلس خبرگان است كه قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در آن بتصويب رسيده است و هيچ محل ديگري براي تشكيل جلسات مجلس رسميت ندارد. رياست سني
ماده 2 (اصلاحي 31ˏ04ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۳۱
نخستين جلسه مجلس شوراي اسلامي جمهوري اسلامي طبق اصل شصت و پنجم قانون اساسي با حضور حداقل دوسوم مجموع نمايندگان (180 نفر) رسميت مييابد و پس از گزارش وزير كشور با قرائت پيام رهبر، مجلس افتتاح ميشود سپس رئيس جمهور بيانات خود را ايراد ميكند.
ماده 3
مسن ترين نماينده برياست سني و نفر بعدي بعنوان نايب رئيس و شش نفر از جوانترين نمايندگان بسمت منشي معين ميشوند. رئيس و منشي ها بلافاصله پس از گزارش وزير كشور و با دعوت وي در جايگاه هيأت رئيسه قرار ميگيرند. در صورت تساوي سن، هيأت رئيسه سني بقيد قرعه از بين مسن ترين و جوانترين نمايندگان تعيين خواهد شد. تشخيص هيات رئيسه سني با اداره قوانين مجلس است.
ماده 4
هيأت رئيسه سني تا انتخاب هيأت رئيسه دائمي، كليه وظايف هيأت رئيسه دائمي را بعهده خواهد داشت. مراسم سوگند
ماده 5
پس از مراسم افتتاح، نمايندگان حاضر در مجلس طبق اصل شصت و هفتم قانون اساسي به هيأت اجتماع سوگند ياد ميكنند. متن سوگندنامه كه بر روي ورقه اي نوشته شده توسط رئيس قرائت ميشود و نمايندگان بحالت اجتماع در حال قيام آنرا تكرار و پس از انجام مراسم سوگند ذيل سوگندنامه را امضاء ميكنند. نمايندگان اقليت هاي ديني اين سوگند را با ذكر كتاب آسماني خود ياد خواهند كرد. نمايندگانيكه در جلسه نخست شركت ندارند بايد در اولين جلسه اي كه حضور پيدا ميكنند مراسم سوگند را بجاي آورند. تعيين شعب
ماده 6 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
پس از انجام مراسم تحليف، نمايندگان بحكم قرعه متساوياً به ده شعبه تقسيم شده و هرچند نفري كه باقي ماندند بترتيب از شعبه اول، يك يك به شعب افزوده ميشود. شعب پس از انتخاب هيأت رئيسه خود براي رسيدگي به اعتبارنامه ها و پرونده هاي انتخاباتي تشكيل جلسه ميدهند - نمايندگانيكه بعداً سوگند ياد ميكنند به ترتيب فوق به عضويت شعبه پذيرفته ميشوند. هر شعبه داراي يك رئيس و يك نايب رئيس و يك مخبر و دو منشي خواهد بود كه جداگانه با رأي مخفي با ورقه و اكثريت نسبي انتخاب ميشوند و در صورت تساوي بحكم قرعه عمل خواهد شد. نتيجه انتخابات با ذكر آراء بايد طي گزارش به اطلاع مجلس برسد. مناط اعتبار براي رسميت جلسه هر يك از شعب حضور بيش از دو سوم اعضاء ميباشد و تصميمات با اكثريت آراء عده حاضر معتبر است. رسيدگي به اعتبارنامه ها در شعب
ماده 7 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
شعب بموجب جدول حوزه هاي انتخاباتي مجلس شوراي اسلامي كه براساس حروف تهجي از طرف اداره قوانين مجلس تنظيم ميشود، رسيدگي به اعتبارنامه ها و تشخيص صحت و سقم انتخابات را بر طبق شرايط مندرج در قانون انتخابات شروع و گزارش آن را به مجلس تقديم ميدارند. هر شعبه براي تسريع در كار ميتواند يك يا چند شعبه فرعي تعيين كند كه اعضاي آن به قيد قرعه از بين منتخبين آن شعبه تعيين ميشوند ولي رسيدگي نهائي در شعبه اصلي بعمل مي آيد و گزارش آن توسط مخبر شعبه به مجلس داده خواهد شد در صورتيكه مخبر غايب بود و يا امضاء و تقديم گزارش و دفاع از آن خودداري نمود، نايب رئيس يا منشي بترتيب وظيفه مخبر را انجام خواهند داد.
ماده 8
هيچ شعبه اي نميتواند تقديم گزارش را بيش از ده روز به تعويق بيندازد در صورتيكه تأخير بحكم ضرورت پيش آمده باشد، رئيس و در غياب او نايب رئيس شعبه مكلف است هيئت رئيسه را مطلع سازد و هرگاه هيئت رئيسه علت را موجه دانست موضوع را دوباره بهمان شعبه و در غير اين صورت بشعبه ديگر يا به يك كميسيون مخصوص ده نفري منتخب از شعبه دهگانه ارجاع مينمايد كه ظرف ده روز گزارش دهند.
ماده 9
شعب موظفند صورت جلسات خود را با قيد اسامي حاضرين به ترتيب ثبت و تنظيم و تقديم هيأت رئيسه مجلس نمايند. كميسيونها
ماده 10 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
شعب موظفند پس از تعيين هيأت رئيسه خود بلافاصله دو نفر از اعضاي خود را به عضويت كميسيون تحقيق انتخاب نمايند و نتيجه را در جلسه بعد مجلس گزارش دهند.
ماده 11 (اصلاحي 31ˏ04ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۳۱
هر شعبه يك نفر از اعضاي خود را پس از انتخاب اعضاي كميسيون تحقيق خويش براي تشكيل كميسيون تدوين آئيننامه داخلي مجلس شوراي اسلامي معين خواهد كرد و نتيجه را به مجلس گزارش خواهد كرد. اين كميسيون موظف است طرح تدوين شده را بلافاصله پس از انتخاب اعضاي حقوقدان شوراي نگهبان تقديم مجلس نمايد.
ماده 12
مناط اعتبار براي رسميت جلسه كميسيونها نيز حضور بيش از دوسوم اعضا مي باشد و تصميمات به اكثريت آراء عده حاضر معتبر است. رسيدگي به اعتبارنامه ها در مجلس
ماده 13 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
گزارش هريك از شعب در مجلس قرائت ميشود. هرگاه اين گزارش مبني بر تأييد نماينده باشد و از طرف نمايندگان مخالفتي ابراز نشود، اعتبارنامه تصويب شده تلقي ميگردد و رئيس تصويب آنرا اعلام مينمايد و در صورتيكه گزارش شعبه مبني بر رد اعتبارنامه نماينده باشد و يا در مجلس كسي مخالفت كند پرونده انتخاباتي بدون بحث در مجلس به كميسيون تحقيق ارجاع ميگردد. اين كميسيون ظرف ده روز به دلائل و توضيحات مخالف و مدافعات طرف رسيدگي ميكند و رأي ميدهد. رأي كميسيون بايد مدلل و موجه باشد و در مجلس قرائت خواهد شد. نماينده اي كه در موقع طرح اعتبارنامه مخالفت كرده باشد ميتواند بمدت نيمساعت صحبت كند و چنانچه تعداد نمايندگانيكه در موقع طرح اعتبارنامه مخالفت كرده اند بيش از يك نفر باشد مدت صحبت هريك حداكثر يك ربع ساعت خواهد بود. پس از صحبت مخالف، نماينده مورد اعتراض ميتواند بمدت يكساعت يا بميزان مجموع مدتيكه نمايندگان مخالف صحبت كرده اند از خود دفاع كند. اين دفاع ممكن است بنا بر درخواست نماينده اي كه مورد اعتراض واقع شده پس از صحبت نمايندگاني كه بعنوان مخالف صحبت كرده اند و يا بعد از هر يك از آنها و يا بخشي از آنان انجام يابد. نماينده مورد اعتراض حق دارد نماينده ديگري را براي دفاع معرفي نمايد. همچنين نماينده مورد اعتراض و مدافع او ميتوانند بتمام اعتراضات در جلسه بعد جواب بدهند و دفاع نمايند. مناط تصويب اعتبارنامه اكثريت مطلق مجموع آراء موافق و مخالف خواهد بود و آراء ممتنع به حساب نخواهد آمد.
ماده 14
اگر كميسيون تحقيق ظرف ده روز نظر خود را به مجلس نداد نماينده اي كه اعتبارنامه او مورد اعتراض واقع يا در شعبه رد شده ميتواند درخواست طرح اعتبارنامه خود را در مجلس بنمايد و اين درخواست بايد مورد قبول واقع گردد.
ماده 15
اخذ رأي نسبت باعتبارنامه مورد اعتراض بايد مخفي و با ورقه باشد مگر اينكه نماينده مورد اعتراض درخواست رأي علني با ورقه نمايد كه در آنصورت رأي علني با ورقه است.
ماده 16
نمايندگانيكه هنوز اعتبارنامه آنان تصويب نشده است حق نطق و دادن رأي در مجلس را ندارند ولي حق حضور در شعبه يا كميسيون تحقيق هنگام رسيدگي باعتبارنامه خود را دارند و در صورتيكه از طرف شعبه يا كميسيون يا بتقاضاي خود براي اداي توضيحات دعوت شوند حق رأي نخواهند داشت. انتخاب اعضاي حقوقدان شوراي نگهبان ـ اعلام اعتبار مجلس
ماده 17
پس از تصويب اعتبارنامه حداقل 180 نفر از نمايندگان طبق اصل نود و يكم قانون اساسي بانتخاب اعضاي حقوقدان شوراي نگهبان كه حداقل معادل دو برابر اعضاي مورد نياز آن از طرف شورايعالي قضائي به مجلس معرفي ميشوند اقدام خواهد شد. اخذ رأي مخفي و با ورقه خواهد بود و هر عضو منتخب لازم است داراي اكثريت مطلق و حداقل يكصد رأي باشد.
ماده 18
رئيس سني پس از انتخاب اعضاي شوراي نگهبان مطابق اصل نود و سوم قانون اساسي اعتبار مجلس را اعلام داشته و بلافاصله نسبت به انتخاب هيأت رئيسه اقدام خواهد كرد.
ماده 19
هيأت رئيسه پس از انتخاب اعضاي حقوقدان، شوراي نگهبان براي مدت يكسال انتخاب ميشوند.
ماده 20
هيأت رئيسه مركب است از، رئيس - دو نايب رئيس - شش منشي و نه كارپرداز.
ماده 21
انتخاب رئيس فردي و به اكثريت مطلق است و انتخاب نواب و منشي ها و كارپردازان جداگانه و جمعي و با اكثريت نسبي (مشروط به اينكه كمتر از سي درصد آراء نباشد) و جملگي با رأي مخفي و با ورقه خواهد بود. در صورتيكه در انتخاب رئيس در دفعه اول اكثريت مطلق حاصل نشود، دفعه دوم اكثريت نسبي كافي خواهد بود. رئيس مجلس بر ساير اعضاء هيأت رئيسه و تمام ادارات مجلس رياست دارد.
ماده 22
نواب رئيس به ترتيب تعداد آراء بعنوان نايب رئيس اول و نايب رئيس دوم در غياب رئيس وظيفه او را به عهده خواهند داشت. در صورت تساوي آراء مسن ترين آنها نايب رئيس اول خواهد بود.
ماده 23
قبل از اخذ رأي براي هيأت رئيسه اسامي نامزدها به ترتيب وصول به هيأت رئيسه سني در جلسه علني اعلام خواهد شد. شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران