قانون موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت هند راجع بسرويسهاي حمل و نقل هوائي مصوب 1343,09,25 با اصلاحات و الحاقات بعدي ماده واحده موافقت نامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت هند راجع بسرويسهاي حمل و نقل هوائي كه در تاريخ 19 مرداد ماه 1339 شمسيدر تهران بين نمايندگان مختار طرفين امضاء شده و مشتمل بر يك مقدمه و شانزده ماده و يك برنامه پرواز ضميمه و دو نامه متبادله است تصويب و بدولت اجازه مبادله آن داده ميشود. قانون فوق كه مشتمل بر ماده واحده و متن موافقت نامه ضميمه ميباشد و در جلسه روز پنجشنبه بيست و هشتم خرداد ماه يكهزار و سيصد و چهل و سهبتصويب مجلس شوراي ملي رسيده بود در جلسه روز چهارشنبه بيست و پنجم آذر ماه يكهزار و سيصد و چهل و سه شمسي بتصويب مجلس سنا رسيد. رئيس مجلس سنا- مهندس شريف امامي _ رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت هند راجع به سرويسهاي حمل و نقل هوايي مقدمه نظر به اينكه دولت شاهنشاهي ايران و دولت هند علاقمند بعقد موافقتنامهاي جهت برقراري سرويسهاي حمل و نقل هوائي بازرگاني مابين و ماوراءقلمروهاي خود ميباشند لذا نمايندگان تامالاختيار خود را براي اين منظور بشرح زير تعيين نمودند: از طرف دولت شاهنشاهي ايران جناب آقاي عباس آرام وزير امور خارجه از طرف دولت هند جناب آقاي تريلو كيناتكال سفير كبير هند در ايران نمايندگان مزبور پس از مبادله اختيارنامههاي خود كه در كمال صحت و اعتبار بود درباره مواد زير موافقت حاصل نمودند:
ماده 1
براي مقاصد مندرج در اين موافقت نامه جز در موارديكه مضمون عبارت مفهوم ديگري ايجاب كند: الف - مقصود از مقامات هواپيمايي در مورد ايران اداره كل هواپيمائي كشوري و هر شخص يا هيئتي است كه مجاز باشد وظايف فعلي آن اداره كل يا وظايف مشابه به آن را انجام دهد و در مورد هند مدير كل هواپيمائي كشوري و هر شخص يا هيئتي كه مجاز باشد وظايف فعلي مدير كل يا وظايف نظيرآنرا انجام دهد.
ب
مقصود از قرارداد قرارداد هواپيمائي كشوري بينالمللي است كه در تاريخ هفتم دسامبر 1944 براي امضاء در شيكاكو]شيكاگو[ حاضر شده بود.
ج
مقصود از قلمرو و سرويس هوائي و سرويس هوايي بينالمللي و مؤسسه هواپيمائي و توقف بمنظورهاي غير از حمل و نقل دارايهمان معاني خواهد بود كه در مواد 2 و 96 قرارداد بينالمللي هواپيمائي به آنها اطلاق شده است.
ماده 2
هر يك از طرفين متعاهدين بطرف متعاهد ديگر حق بهرهبرداري از سرويسهاي هوائي مصرح در ضميمه اين موافقت نامه (كه از اين پسسرويسهاي هوايي مشخصه ناميده ميشود) در خطوط مندرجه در ضميمه مزبور را (كه از اين پس خطوط هوائي مشخصه ناميده ميشود) اعطامي نمايد.
ماده 3
الف - هر يك از سرويسهاي هوائي مشخصه طبق اراده و تصميم طرف متعاهديكه بموجب اين موافقت نامه به آن حق استفاده داده شدهممكن است بلافاصله يا بعداً مورد بهرهبرداري قرار گيرد مشروط بر اينكه:
1
طرف متعاهدي كه به آن حق استفاده داده شده براي بهرهبرداري در خطوط هوائي تعيين شده مربوطه يك يا چند مؤسسه هواپيمائي را (كه از اينپس مؤسسه يا مؤسسات معينه ناميده ميشود) كتباً تعيين نمايد.
2
طرف متعاهديكه حق استفاده را اعطاء مينمايد متعاقب بند (ب) اين ماده بايستي براي مؤسسه هواپيمائي مربوطه اجازه لازم بهرهبرداري را صادرنموده باشد و اين اقدام را بايد با حداقل تأخير انجام دهد.
ب
ممكن است از يك مؤسسه معينه خواسته شود تا مقامات هواپيمائي طرف متعاهد اعطاء كننده حقوق را قانع نمايد كه مؤسسه مزبور قابليت اجراي شرايط موضوعه يا قوانين مقرراتي را كه آن مقامات در مورد بهرهبرداري سرويسهاي هوائيبينالمللي وارد ميدانند دارا ميباشد.
ج
ممكن است از يك مؤسسه معينه خواسته شود براي بهرهبرداري از سرويسهائيكه در مناطق جنگي يا مناطقي كه تحت اشغال نظامي و يا تحتتأثير جنگ قرار گرفته موافقت مقامات نظامي صلاحيتدار را جلب نمايد.
ماده 4
مؤسسات معينه هر يك از طرفين متعاهدين كه از سرويسهاي مصرحه بهرهبرداري مينمايند با رعايت مقررات ماده 5 ميتوانند از فراز قلمروطرف متعاهد ديگر به طور ترانزيت پرواز نموده يا بمنظورهايي غير از حمل و نقل توقف نمايند و يا در آن قلمرو در نقاط مصرحه در ضميمه در خط پرواز مربوطه بمنظور پياده يا سوار كردن مسافرين و محمولات بينالمللي كه مبدأ آن قلمرو طرف متعاهد اول يا كشور ثالث بوده و يا بمقصد قلمروهمان طرف يا كشور ثالث باشد فرود آيند.
ماده 5
الف - مقامات هواپيمائي متعاهدين متفقاً براي مدتيكه مورد توافق طرفين باشد ظرفيت كليه محمولات را اعم از مسافر و كالا و محمولاتپستي كه پيشبيني ميشود در قلمرو هر يك از طرفين متعاهدين جهت حمل در سرويسهاي هوائي معينه در آن مدت در كليه خطوط هوائي مشخصه بمقصد قلمرو طرف متعاهد ديگر وجود داشته باشد و همچنين تعداد سرويسها كه براي اين منظور لازم باشد با در نظر گرفتن ضريب بارگيري مناسبتعيين خواهند نمود. ب - هر يك از طرفين متعاهدين حق دارد بمؤسسات معينه خود اجازه دهد كه براي حمل مسافرين و محمولات مذكور در بند (الف) اين ماده خواه در سرويسهائيكه بقلمرو طرف متعاهد ديگر ختم ميشود و خواه در سرويسهائيكه از آن قلمرو عبور مينمايند نصف ظرفيتي را كه طبق مقررات(الف) مذكور تعيين شده مورد استفاده قرار دهد. ج - مؤسسات معينه هر يك از طرفين متعاهدين فقط طبق مقررات زير ميتوانند در قلمرو طرف متعاهد ديگر در هر يك از خطوط هوائي مصرحهمسافرين و محمولاتي را كه از كشور ثالث حمل شده يا بمقصد كشور ثالث باشد پياده يا سوار كنند:
1
در صورتيكه كشور ثالث مزبور بين قلمروهاي طرفين متعاهدين واقع باشد هر قسمتي از ظرفيت كه توسط آن مؤسسات طبق مقررات بندهاي(الف) و (ب) اين ماده منظور شده ممكن است براي منظور فوق مورد استفاده قرار گيرد.
2
در صورتيكه كشور ثالث مزبور در ماوراء قلمرو طرف متعاهد ديگر واقع باشد ظرفيتي كه براي اين منظور مورد استفاده قرار ميگيرد نبايستي ازظرفيتي كه طبق مقررات بندهاي (الف) و (ب) اين ماده منظور شده است تجاوز نمايد و اين ظرفيت بايد با موافقت مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدينطوري تعيين گردد كه در مدت مورد موافقت امكان ورود لطمه بيمورد بمنافع مؤسسات طرف متعاهد ديگر كه بين قلمرو خود و كشور ثالث مربوطهبهرهبرداري مينمايند نداشته باشد. د - بمنظور رفع احتياجات حمل و نقل در فصول مختلفه و يا رفع احتياجاتيكه جنبه غير مترقبه و موقت دارد مؤسسات معينه ممكن است بين خودموافقت نمايند كه ظرفيتهاي مورد موافقت را بميزان لازم جهت تأمين احتياجات حمل و نقل موقتاً افزايش دهند هر افزايشي از اين قبيل بايد فوراً بمقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين گزارش شود و هر يك از آن مقامات ممكن است با چنين افزايشي موافقت ننمايند و در صورت عدم موافقت ازاجراي چنين افزايش بايد خودداري شود. ه - 1 - در اين ماده مقصود از مدت مورد موافقت عبارت است از اولين ششماه و شروع آن از تاريخي است كه اين موافقت نامه بموقع اجرا درآيد وپس از آن هر مدت ششماه بعدي است مگر آنكه مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين طور ديگري موافقت نمايند.
2
تعداد سرويسها و ظرفيتي كه بايد منظور گردد بدواً بين مؤسسات معينه طرفين متعاهدين مورد مذاكره واقع و در صورت امكان مورد موافقت واقعميشود. مقامات هواپيمائي هر دو طرف متعاهد حق دارند كه در اين مذاكرات نماينده داشته باشند.
3
هر موافقتي كه بدين ترتيب بين مؤسسات معينه طرفين متعاهدين حاصل شود موكول بتصويب مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين خواهد بود چنين تصويبي از طرف مقامات هواپيمائي مذكور شامل توافق لازم مندرج در بندهاي (الف) و (ج) اين ماده تلقي خواهد شد.
4
در صورتيكه مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين نتوانند در موضوعيكه موافقت آنها طبق مقررات اين ماده لازم باشد موافقت نمايند طرفين متعاهدين سعي خواهند كرد كه در آن موضوع بين خود موافقت حاصل كنند و چنانچه طرفين متعاهدين نتوانند چنين موافقتي حاصل نمايند مقرراتماده 13 اين موافقت نامه اجراء خواهد شد.
5
ماداميكه تجديد نظر در ظرفيت و تعداد پروازها طبق مقررات اين ماده خاتمه نيافته مؤسسات معينه طرفين متعاهدين حق دارند استفاده ازظرفيتهائي را كه براي سرويسهاي هوايي موجود خود منظور نمودهاند ادامه دهند.
ماده 6
مؤسسات معينه هر يك از طرفين متعاهدين ميتوانند طبق شرايط زير در يك نقطه از قلمرو طرف متعاهد ديگر هواپيماي مورد استفاده خودرا به هواپيماي نوع ديگر تبديل نمايند.
1
در صورتيكه صرفهجوئي در بهرهبرداري تبديل هواپيما را ايجاب نمايد.
2
در صورتيكه هواپيماهاي مورد استفاده در آن قسمت از خط كه از انتهاي واقع در قلمرو طرف متعهد اول دورتر است از حيث ظرفيت ازهواپيماهاي مورد استفاده در قسمت نزديكتر خط كوچكتر باشد.
3
در صورتيكه برنامه حركت هواپيماي با ظرفيت كوچكتر طوري تنظيم شود كه با حركت هواپيماي با ظرفيت بزرگتر تطبيق كند و هدف اصليهواپيماهاي كوچكتر در رسيدن بنقطه تبديل حمل محمولات هواپيماهاي بزرگتر و يا تحويل محمولات به آن هواپيما باشد.
4
در صورتيكه مقررات ماده 5 در مورد كليه ترتيبات مربوط به تبديل هواپيماها رعايت شود.
ماده 7
الف - تعرفه كرايه حمل مسافر و بار در هر يك از سرويسهاي هوائي مصرحه بايستي عادلانه بوده و ميزان آن با رعايت كليه عوامل مربوطه ازجمله صرفهجوئي در بهرهبرداري و نفع عادلانه و اختلاف خصوصيات سرويسها )ميزان - سرعت و وسائل راحتي مسافرين) و تعرفه كرايه سايرمؤسساتي كه در تمام يا قسمتي از خط هوائي مربوطه بهرهبرداري مينمايند تعيين گردد.
ب
1 - تعرفه كرايه مربوط بهر خط يا قسمتي از آن با توافق نظر مؤسسات معينه مربوطه و در صورت امكان با مذاكره با ساير مؤسساتي كه در همانخط يا قسمتي از آن بهرهبرداري ميكنند با در نظر گرفتن نرخهاي مربوطه انجمن بينالمللي حمل و نقل هوائي تعيين ميشود. تعرفهايكه بدين ترتيبمورد موافقت واقع ميشود مربوط است بخطوطيكه در آن مؤسسه معينه يكي از طرفين متعاهدين بهرهبرداري ميكند و آن خطوط بقلمرو طرفمتعاهد ديگر منتهي ميشود و يا از آن قلمرو عبور مينمايند بايستي بتصويب مقامات هواپيمائي هر دو طرف متعاهد برسد.
2
تصويب تعرفه مربوط بيك خط يا قسمتي از خط كه در آن هيچيك از مؤسسات معينه يكي از طرفين متعاهدين بهرهبرداري نميكنند. و يا مربوط بقطعات يا خطوطي از آنها كه هيچ نقطه آن در قلمرو يكي از طرفين متعاهدين واقع نشده از طرف مقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر الزامينيست.
3
در صورت عدم توافق بين مؤسسات معينه مربوطه و يا در صورتيكه مقامات هواپيمائي تعرفهها را بترتيبي كه در اين بند ذكر شده تصويبننمايند طرفين متعاهدين سعي خواهند نمود كه بين خود موافقت حاصل نمايند و در صورت عدم حصول موافقت براي رفع مورد اختلاف طبق ماده13 اقدام خواهد شد و تا زمانيكه تعرفهها طبق مقررات اين ماده تعيين نشده است تعرفههائيكه قبلاً برقرار شده اجرا خواهند شد
ماده 8
الف - سوخت و روغنهاي ماشين و قطعات يدكي و وسايل معمولي تعمير و خوار و بار هواپيما كه به هواپيماي مؤسسه معينه يكي از طرفينمتعاهدين در قلمرو طرف متعاهد ديگر منحصراً براي مصرف ريخته و يا با آن هواپيما بار ميگردد و در آخرين فرودگاه قلمرو مذكور در هواپيما باقيميماند از لحاظ حقوق گمركي و عوارض بازرسي و ساير حقوق و عوارض ملي يا محلي مشابه، مشمول همان رفتاري خواهد بود كه طرف متعاهد دومنسبت به مؤسسات حمل و نقل بينالمللي يك كشور كاملة الوداد معمول ميدارد. هيچيك از طرفين متعاهدين مجبور به اعطاء بخشودگي و معافيت از حقوق گمركي و عوارض بازرسي و ساير حقوق عوارض مشابه مؤسسه معينهطرف متعاهد ديگر نميباشند مگر اينكه طرف متعاهد ديگر بخشودگي و معافيتهاي مذكور را براي مؤسسه معينه طرف متعاهد اول قائل شده باشد.
ب
هر گاه بعقيده مقامات هواپيمائي يكي از طرفين متعاهدين اجراي مقررات مربوط به گمرك و مهاجرت و قرنطينه و يا موضوعات مشابه در قلمروطرف متعاهد ديگر در بهرهبرداري سرويسهاي هوائي طبق اين موافقتنامه تحميلات ناروايي به مؤسسات معينه خود وارد آورد مقامات هواپيمائيطرف متعاهد ديگر در صورت تقاضا بايد براي مشاوره به منظور بررسي موضوع حاضر شوند.
ماده 9
الف - مقامات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين در صورت تقاضاي مقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر اطلاعات زير را تسليمخواهند نمود:
1
اطلاعات مربوط به اجازههائي كه براي مؤسسات معينه خود جهت بهرهبرداري سرويسهاي هوائي مصرحه اعطاء نموده.
2
آمار حمل و نقلي كه براي تجديد نظر در ظرفيت سرويسهاي هوائي مصرحه مناسب ميباشد.
3
گزارشات منظم كه منطقاً مورد لزوم بوده و مربوط باشد بمحمولاتي كه توسط مؤسسات معينه در سرويسهاي هوائي مصرحه حمل شده و شاملاطلاعات راجع بمبدأ و مقصد اين محمولات نيز باشد.
ب
هر يك از طرفين متعاهدين مؤسسات معينه خود را وادار خواهد نمود كه هر قدر عملي باشد قبلاً رونوشت برنامه پرواز و جداول تعرفه ومشخصات مربوط بنوع هواپيمائي كه در سرويسهاي هوائي مصرحه بكار ميروند بمقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر تسليم نمايند.
ماده 10
الف - هر يك از طرفين متعاهدين حق دارد كه از صدور اجازه بهرهبرداري جهت يك مؤسسه معينه طرف متعاهد ديگر خودداري و يا اجازه صادره را لغو و يا شرايطي را كه لازم بداند تعيين نمايد در صورتيكه:
1
طرف متعاهد اول قانع نشده باشد كه مالكيت آن مؤسسه معينه و تسلط مؤثر بر آن در دست طرف متعاهد ديگر و يا اتباع آن ميباشد.
2
آن مؤسسه معينه قوانين و مقررات طرف متعاهد اول را رعايت ننمايد.
3
شرايطي كه بر اساس آن طبق اين موافقتنامه حقوقي بطرف متعاهد ديگر اعطاء شده مراعات نگردد.
ب
به استثناء موردي كه قوانين و مقررات رعايت نشوند چنين اقدامات فقط بعد از آنكه اخطار مناسبي به مؤسسه معينه مربوطه داده شد و طرفينمتعاهدين فرصت مشاوره داشتند معمول خواهد شد. اقدام يكطرف متعاهد طبق اين ماده بحقوق طرف متعاهد ديگر طبق ماده 13 لطمه واردنخواهد ساخت.
ماده 11
الف - با روح همكاري نزديك مقامات هواپيمائي دو طرف متعاهد در صورت لزوم بمنظور اطمينان به اينكه اصول اين قرارداد و اجرايمقررات آن مراعات شده با يكديگر مشورت خواهند نمود.
ب
هر يك از طرفين متعاهدين ميتوانند بمنظور شروع مذاكره درباره هر اصلاحي كه در اين موافقتنامه مقتضي ميداند همه وقت تقاضاي مشورتبا طرف متعاهد ديگر را بنمايد. اين مشورت در ظرف مدت شصت روز از تاريخ تقاضا شروع خواهد شد و هر تغييري كه در اين موافقتنامه پس از اينمشورت مورد توافق نظر واقع شود موقعيكه به وسيله مبادله يادداشتهاي سياسي تأييد گرديده بموقع اجراء در خواهد آمد.
ج
تغييراتي كه يكي از طرفين متعاهدين در نقاط توقف بين راه در خطوط هوائي مصرحه كه براي مؤسسات معينه خود تجويز نموده ميدهد بهاستثناء تغييراتي كه:
1
نقاط مورد استفاده يك مؤسسه معينه در قلمرو طرف متعاهد ديگر را تغيير ميدهد يا:
2
باعث ميشود كه يك خط از صورت يك خط نسبتاً مستقيم خارج شود. تغيير اين موافقتنامه محسوب نخواهد شد و بنابر اين هر يك از طرفين متعاهدين ميتواند بطور يك جانبه چنين تغييراتي را بدهد مشروط بر آنكهاخطار راجع به اين قبيل تغييرات بدون تأخير بمقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر داده شود. هرگاه مقامات هواپيمائي طرف متعاهد دوم ملاحظهكنند كه از اصول مندرجه در ماده 5 اين موافقتنامه در اثر اين تغييرات انحراف حاصل شده و چنين انحرافي بعلت اينكه يك مؤسسه معينه طرفمتعاهد اول محمولات بين قلمرو طرف متعاهد دوم و قطعه جديد واقع در قلمرو كشور ثالث را حمل مينمايند بمنافع يكي از مؤسسات آنها لطمهوارد ميآورد مقامات هواپيمائي طرف متعاهد دوم ميتوانند طبق مقررات بند الف اين ماده تقاضاي مشورت نمايند. د - نقاط هر يك از خطوط هوائي مشخصه ممكن است به اختيار مؤسسات معينه در يك يا كليه پروازها حذف شوند
ماده 12
خواه ترتيبات مربوط بمشورت طبق بند ب ماده 11 اين موافقتنامه شروع شده يا نشده باشد هر يك از طرفين متعاهدين ميتواند بمنظورختم اين موافقتنامه در هر موقع كه بخواهد بطرف متعاهد ديگر اخطار نمايد و چنين اخطاري بايد در آن واحد به شوراي سازمان بينالمللي هواپيمائيكشوري نيز ارسال شود اين موافقتنامه يك سال پس از تاريخ وصول اخطار خاتمه موافقتنامه بطرف متعاهد ديگر خاتمه خواهد يافت مگر آنكه قبل ازانقضاي چنين مدت اخطار مذكور با موافقت پس گرفته شود. در صورت عدم اعلام وصول اخطار از طرف متعاهد ديگر چهارده روز پس از وصول آن بشوراي سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري اخطار رسيده تلقي خواهد شد.
ماده 13
الف - در صورت بروز اختلاف بين طرفين متعاهدين نسبت به تفسير يا اجراي اين موافقتنامه يا ضميمه آن طرفين متعاهدين در وهله اولسعي خواهند نمود كه آن را بوسيله مذاكره بين خود حل و فصل نمايند.
ب
هر گاه طرفين متعاهدين موفق نشوند كه بوسيله مذاكره مورد اختلاف را حل و فصل نمايند:
1
ممكن است موافقت نمايند كه مورد اختلاف را براي اخذ تصميم بيك ديوان حكميت يا بحكميت شخص يا هيئتي كه با توافق نظر بين آنهاتعيين شده باشد ارجاع نمايند.
2
در صورتيكه بدين ترتيب موافقت حاصل نكنند و يا چنانچه موافقت نمايند كه مورد اختلاف بيك ديوان حكميت ارجاع شود ولي نسبت بهتركيب آن موافقت حاصل نگردد هر يك از طرفين متعاهدين ميتوانند مورد اختلاف را براي رسيدگي و اخذ تصميم بهر ديوان صلاحيتدار برايرسيدگي كه در سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري تأسيس شده ارجاع نمايند.
ج
طرفين متعاهدين متعهد ميشوند كه براي توصيههاي مقدماتي و تصميماتي كه طبق بند ب اين ماده صادر شده عمل نمايند. د - هر گاه و ماداميكه يكي از طرفين متعاهدين يا يك مؤسسه معينه يكي از طرفين مزبور مقررات بند ج اين ماده را مراعات ننمايد طرف متعاهد ديگرميتواند حقوقي را كه طبق اين موافقتنامه و ضميمه آن اعطاء نموده محدود يا معلق يا نقض نمايد.
ماده 14
در صورتيكه يك قرارداد عمومي چند جانبه در خصوص حقوق سرويسهاي هوائي بينالمللي منظم نسبت بهر دو طرف متعاهد بمورداجرا درآيد اين موافقت نامه بطوري اصلاح خواهد شد كه با مقررات قرارداد مزبور منطبق گردد.
ماده 15
مواد 9 و 10 و 11 و 13 و 14 و 15 و 16 و 24 و 29 و 30 و 31 و 32 و 33 و 34 و 35 و 36 قرارداد بينالمللي هواپيمائي بصورت فعليآنها بمنزله جزء لايتجزاي اين موافقت نامه محسوب و در مورد طرفين متعاهدين طي مدت اعتبار اين موافقت نامه لازمالاجراء خواهد بود مگر آنكهطرفين متعاهدين كه بقرارداد مزبور ملحق شدهاند نسبت بمواد بالا اصلاحاتي را تصويب نمايند كه طبق ماده 94 قرارداد بمورد اجرا گذارده شود ودر آنصورت موادي كه بدين ترتيب اصلاح شده نسبت بطرفين متعاهدين در مدت اعتبار اين موافقت نامه لازمالاجراء خواهد بود.
ماده 16
اين موافقت نامه طبق مقررات اساسي طرفين متعاهدين بتصويب خواهد رسيد و از تاريخ مبادله اسناد مصوبه كه در شهر دهلي نو بعملخواهد آمد بموقع اجرا گذارده خواهد شد. براي تأييد مراتب فوق نمايندگان تامالاختيار مزبور اين موافقت نامه را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند. اين موافقتنامه در تاريخ دهم اوت 1960 برابر با نوزدهم مرداد ماه 1339 شمسي هجري در تهران در دو نسخه بزبانهاي فارسي و هندي و انگليسيتنظيم و امضاء گرديد و هر سه متن متساوياً معتبر ميباشند مگر در صورت بروز اختلاف كه متن انگليسي معتبر خواهد بود. از طرف دولت شاهنشاهي ايران از طرف دولت هند ضميمه الف - مؤسسات معينه بوسيله دولت شاهنشاهي ايران حق خواهند داشت كه سرويسهاي هوائي در هر يك از خطوط زير را در هر دو جهتبكار اندازند و محمولات بينالمللي را در قلمرو هندوستان در هر يك از نقاطيكه ذيلاً معين شده پياده و سوار نمايند:
1
نقاطي در ايران - نقاطي در افغانستان. نقاطي در پاكستان - دهلي و نقاط ماوراء
2
نقاطي در ايران - نقاطي در پاكستان - دهلي و نقاط ماوراء.
3
نقاطي در ايران - نقاطي در پاكستان - بمبئي و نقاط ماوراء
ب
مؤسسات معينه بوسيله دولت هند حق خواهند داشت كه سرويسهاي هوائي در هر يك از خطوط زير را در هر دو جهت بكار اندازند ومحمولات بينالمللي را در قلمرو ايران در هر يك از نقاطي كه ذيلاً تعيين شده پياده يا سوار نمايند:
1
نقاطي در هندوستان - نقاطي در پاكستان - نقاطي در افغانستان - تهران و نقاط ماوراء.
2
نقاطي در هندوستان - نقاطي در پاكستان - تهران و نقاط ماوراء.
3
نقاطي در هندوستان - نقاطي در پاكستان از طريق نقاط واسطه به آبادان و نقاط ماوراء. جناب آقاي وزير 10 اوت 1960 عطف بموافقتنامه هواپيمائي دو جانبه بين ايران و هند كه امروز به امضاء رسيده است محترماً اشعار ميدارد كه مقصود از جمله مالكيت واقعي وكنترل مؤثر مندرج در قسمت الف (1) ماده 10 موافقتنامه مزبور در مورد مؤسسات معينه هر يك از طرفين متعاهدين علاوه بر اينكه مالكيت قسمتاكثر سهام مؤسسات معينه بايد در دست مؤسسات مزبور باشد دولتين متعاهدين يا اتباع آنها نيز بايستي كنترل در اداره مؤسسات معينه و همچنين درمالكيت و كنترل مؤثر اكثر هواپيماها و وسايلي را كه در به كار انداختن سرويسها بكار ميرود داشته باشند. از آن عاليجناب احتراماً درخواست ميشوداز طرف دولت متبوعه خود مراتب فوق را تأييد فرمايند اين نامه و پاسخ تأييدي جنابعالي جزئي از قرارداد محسوب خواهد شد. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقديم ميدارد. -امضاء - تي. ان كال سفير كبير هند جناب آقاي عباس آرام - وزارت امور خارجه شاهنشاهي – تهران شماره1185/18/9036 تاريخ 19/5/39 جناب آقاي سفير كبير احتراماً وصول نامه مورخ دهم اوت 1960 جنابعالي را كه مضمون آن عيناً در ذيل درج ميشود: جناب آقاي وزير عطف بموافقت نامه هوايي دو جانبه بين ايران و هند كه امروز به امضاء رسيده است محترماً اشعار ميدارد كه مقصود از جمله مالكيتواقعي و كنترل مؤثر مندرج در قسمت الف (1) ماده 10 موافقت نامه مزبور در مورد مؤسسات معينه هر يك از طرفين متعاهدين علاوه بر اينكه مالكيتقسمت اكثر سهام مؤسسات معينه بايد در دست مؤسسات مزبور باشد دولتين متعاهدين يا اتباع آنها نيز بايستي كنترل در اداره مؤسسات معينه وهمچنين در مالكيت و كنترل مؤثر اكثر هواپيماها و وسايلي را كه در بكار انداختن سرويسها بكار ميرود داشته باشند از آن عاليجناب احتراماًدرخواست ميشود از طرف دولت متبوعه خود مراتب فوق را تأييد فرمايند اين نامه و پاسخ تأييدي جنابعالي جزئي از قرارداد محسوب خواهد شد. موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را تقديم ميدارد. - امضاء - تي.ان كال سفير كبير هند اعلام و مراتب مندرجه در آن را بدين وسيله تأييد مينمايد. وزير امور خارجه جناب آقاي تي. ان كال سفيركبير هند در ايران – تهران - موافقتنامه فوق كه مشتمل بر يك مقدمه و شانزده ماده و يك جدول خطوط پرواز ضميمه و دو نامه متبادله ميباشد ضميمه قانون موافقتنامه بين دولتايران و دولت هند راجع به سرويسهاي حمل و نقل هوايي ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي