قانون موافقتنامه حفاظت و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر مصوب 1394,11,05 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه حفاظت و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر مشتمل بر يك مقدمه و هجده ماده به شرح پيوست تصويب و اجازه تسليم اسناد آن داده مي شود.
تبصره
در اجراي مواد (15) و (16) اين موافقتنامه رعايت اصول يكصد و سي و نهم (139) و هفتاد و هفتم (77) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران الزامي است. بسم الله الرحمن الرحيم موافقتنامه حفاظت و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر دولتهاي جمهوري آذربايجان، جمهوري اسلامي ايران، جمهوري قزاقستان، فدراسيون روسيه و تركمنستان كه از اين پس «طرفها» ناميده مي شوند؛ با پيروي از تمايل به توسعه مناسبات حسن همجواري بين كشورهاي طرفها؛ با تصديق اينكه منابع زنده آبي مشترك درياي خزر، ميراث مشترك كشورهاي طرفها است؛ با يادآوري لزوم اقدامات هماهنگ شده طرفها براي حفاظت از منابع زنده آبي درياي خزر، با در نظر گرفتن مفاد كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر كه درتهران در تاريخ 13 آبان 1382 برابر با 4 نوامبر 2003 امضاء شد؛ با يادآوري اهميت تحقيقات علمي توافق شده براي حفاظت، بازسازي و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر؛ با در نظر گرفتن اهميت اقتصادي صيادي منابع زنده آبي درياي خزر براي كشورهاي طرفها و اشتغال مردمان آنها؛ به شرح زير توافق نمودند:
ماده 1
اين موافقتنامه در مورد منابع زنده آبي درياي خزر اعمال مي شود.
ماده 2
از نظر اين موافقتنامه معاني اصطلاحات به كار برده شده به شرح زير خواهد بود: «منابع زنده آبي»: ماهي، نرم تنان، سخت پوستان، پستانداران و ساير گونه هاي جانوران و گياهان آبي؛ «كميسيون»: كميسيون حفاظت و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي و مديريت ذخاير مشترك منابع مزبور؛ « منابع زنده آبي مشترك»: تاس ماهيان، كيلكاها، فكها و همچنين گونه هاي ماهياني كه توسط كميسيون در اين فهرست درج گرديده اند؛ «بازسازي»: احياي ذخاير منابع زنده آبي از جمله اقداماتي با اهداف: - حفاظت و احياي محلهاي طبيعي تكثير و مسيرهاي مهاجرت مولدين به محلهاي تخم ريزي؛ - تكثير و رهاسازي لاروها يا بچه ماهيان از طريق بازسازي مصنوعي؛ - حفاظت از مناطق چرا، تخم ريزي و محلهاي زمستان گذراني ماهيان «صيد»: كليه منابع زنده آبي كه از محيط زندگي خود به هر شكلي در طي دوره مشخصي برداشت شده اند «صيادي»:هر نوع فعاليتي كه هدف از آن برداشت منابع زنده آبي از زيستگاه طبيعي آنها باشد؛ «صيد هدف»: برداشت آن گونه هايي از ماهيان كه هدف اصلي فعاليت ماهيگيري هستند؛ «صيد تجاري»: صيد هدف، به استثناي صيادي به منظور تكثير مصنوعي و صيادي براي اهداف علمي؛ «صيد ضمني»:صيد ، برداشت يا شكار گونه اي از منابع زنده در هنگام صيد هدف گونه اي ديگر از منابع زنده
ماده 3
هدف از اين موافقتنامه، حفاظت و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر از جمله مديريت منابع زنده آبي مشترك مي باشد.
ماده 4
به منظور اجراي اين موافقتنامه ، طرفها بر اساس اصول زير همكاري خواهند نمود: 1 -اولويت حفاظت از منابع زنده آبي درياي خزر بر استفاده تجاري آنها ؛ 2 - بهره برداري پايدار از منابع زنده آبي مشترك ؛ 3 -به كار گرفتن قواعد بين المللي پذيرفته شده عمومي مورد قبول طرفها در رابطه با مديريت صيادي و حفاظت از منابع زنده آبي درياي خزر؛ 4 -حفاظت از نظام بوم شناختي و تنوع زيستي منابع زنده آبي در درياي خزر؛ 5 -به كار گرفتن تحقيقات علمي به عنوان اساس حفاظت از منابع زنده آبي و مديريت منابع زنده آبي مشترك ؛ 6 -تطابق اقدامات مربوط به حفاظت ،بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي درياي خزر و مديريت منابع زنده آبي مشترك در سراسر منطقه زيستگاه گونه ها ؛
ماده 5
طرفها به موجب اين موافقتنامه در زمينه هاي زير همكاري خواهند نمود : 1 -انجام تحقيقات علمي مورد توافق؛ 2 -اتخاذ تدابيري براي مديريت صيادي منابع زنده آبي مشترك؛ 3 -اتخاذ تدابيري براي مبارزه با صيد غير قانوني ،گزارش نشده و نامنظم و تجارت غير قانوني منابع زنده آبي؛ 4 -گردآوري ،ارائه و تبادل اطلاعات آمار صيادي در چهارچوب توافق شده توسط طرفها؛ 5 -تدوين و اجراي برنامه هاي كوتاه مدت ،ميان مدت و بلند مدت براي بازسازي و حفاظت از منابع زنده آبي مشترك و زيستگاه آنها از جمله رهاسازي بچه تاس ماهيان ؛ 6 -تدوين توصيه هايي در زمينه استفاده از آلات و روشهاي صيادي منابع زنده آبي مشترك؛ 7 -تبادل اطلاعات علمي و كارشناسان ، برگزاري كارگاهها،فراهمايي ها و دوره هاي آموزشي؛
ماده 6
1 -طرفها ، صيادي منابع زنده آبي مشترك را بر اساس كل صيد مجاز ، سهميه هاي ملي تعيين شده طبق ضوابط يكسان تعيين شده به وسيله كميسيون ، اقدامات مشترك تنظيمي ، تعهدات متقابل در مقابله با صيد غير قانوني و اقدامات بازسازي ، انجام خواهند داد. 2 -در صورت عدم توافق طرفها در زمينه تعيين سهميه ها ، آخرين تصميم اتخاذ شده توسط كميسيون در مورد سهميه ها اعمال خواهد شد. 3 -اگر يكي از طرفها امكان استفاده از سهميه خود را از كل صيد مجاز نداشته باشد ،آن طرف مي تواند از طريق انعقاد موافقتنامه هاي دو جانبه و ساير ترتيبات ، طبق قوانين ملي خود امكان استفاده از باقيمانده سهميه خود از كل صيد مجاز را براي طرفهاي ديگر فراهم آورد.
ماده 7
صيد تجاري تاس ماهيان در رودخانه ها و مصب آنها و نيز در مناطق دريايي تعيين شده با تصميم كميسيون ،با در نظر گرفتن روشهاي سنتي صيادي هر يك از كشورهاي طرفها انجام خواهد گرفت.
ماده 8
1 -صيد ضمني تاس ماهيان بايد به حداقل رسانده شود و موارد آن حتماً بايد ثبت گردد؛ 2 -نگهداري تاس ماهيان كه به عنوان صيد ضمني ،صيد مي شوند،مجاز نخواهد بود و تاس ماهيان مزبور بايد بلافاصله به زيستگاه طبيعي بازگردانده شوند؛ 3 -مفاد بندهاي (1) و (2) اين ماده در مورد صيادي جهت تحقيقات علمي و همچنين اهداف بازسازي مصنوعي اعمال نخواهد شد؛
ماده 9
طرفها كليه اقدامات ممكن را براي مبارزه با صيد غير قانوني، گزارش نشده، نامنظم و تجارت غير قانوني منابع زنده آبي و همچنين فرآورده هاي حاصل از منابع مزبور به عمل خواهند آورد.
ماده 10
1 -طرفها براي دستيابي به اهداف اين موافقتنامه، كميسيوني را تأسيس خواهند نمود. 2 -هر طرف ، يك نماينده و معاون وي در كميسيون را تعيين خواهد كرد . نماينده هر طرف ،داراي يك رأي خواهد بود. كارشناسان مي توانند در نشستهاي كميسيون ،نماينده را همراهي نمايند. براي تشكيل نشست كميسيون ،حضور نمايندگان همه طرفها ضروري است. 3 -كميسيون در اولين نشست ،آيين كار خود را تصويب خواهد نمود و گروههاي كاري ضروري را تشكيل خواهد داد. 4 -رياست كميسيون هر دو سال بين نمايندگان هر طرف به ترتيب الفباي زبان انگليسي خواهد چرخيد. 5 -نشستهاي عادي كميسيون حداقل سالي يك بار در قلمرو كشور طرفي كه رياست آن را به عهده دارد، برگزار خواهد شد. در صورت ضرورت نشستهاي فوق العاده تشكيل مي گردد . چنين نشستهايي بنا به درخواست كتبي يكي از طرفها از رئيس كميسيون تشكيل خواهد شد. نشست فوق العاده در صورتي برگزار مي شود كه برگزاري آن توسط حداقل سه طرف حمايت شود. 6 -زبانهاي انگليسي و روسي ، زبانهاي كاري كميسيون خواهد بود . زبانهاي روسي و فارسي ، زبانهاي نشستهاي كميسيون خواهد بود. 7 -تصميم هاي كميسيون به اتفاق آراء توسط نمايندگان طرفها اتخاذ و به شكل كتبي تنظيم خواهد شد. 8 -طرفها اجراي تصميم هاي كميسيون را در سطح ملي تضمين خواهند نمود.
ماده 11
كميسيون داراي اختيارات زير خواهد بود : 1 -هماهنگي فعاليت هاي مربوط به حفاظت ، بازسازي ، بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي مشترك؛ 2 -اعمال تغييرات در فهرست گونه هاي منابع زنده آبي مشترك؛ 3 -تعيين سالانه كل صيد مجاز منابع زنده آبي مشترك و تقسيم آنها بر سهميه هاي ملي ؛ 4 -تعيين معيارهاي تخصيص كل صيد مجاز منابع زنده آبي مشترك به سهميه هاي ملي؛ 5 -توافق در مورد ميزان صيد سهميه ملي تاس ماهيان در صورت واگذاري آن به طرف ديگري كه صيد آنها را در رودخانه هاي خود انجام مي دهد؛ 6 -تنظيم صيادي و حفاظت از منابع زنده آبي مشترك بر اساس محدوديت هاي صيد كه مي تواند شامل اقدامات زير شود: -ممنوعيت صيادي در برخي مناطق و در رابطه با برخي از گونه هاي منابع زنده آبي براي برخي دوره ها ؛ -تعطيلي فصلي صيادي در برخي مناطق و در رابطه با برخي از گونه هاي منابع زنده آبي؛ -تعيين حداقل اندازه و وزن منابع زنده آبي قابل برداشت (قابل صيد)؛ -تعيين اندازه چشمه و ابزار صيد طراحي شده براي برداشت (صيد) منابع زنده آبي؛ -ساير محدوديت هاي توافق شده صيادي 7 -بررسي گزارش هاي ارائه شده در زمينه استفاده از سهميه هاي صيد منابع زنده آبي مشترك و گزارش هاي مربوط به اجراي ساير تصميم هاي كميسيون توسط طرفها؛ 8 -بررسي آمار صيادي از جمله تعداد شناورهاي دخيل در صيادي و ميزان صيد انجام شده توسط شناورهاي مزبور؛ 9 -تصويب مقررات صيادي منابع زنده آبي مشترك؛ 10 -تدوين و تصويب برنامه ها و پروژه هاي ضروري حفاظت از گونه هاي كمياب و در معرض خطر منابع زنده آبي مشترك كه فهرست آنها توسط كميسيون تصويب خواهد شد و زيستگاه آنها؛ 11 -تصويب و هماهنگي برنامه هاي مورد توافق تحقيقات علمي در زمينه منابع زنده آبي مشترك و تعيين فواصل زماني اين مطالعات ؛ 12 -همكاري با سازمان هاي تخصصي بين المللي ذي ربط براي دستيابي به اهداف اين موافقتنامه ؛ 13 -تسهيل حل و فصل اختلاف ها در زمينه حفاظت و بازسازي و بهره برداري بهينه از منابع زنده آبي مشترك؛ 14 -پيش بيني ارزيابي مشترك ويژگي هاي كمي و كيفي بچه ماهياني كه رها سازي شده اند؛ 15 -تشكيل گروههاي كاري تعيين زمينه ها و برنامه هاي فعاليت آنها؛ 16 -پايش اجراي تصميم هاي متخذه؛ 17 -تعيين سهميه هاي صادراتي در رابطه با تاس ماهيان و فرآورده حاصل از اين گونه ها؛ 18 -انجام ساير وظايف و اتخاذ تصميم هاي ديگري كه مي توانند براي اجراي اين موافقتنامه ضروري باشند.
ماده 12
اين موافقتنامه خدشه اي به حقوق و تعهدات طرفها به موجب ساير معاهدات بين المللي كه كشورهاي طرفها عضو آنها هستند ، وارد نخواهد ساخت.
ماده 13
هيچ يك از مفاد اين موافقتنامه به گونه اي تفسير نخواهد شد كه پيش داوري نسبت به نتايج مذاكرات مربوط به وضعيت حقوقي درياي خزر تلقي شود.
ماده 14
هيچ گونه قيد تحديد تعهدي براي اين موافقتنامه در نظر گرفته نخواهد شد.
ماده 15
هر نوع اختلاف در رابطه با تفسير يا اجراي مفاد اين موافقتنامه از طريق مشورت و مذاكره بين طرفها حل و فصل خواهد شد.
ماده 16
1 -مفاد اين موافقتنامه را مي توان بر اساس توافق طرفها اصلاح يا تكميل نمود. 2 -اصلاحات و الحاقيه هاي اين موافقتنامه جزء لاينفك آن خواهند بود و به عنوان تشريفات (پروتكل هاي) جداگانه اي مورد تصويب قرار خواهند گرفت كه طبق تشريفات مشخص شده در ماده (18) اين موافقتنامه لازم الاجراء خواهند شد.
ماده 17
دولت فدراسيون روسيه امين اسناد اين موافقتنامه خواهد بود.
ماده 18
1 -اين موافقتنامه در سي امين روز پس از دريافت آخرين اطلاعيه كتبي طرفها در مورد اجراي تشريفات داخلي ضروري براي لازم الاجراء شدن آن توسط امين اسناد، لازم الاجراء خواهد شد. 2 -اين موافقتنامه براي مدت نامحدود منعقد گرديده است. هر طرف مي تواند از طريق ارسال اطلاعيه كتبي به امين اسناد مبني بر قصد خود براي كناره گيري از عضويت در اين موافقتنامه، از عضويت در اين موافقتنامه كناره گيري نمايد. اين موافقتنامه براي آن طرف به مدت دوازده ماه پس از تاريخ دريافت اطلاعيه مزبور توسط امين اسناد، لازم الاجراء باقي خواهد ماند. اين موافقتنامه در تاريخ 7 مهر ماه 1393 شمسي برابر با 29 سپتامبر 2014 ميلادي در شهر آستاراخان در يك نسخه اصلي به زبانهاي آذربايجاني، فارسي، قزاقستاني، روسي، تركمني و انگليسي تنظيم گرديد كه تمامي متون از اعتبار يكسان برخوردار مي باشد. در صورت بروز اختلاف ، طرفها به متن انگليسي رجوع خواهند نمود. نسخه اصلي اين موافقتنامه نزد امين اسناد سپرده خواهد شد كه رونوشت هاي تصديق شده آن را به طرفها ارسال خواهند نمود. از طرف دولت جمهوري آذربايجان از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران از طرف دولت جمهوري قزاقستان از طرف دولت فدراسيون روسيه از طرف دولت تركمنستان قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و هجده ماده در جلسه علني روز دوشنبه مورخ پنجم بهمن ماه يكهزار و سيصد و نود و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ 24 /12 /1394 به تأييد شوراي نگهبان رسيد. رئيس مجلس شوراي اسلامي- علي لاريجاني