خالصجات غير مزروعي داخل شهرها و قصبات و اراضي متصل بشهرها و قصبات و باغات و مستغلات دولتي و قنوات باير كه عمران آنها بوسيله دولت مقرون بصرفه نباشد و قنوات دائر و حقابههائيكه دهات خالصه را مشروب نمايد و فقط آب آن فروخته ميشود و همچنين اراضي بائر خالصه واقع در نزديكي شهرها و مراكز بخش ها با توجه بمقدار آب و خاك و استعداد و موقعيت هر رقبه و معمول هر محل ارزيابي و از طريق مزايده بفروش خواهد رسيد.
تبصره 1 (منسوخه 13ˏ07ˏ1342)
عرصه اعيانيهائيكه تا اين تاريخ احداث شده ارزيابي و بدون رعايت مقررات مزايده به اقساط ده ساله بصاحبان اعياني بفروش خواهد رسيد چنانچه صاحبان اعياني حاضر بخريد عرصه نشوند هشت درصد ارزيابي در هر سال بعنوان حق الارض دريافت خواهد گرديد . فروشهاي اقساطي كه تا اين تاريخ بااحتساب بهره بعمل آمده مشمول اين تبصره بوده و بهره احتسابي از حساب آنها موضوع ميگردد. آن قسمت از اراضي خالصه كه بعناوين مزارعه و اجاره و امثالهم طبق اسناد رسمي يا قراردادهاﻯ ادارﻯ باشخاص واگذار و مورد عمل واقع و در آناعياني ايجاد شده در صورت تقاضاﻯ خريد عرصه از طرف كسي كه سند يا قرارداد بنام او تنظيم گرديده مشمول تبصره اصلاحي فوقالذكر است و درصورتي كه ضمن قرارداد تعلق اعيانيهاﻯ مستحدثه بدولت بعد از انقضاء مدت اجاره يا قرارداد شرط شده باشد سهم دولت نسبت بمدتيكه از تاريخانعقاد اجاره يا قرارداد تا تاريخ انجام معامله گذشته تعيين و طبق ارزيابي كميسيون مقرر در ماده 2 آئيننامه اجرائي قانون فروش خالصجات بدون رعايتمقررات مزايده بمستأجر يا طرف قرارداد فروخته خواهد شد ضمناً در مورد فروش اقساطي عرصه بصاحب اعيان در صورتيكه خريدار تمام ياقسمتي از اقساط را كه بسررسيد آنها بيش از يك سال مانده باشد نقداً بپردازد بنگاه خالصه ميتواند 30% از بهاﻯ كل يا مبلغ اقساط را تخفيف بدهد.
تبصره 2
اراضي دولتي واقع در شهرها و متصل بشهرها (باستثناي تهران) پس از وضع آنمقدار كه براي ادارات و مؤسسات دولتي مورد احتياج است در نقاطي كه دولت لازم بداند بقطعاتيكه از پانصد متر بيشتر نباشد تقسيم و بدون رعايت تشريفات مزايده بكارمندان دولت كه مقيم آن شهرستان هستند و خود و يا عيال آنها داراي خانه شخصي نيستند و از ساير اراضي دولتي استفاده نكرده اند پس از ارزيابي بوسيله كارشناسان رسمي باقساط پنجساله فروخته خواهد شد.
تبصره 3
آنقسمت از اراضي خالصه اميرآباد كه متعلق بدولت است بدانشگاه طهران واگذار ميشود تا پس از وضع مقداري كه براي كوي دانشجويان و ساير تأسيسات فني و علمي و امور ورزشي و غيره دانشگاه مورد احتياج است مابقي را بر طبق نقشه و شرايطي كه شوراي دانشگاه مكلف است تنظيم نمايد براي تهيه خانه مسكوني معلمين و كاركنان دانشگاه تهران با ترتيب مقتضي تخصيص داده و هر گونه درآمديكه عايد شود صرف آبادي و عمران كوي دانشگاه بنمايد.
تبصره 4
در صورتيكه معلوم شود هر يك از كارمندان دولت و معلمين و كاركنان دانشگاه طهران بعناوين مختلف بيش از يكبار از زمينهايدولتي استفاده كرده يا خانه ملكي داشته باشند بايد علاوه بر استرداد عين زمين ده درصد ارزش زمين را بعنوان جريمه بدولت بپردازد.
تبصره 5
نسبت باراضي ديگر خالصه اطراف طهران (باستثناء قطعاتيكه تاكنون ببانك ساختماني واگذار شده) تا شعاع پانزده كيلومتر باستثناء آنمقدار از اراضي كه مورد احتياج مؤسسات دولتي باشد كلاً در اختيار بانك ساختماني گذاشته ميشود كه طبق مقررات آن بانك تقسيم و فروخته شود و بهاي دريافتي را عيناً ببنگاه خالصه مسترد دارد.
تبصره 6
از رعاياي املاك خالصه كه مقدار گوسفندان و احشام آن ها از پنجاه رأس تجاوز ننمايد تا زمانيكه خالصجات بفروش نرفته است حق المرتع اخذ نمي شود.
تبصره 7
ماده واحده مصوب 28 فروردين ماه 1309 راجع بابنيه دولتي قشوني مورد احتياج ادارات ارتش بقوت خود باقي است. تبصره 8 (منسوخه 17ˏ03ˏ1339) - دولت مجاز است از اراضي مذكور در تبصره 2 ماده 2 اين قانون بنا بپيشنهاد وزارت كار و موافقت وزارت كشاورزي و بر طبق آئين نامهاي كهتوسط وزارت كار تهيه و بتصويب هيئت دولت خواهد رسيد بكارگران واجد صلاحيت كه مقيم شهرستان مربوطه بوده و خود و عيال آنها در آن شهرستان داراي خانه ملكي نباشند و سابقاً هم از اراضي دولتي استفاده نكرده باشند و همچنين بكارمندان بازنشسته دولت طبق مقررات ماده 2 واگذارنمايد.
تبصره 8 (منسوخه 17ˏ11ˏ1341)
اراضي خالصه داخل و متصل بشهر تا مسافت 6 كيلومتر از محيط نقشه شهر اراضي مذكور را نميتوان بعنوان زمين باير مجانا واگذار نمود.
تبصره 9 (منسوخه 17ˏ11ˏ1341)
خالصجات غير مزروعي مندرجه در ماده 2 قانون فروش خالصجات كه ارزش تقريبي آنها بيش از يكصد هزار ريال نباشد برطبق آئين نامه معاملات دولتي از طريق مزايده بفروش خواهد رسيد.