قانون اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده آمريكا و راجع باستفادههاي غير نظامي از انرژي اتمي و موافقتنامه بين آژانس بينالمللي انرژي اتمي و دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهايمتحده آمريكا براي انجام اقدامات تأميني مصوب 1345,09,29 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت كشورهاي متحده آمريكا و دولت شاهنشاهي ايران راجع باستفادههاي غير نظامي از انرژي اتمي "را كه مشتمل بر يك مقدمه و شش ماده بوده و در تاريخ 18 خرداد ماه 1343 در واشنگتن بامضاء رسيده و همچنين "موافقتنامه بين آژانس بينالمللي انرژي و دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده آمريكا براي انجام اقدامات تأميني" را كه مشتمل بر يك مقدمه و هشت ماده ويك الحاقيه است و در تاريخ 13 آذر 1343 در وين به امضاء رسيده است تصويب و بدولت اجازه داده ميشود اسناد تصويب مربوطه را مبادله نمايد. قانون بالا مشتمل بر ماده واحده و متن دو موافقتنامه ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در تاريخ بيست و هفتم مهر ماه 1345 در جلسه روز سهشنبه بيست و نهم آذر ماه يكهزار و سيصد و چهل و پنج شمسي به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد. رئيس مجلس شورايملي - مهندس عبداله رياضي اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا راجع باستفادهاي غير نظامي از انرژي اتمي دولت ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا بمنظور اصلاح موافقتنامه همكاري بين دولت ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا راجع باستفادههاي غير نظامي از انرژي اتمي كه در تاريخ پنجم مارس 1957 در واشنگتن بامضاء رسيده و از اين پس "موافقتنامه همكاري" خوانده ميشود بشرح زير موافقت مينمايند:
ماده 1
ماده چهارم موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح گرديده است: الف - در بندهاي 1 و 4 هر كجا كلمه اجاره ذكر شده است بجاي آن كلمه انتقال گذاشته شود. ب - جمله جديد زير بآخر بند 2 اضافه ميشود. قبول شده است و موافقت حاصل است كه گرچه دولت ايران ميتواند اورانيوم غني شده از يو 235 را بين مصرفكنندگان مجاز در ايران توزيع نمايد حق دولت ايران نسبت به اورانيوم غني شده از ايزوتوپ يو 235 كه از كميسيون خريداري شده است لااقل تا زماني كه مصرف كنندگان خصوصي دركشورهاي متحده امريكا مجاز بتحصيل اين حق در كشورهاي متحده امريكا نسبت به اورانيوم غني شده از ايزوتوپيو 235 ميباشند محفوظ خواهد بود. ج - بند 3 بكلي حذف و بجاي آن بند زير اضافه ميشود:
3
كميسيون ممكن است در برابر درخواست و بنا بميل خود تمام يا قسمتي از اورانيوم غني شده را (كه طبق اين موافقتنامه بعنوان ماده بيش ازبيست درصد غني شده ازيو 235 عرضه ميگردد) براي مصرف در راكتورهاي تحقيقاتي (كه ميتوانند با بار سوختي كه محتوي بيش از 6 كيلوگرم ايزوتوپيو 235 در اورانيوم مزبور نباشد كار نمايند) در دسترس قرار دهد. د - بندهاي جديد 5 و 6 و 7 و 8 زير بماده 4 اضافه ميشود
5
موافقت حاصل است كه هرگاه چشمه تشعشع يا ماده هستهاي مخصوص كه از ايالات متحده امريكا دريافت ميشود احتياج بعمل آوردن مجدد داشته باشد اين عمل آوردن مجدد بايستي بنا بميل كميسيون در تاسيسات كميسيون يا در تأسيساتي كه مورد قبول كميسيون باشد با قيود و شرايطي كهبعداً موافقت خواهد شد انجام گيرد. بديهي است باستثناي موارديكه بطريق ديگري توافق شود در شكل و محتويات هر سوختي كه تحت تشعشع واقع شده است نبايستي بعد از برداشتن آن از راكتور و قبل از آن كه براي عمل آوردن مجدد بكميسيون و يا به تاسيسات قابل قبول كميسيون تحويل گردد تغيير داده شود.
6
ماده هستهاي مخصوصي كه در نتيجه تحت تشعشع قرار گرفتن در هر قسمت از سوختي كه بموجب اين قرارداد اجازه داده ميشود توليد گرددمتعلق بدولت ايران بوده و پس از عمل آوردن مجدد مقرر در بند 5 اين ماده بدولت ايران پس داده خواهد شد و در آن موقع حقوق نسبت بماده مزبور بدولت ايران منتقل خواهد شد مگر آن كه دولت ايالات متحده آمريكا از اختياري كه بموجب اين ماده باو داده ميشود استفاده نموده وبا دادنامتياز مناسب بدولت ايران هر ماده هستهاي مخصوصي را كه زائد بر احتياجات دولت ايران نسبت باين ماده در برنامه خود براي استفاد هصلح جويانه از انرژي اتمي ميباشد براي خود نگاه دارد.
7
در مورد هر نوع ماده هستهاي مخصوصي كه مشمول اختيار مذكور در بند 6 اين ماده نميباشد و در راكتورهائي توليد ميشود كه سوخت آنها ازموادي است كه از كشورهاي متحده آمريكا تحصيل شده است و مازاد احتياج برنامه ايران نسبت باين ماده براي استفاده صلحجويانه از انرژي اتمي ميباشد دولت كشورهاي متحده آمريكا بدين وسيله: الف - در درجه اول اختيار دارد ماده مزبور را خريداري كند. نرخ مادهاي كه دولت آمريكا خريداري مينمايد عبارت خواهد بود از نرخ روز ماده هستهاي مخصوصي در كشورهاي متحده آمريكا كه بوسيله راكتورهائي توليد ميشود كه بموجب مقررات موافقت نامه همكاري با دولت كشورهاي متحدهآمريكا سوخت دريافت ميدارند.
ب
در صورتيكه از اختيار خريد استفاده ننمايد حق دارد با انتقال ماده مزبور بيك كشور يا گروهي از كشورها موافقت نمايد.
8
پارهاي از مواد مربوط به انرژي اتمي كه ممكن است كميسيون بموجب اين موافقتنامه در اختيار گذارد براي اشخاص و اموال زيانآور است مگراينكه با دقت كامل نسبت بآنها عمل شده و يا مورد استفاده قرار گيرد. دولت ايران پس از تحويل گرفتن اين مواد مسئوليت نحوه عمل و استعمال بيخطر مواد مزبور را تا آنجا كه بدولت كشورهاي متحده آمريكا مربوط ميشود عهدهدار خواهد بود. در مورد هر چشمه تشعشع يا هر ماده هستهاي مخصوص يا مواد راكتوري ديگري كه ممكن است كميسيون بموجب اين موافقتنامه بدولت ايران يا هر فرد خصوصي يا مؤسسه خصوصي كه تحت اختيار قانوني آن دولت است اجازه دهد پس از آنكه كميسيون مواد مزبور را بدولت ايران يا باشخاص مجاز و يا سازمان خصوصي تحتاختيار قانوني آن دولت تحويل داد دولت ايران دولت ايالات متحده آمريكا را از هر گونه و از تمام مسئوليت (از جمله مسئوليت در برابر طرف ثالث)مربوط بهر گونه علت (ناشي از توليد يا ساختن - مالكيت - اجاره - و تصرف و استفاده از چشمه يا مواد هستهاي مخصوص مزبور يا ساير موادراكتوري) بري مينمايد و از آن دولت رفع مزاحمت ميكند.
ماده 2
-ماده 5 - موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح ميگردد: مواد مورد توجه مربوط به طرحهاي تحقيقاتي معيني كه دولت ايران در زمينه استفادههاي صلحجويانه از انرژي اتمي بعهده ميگيرد از جمله مادهچشمهاي - ماده هستهاي مخصوص - ماده محصول فرعي - ساير راديو ايزوتوپها و ايزوتوپهاي پايدار در صورتيكه از طريق تجاري در دسترس نباشد به مقادير و تحت قيود و شرايطي كه ممكن است مورد توافق قرار گيرد براي مقاصد تحقيقاتي مبادله خواهد شد. ماده 3 ) -ماده 8 - موافقتنامه همكاري بشرح زير اصلاح ميشود:
1
دولت ايران و دولت كشورهاي متحده آمريكا موكداً علاقه مشترك دارند كه مطمئناً هر ماده وسيله يا ابزاري كه طبق اين موافقتنامه در اختياردولت ايران گذاشته ميشود منحصراً براي مقاصد غير نظامي مورد استفاده قرار گيرد.
2
جز تا حدوديكه اقدامات تأميني آژانس بينالمللي انرژي اتمي (بطريق مذكور در ماده 9 الف) جانشين اقدامات تأميني منظور شده در اينموافقتنامه گرديده است. دولت ايالات متحده آمريكا با وجود كليه مقررات اين موافقتنامه حقوق زير را خواهد داشت:
الف
بمنظور اينكه از طرح و كار كردن براي مقاصد غير نظامي اطمينان حاصل شود و اجراي مؤثر اقدامات تأميني ممكن گردد هر يك از وسائل زيررا بررسي نمايد. يك - راكتور دو - ساير وسائل و اسبابهائي كه به تشخيص كميسيون طرح آنها مرتبط با اجراي مؤثر اقدامات تأميني بوده و ميبايستي از طرف دولت كشورهاي متحده آمريكا يا هر شخصي تحت اختيار قانوني اين دولت در دسترس دولت ايران يا هر شخص تحت اختيار قانوني آن گذارده شود با وسائل واسبابهائي كه ميبايستي مواد زير را (كه بطريق بالا در اختيار گذارده شده است) مورد استفاده قرار دهند يا بسازند و يا عمل آورند: -ماده چشمه تشعشع- ماده هستهاي مخصوص - ماده اعتدال دهنده يا ماده ديگري كه از طرف كميسيون تعيين ميگردد.
ب
نسبت بهر چشمه يا هر ماده هستهاي مخصوصي كه از دولت كشورهاي متحده امريكا يا هر شخص تحت اختيار قانوني آن دولت در دسترس دولت ايران يا هر شخصي تحت اختيار قانوني آن قرار گيرد و هر چشمه يا ماده هستهاي مخصوصي كه در مواد و وسائل و اسبابهاي زير (كه بطريق بالا در دسترس گذارده شده است) بكار رود يا از آنها بدست آيد يا نتيجه استفاده از آنها توليد گردد. يك - ماده چشمه تشعشع - ماده هستهاي مخصوص - ماده اعتدال دهنده يا ماده ديگري كه از طرف كميسيون تعيين شده است. دو - راكتورها سه - هر نوع وسيله يا اسباب ديگري كه كميسيون آنرا از اقلامي تعيين كرده باشد كه بدست آوردن آن مشروط بر اينست كه مقررات اين جزء بند 2(ب) رعايت گردد: الف - تهيه و نگاهداري اطلاعات مربوط بعمليات را خواستار شود براي اينكه نگاهداري حساب اين مواد تأمين گردد گزارشات مربوط را مطالبه ودريافت نمايد.
ب
خواستار شود كه هر نوع مواد مزبور كه در اختيار دولت ايران يا هر شخصي كه تحت اختيار قانوني آن دولت است مشمول كليه اقدامات تأميني پيشبيني شده در اين ماده و تضمينات مقرر در ماده 9 گردد.
ج
خواستار شود كه هر ماده هستهاي مخصوص مذكور در جزء بند (2) ب اين ماده كه بطور جاري مورد استفاده مقاصد غير نظامي در ايران نيست وبموجب ماده 4 (بند 6 و بند 7 الف) اين موافقتنامه بوسيله دولت امريكا خريداري يا نگاهداري نشده باشد يا بموجب بند 7 ب ماده 4 اينموافقتنامه انتقال داده شده باشد يا بموجب قرار ديگري كه مورد قبول طرفين است ترتيبي براي آن داده نشده باشد در دستگاههاي نگاهداري كه ازطرف كميسيون تعيين شده است بامانت سپرده شود.
د
پس از مشاوره با دولت ايران كارمنداني تعيين نمايد كه با كارمنداني كه بنا بدرخواست هر يك از طرفين دولت ايران تعيين مينمايد در ايران بكليه محلها اطلاعات و مدارك لازم براي بررسي درباره مواد چشمه تشعشع و مواد هستهاي مخصوصي مشمول جزء بند ب(2) اين ماده و تشخيص اينكهآيا مقررات اين موافقتنامه رعايت گرديده است دسترسي داشته باشند و اندازهگيريهاي مستقلي را كه ممكن است ضرورت داشته باشد انجام دهند. هـ- در صورت عدم رعايت مقررات اين ماده يا تضميناتي كه در ماده 9 مقرر است در صورتيكه دولت ايران نتواند مقررات اين ماده را ظرف مدتمعقولي اجرا نمايد اين موافقتنامه را متوقف سازد يا خاتمه دهد و خواستار شود كه هر يك از مواد وسائل و اسبابهاي مذكور در جزء بند (2) ب اينماده عودت داده شود. و - با دولت ايران درباره مسائل مربوط بسلامتي و ايمني مشاوره نمايد.
3
دولت ايران تعهد مينمايد كه اعمال اقدامات تاميني مقرر در اين ماده را تسهيل كند.
ماده 4
-ماده جديد زير به فاصله پس از ماده 9 موافقتنامه همكاري اضافه ميگردد. -ماده 9 (ا)
1
دولت كشورهاي متحده امريكا و دولت ايران با قبول مطلوب بودن استفاده از تسهيلات و خدمات آژانس بينالمللي انرژي اتمي موافقت مينمايند كه بلافاصله از آژانس مزبور خدمات تقاضا شود كه مسئوليت اجراي اقدامات تأميني مربوط بمواد و وسائل مشمول اقدامات تأميني مقرر درموافقتنامه همكاري را عهدهدار شود. انتظار ميرود بدون آنكه تغييري در اين موافقتنامه داده شود از طريق موافقتنامه ديگري كه مورد بحث طرفين و آژانس بينالمللي انرژي اتمي قرار خواهد گرفت ترتيبات لازم داده شود. اين ترتيبات ممكن است شامل مقرراتي باشد كه بموجب آن حقوق مربوط به اقدامات تاميني كه بموجب ماده 8 اين موافقتنامه بكميسيون داده شده است در مدت و حدودي كه اقدامات تأميني آژانس مزبور دربارهاين مواد و وسائل اجرا ميشود گردد.
2
در صورتيكه طرفين نسبت به ترتيبات سه جانبه مقرر در بند 1 اين ماده موفق بانعقاد موافقتنامه رضايت بخشي كه مورد قبول طرفين باشد نگردند هر يك از طرفين ميتواند با دادن اعلاميه باين موافقتنامه خاتمه دهد. در صورت خاتمه اين موافقتنامه بوسيله هر يك از طرفين دولت ايران بنا بتقاضاي دولت كشورهاي متحده آمريكا كليه مواد هستهاي مخصوصي را كه بموجب اين موافقتنامه دريافت داشته است و در اختيار آن دولت يا اشخاصي كه تحت اختيار قانوني آن دولت ميباشند بدولت كشورهاي متحده آمريكا پس خواهد داد دولت كشورهاي متحده آمريكا قيمت مواد عودت داده شده را طبق نرخهاي جاري جدول كميسيون ايالات متحده كه در آنموقع در داخل كشور رايج است بدولت ايران خواهد داد.
ماده 5
اولين جمله بند 1 ماده 11 موافقتنامه همكاري باين طريق اصلاح ميشود كه عبارت پنجسال حذف و در همانجا عبارت ده سال جانشين آنميگردد. ماده 6 ) اين اصلاحيه از تاريخي اعتبار مييابد كه هر يك از دو دولت از دولت ديگر اعلاميه كتبي دريافت نمايد مبني بر اينكه تمام شرايط قانوني و قانوناساسي كه براي اعتبار يافتن چنين اصلاحيهاي ضروري است رعايت گرديده است و تا زمان اعتبار موافقتنامه همكاري بنحوي كه اصلاح شده است بقوت خود باقي خواهد بود. بنا به مراتب فوق امضاكنندگان زير كه داراي اختيارات لازم ميباشند اين اصلاحيه را امضاء نمودهاند، در دو نسخه درتاريخ هشت ژوئن 1964 در واشنگتن تنظيم شده است از طرف دولت ايران از طرف دولت كشورهاي متحده آمريكا اصلاحيه موافقتنامه فوق كه مشتمل بر يك مقدمه و شش ماده ميباشد ضميمه لايحه قانون اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت كشورهايمتحده امريكا و دولت شاهنشاهي ايران راجع باستفادههاي غير نظامي از انرژي اتمي و موافقتنامه بين آژانس بينالمللي انرژي اتمي و دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا براي انجام اقدامات تأميني ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبداله رياضي موافقتنامه بين آژانس بينالمللي انرژي اتمي و دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا براي انجام اقدامات تأميني از آنجا كه دولت كشورهاي متحده امريكا (كه از اين پس در اين متن امريكا خوانده ميشود) و دولت شاهنشاهي ايران (كه از اين پس در اين متن ايران خوانده ميشود) طبق موافقتنامه همكاري مورخ پنجم مارس 1957 وتمديد پنجساله آن (كه از اين پس در اين متن موافقتنامه همكاري خوانده ميشود) در زمينه استفاده غير نظامي از انرژي اتمي همكاري داشتهاند و بنا بموافقتنامه همكاري مزبور تجهيزات و وسائل و موادي كه آمريكا در اختيار ايران ميگذارد ميبايست صرفاً جهت مقاصد صلحآميز بمصرف برسدو بدين منظور يك ترتيب اقدامات تأميني در آن موافقتنامه برقرار شده است. و از آنجا كه موافقتنامه همكاري منعكس كننده قبول اين نكته است كهدو دولت مايلند هر چه زودتر انجام اقدامات تأميني را بعهده آژانس بينالمللي انرژي اتمي (كه از اين پس در اين متن آژانس خوانده ميشود) گذارند از آنجا كه آژانس طبق اساسنامه و تصميم شوراي مديران خود اينك در موقعيتي قرار دارد كه ميتواند اقدامات تأميني را نسبت به بعضي مواد وتجهيزات و تسهيلات اعمال نمايد و اين اقدامات را طبق رويههاي تأميني خود به قراري كه در سند اقدامات تأميني و همچنين در سند بازرسان پيشبيني شده انجام دهد. از آنجا كه دو دولت تمايل خود را نسبت باين امر تاكيد كردهاند كه تجهيزات و وسائل و موادي كه تحت موافقتنامه همكاري توسط آمريكا دادهميشود يا ضمن استعمال آنها توليد شده يا بقرار ديگري طبق موافقتنامه همكاري مشمول اقدامات تأميني ميگردد نبايد براي هر گونه مقاصد نظامي مورد استفاده قرار گيرد و دو دولت از آژانس تقاضا كردهاند تا آنجا كه وسائل مقتضي در اختيار دارد نسبت بمواد و تجهيزات و تسهيلاتي كه مشمول اين موافقتنامه ميگردد اقدامات تأميني بعمل آورد. و از آنجا كه شوراي مديران آژانس در مورد تقاضاي مزبور اقدام مساعد نموده است لذا دو دولت و آژانس به قرار زير توافق حاصل ميكنند: ماده اول استفاده از مواد و وسائل و تسهيلات براي مقاصد صلحآميز.
بخش 1
ايران بدينوسيله متعهد ميشود كه در مدت اعتبارنامه موافقتنامه حاضر هر گونه مواد و تجهيزات و تسهيلات مذكور در فهرست مربوط به ايران را كه در بند 1 و 2 الحاقيه پيشبيني شده است بطريقي مورد استفاده قرار ندهد كه موجب پيشرفت مقاصد نظامي گردد.
بخش 2
آمريكا بدين وسيله متعهد ميشود كه در مدت اعتبار موافقتنامه حاضر هر گونه مواد شكافتني ويژه مذكور در فهرست مربوط به آمريكا را كهدر بند 3 الحاقيه پيشبيني شده است بهيچوجه بطريقي مورد استفاده قرار ندهد كه موجب پيشرفت مقاصد نظامي گردد.
بخش 3
آژانس بدينوسيله توافق ميكند كه در مدت اعتبار اين موافقتنامه و بر طبق مفاد آن نسبت بمواد و تجهيزات و تسهيلات ماداميكه نام آنها در فهرست هاي پيشبيني شده در الحاقيه ذكر شده است اقدامات تاميني بعمل آورد تا اطمينان حاصل گردد كه از آنها بهيچوجه بطريقي استفادهنخواهد شد كه موجب پيشرفت مقاصد نظامي گردد. بهر حال در موارد زير انجام اقدامات تاميني لازم نيست: الف) - مواد هستهاي - مگر آنكه آن نوع مواد بحدي برسد كه مقدار پ.آن - (منجمله آنكه در فهرست الحاقيه ذكر شده است) از مقادير مشروحه زير تجاوز نمايد.
1
10 تن متري - در مورد اورانيوم طبيعي يا تهي شدهاي كه محتوي پنج دهم درصد يا بيشتر اورانيوم 235 باشد
2
20 تن متري - در مورد اورانيوم تهي شدهاي كه محتوي كمتر از پنج دهم درصد اورانيوم 235 باشد.
3
20 تن متري - در مورد توريوم.
4
1000 گرم در مورد مواد شكافتني ويژه يعني پلوتونيوم يا اورانيوم 233 يا اورانيوم كاملا غني شده يا معادل آن در مورد اورانيوم نيمه غني شده.
ب
راكتورهائيكه بنا باظهار ايران و تشخيص آژانس حداكثر نيروي حساب شده آنها براي عمل مداوم كمتر از سه مگاوات حرارتي است مشروط براينكه مجموع اينگونه نيروي راكتورها كه بدين ترتيب توسط ايران (طبق اين موافقتنامه و كليه موافقتنامههاي ديگر مربوط بانجام اقدامات تاميني آژانس در ايران) تعيين ميشود بيش از 6 مگاوات حرارتي نباشد.
ج
معادن يا تجهيزات معدن يا كارخانههائيكه سنگ معدن را آماده براي استفاده ميكنند.
بخش 4
ايران و آمريكا متعهد ميشوند انجام اينگونه اقدامات تاميني را تسهيل كرده و بدين منظور با آژانس و همچنين با يكديگر همكاري كنند.
بخش 5
در مورد مواد و تجهيزات و تسهيلات ماداميكه نامشان در فهرست مربوط بايران كه در الحاقيه آمده است ذكر شده آمريكا موافقت ميكند حقوقي را كه تحت ماده هشت موافقتنامه دارد معلق گذارد. بديهي است موافقتنامه حاضر تأثيري در هيچيك از ساير حقوق و تعهدات بين آمريكا و ايران (طبق ماده 8 مربوط باقدامات تأميني و طبق ساير مقررات موافقتنامه همكاري منجمله حقوق و تعهدات ناشي از بند ب ماده نه مربوط به تضمينها) نخواهد داشت چنانچه شوراي مديران آژانس بر طبق بخش 15 الف يا بقرار ديگري تصميم بگيرد كه آژانس نميتواند در مورد هر يك از اينگونه مواد يا تجهيزات ياتسهيلات بانجام اقدامات تأميني مبادرت كند تا زمانيكه شوراي مديران آژانس تصميم ميگيرد كه آژانس قادر است نسبت بآن قلم از مواد يا تجهيزات يا تسهيلات اقدامات تأميني بكار برد نام آن مواد يا تجهيزات يا تسهيلات از فهرست حذف خواهد شد. ماده دوم انجام اقدامات تاميني آژانس
بخش 6
از كليه مواد و تجهيزات و تسهيلاتيكه تحت حاكميت ايران و مشمول موافقتنامه همكاري هستند و در محوطه نفوذ ترتيب اقدامات تأميني آژانس ميباشند فهرست اوليهاي توسط دو دولت تهيه و تسليم آژانس خواهد شد بمجرد اينكه موافقتنامه حاضر اعتبار يابد آژانس كار خودرا در مورد انجام اقدامات تأميني نسبت باينگونه مواد و تجهيزات و تسهيلات شروع خواهد كرد. از آن ببعد ايران و آمريكا مشتركا مراتب زير را باطلاع آژانس خواهند رسانيد: الف - هر گونه انتقال از آمريكا بايران طبق موافقتنامه همكاري در مورد مواد يا تجهيزات يا تسهيلاتي كه در حيطه نفوذ ترتيب تأميني آژانس است.
ب
هر گونه انتقال از ايران بامريكا در مورد هر گونه مواد شكافتني ويژه مذكور در فهرستي كه بر طبق بخش 8 تشكيل ميگردد آژانس ظرف سي روزپس از دريافت اطلاعيه اينگونه مواد و تجهيزات و تسهيلات را در فهرست مربوط مذكور در الحاقيه ثبت خواهد كرد و بدين ترتيب مواد و تجهيزات وتسهيلات مزبور مشمول اقدامات تأميني آژانس خواهند شد. مگر در صورتيكه آژانس باطلاع دو دولت برساند كه قادر نيست در آن مورد اقدامات تأميني بعمل آورد.
بخش 7
ارسال اطلاعيه دو دولت (مذكور در بخش 6 بالا) به آژانس معمولا بيش از دو هفته پس از ورود مواد يا تجهيزات يا تسهيلات مربوط بكشوردريافتكننده بطول نخواهد انجاميد. محمولههاي اورانيوم طبيعي يا اورانيوم تهي شده يا توريوم چنانچه مقدار آنها از يك تن تجاوز نكند مشمول الزام فوقالذكر (ارسال اطلاعيه ظرف دوهفته) نخواهند بود ليكن موضوع هر سه ماه يكبار به آژانس گزارش داده خواهد شد. نكات زير از جمله مطالبي است كه در اين اطلاعيه بايد ذكر شود: نوع و شكل و مقدار و يا نوع و ظرفيت تجهيزات و يا تسهيلات مربوطه و تاريخ حمل و تاريخ دريافت و مشخصات شخصي دريافتكننده و هر گونه اطلاعات مربوط ديگر. دو دولت همچنين تعهد ميكنند كه در مورد انتقال مواد هستهاي بمقدار زياد و در مورد تسهيلات مهم و تجهيزات بزرگ موضوع را هر چه زودترممكن باشد قبلا به آژانس اطلاع دهند. در مورد تسهيلات مذكور در بند يك الف و بند 2 الحاقيه دولت مربوط بنا بتقاضاي آژانس اطلاعات مربوط بهطرحهائي را كه با اقدامات تأميني بستگي دارد در اختيار آژانس خواهد گذاشت.
بخش 8
ايران با ارسال گزارشهاي معمولي خود در مورد اقدامات تاميني آژانس را مطلع خواهد ساخت كه در ظرف مدت مربوط بآن گزارش درتسهيلاتي كه نامشان در قسمت اصلي مربوط بايران (پيشبيني شده در الحاقيه) ذكر شده يا با استفاده از اين تسهيلات چه مواد شكافتني ويژه توليد گرديده است. بمجرد اين اطلاعيه به آژانس نام اينگونه مواد توليد شده در فهرست مزبور نوشته خواهد شد مشروط بر اينكه ذكر نام هر مادهاي كه بدينگونه توليد ميشود لازم شناخته شود و بالنتيجه از زمان توليد مشمول اقدامات تأميني آژانس باشد. آژانس ميتواند محاسبات مربوط بمقدار اينگونه مواد را رسيدگي كند. اصلاحات مقتضي در فهرست پيشبيني شده در الحاقيه با موافقت طرفهاي اين موافقتنامه كه در اين امر ذيعلاقه باشند انجام خواهد گرفت. تا هنگامي كه توافق نهائي طرفهاي ذيعلاقه صورت نگرفته محاسبات آژانس نافذ خواهد بود.
بخش 9
چنانچه هر گونه مواد يا تجهيزات يا تسهيلات مذكور در فهرست مربوط بايران (پيشبيني شده در الحاقيه) بامريكا اعاده شود موضوع مشتركا توسط ايران و آمريكا باطلاع آژانس خواهد رسيد. هنگاميكه آمريكا مواد يا تجهيزات يا تسهيلات مزبور را دريافت ميكند اقدامات زير بعمل خواهد آمد: الف - نام مواد مذكور در بخش 6 ب از فهرست مربوط بايران به فهرست مربوط بامريكا انتقال خواهد يافت.
ب
نام ساير مواد يا تجهيزات يا تسهيلات از فهرست پيشبيني شده در الحاقيه حذف خواهد شد.
بخش 10
هر گونه انتقال مواد يا تجهيزات يا تسهيلات مذكور در فهرست پيشبيني شده در الحاقيه بدريافت كنندهاي كه تابع صلاحيت قضائي ايران يا آمريكا نباشد مشتركاً توسط ايران و آمريكا باطلاع آژانس خواهد رسيد. پس از اين اطلاع نام اينگونه مواد يا تجهيزات يا تسهيلات از فهرست مزبورحذف خواهد شد مشروط بر آنكه: الف - اقدامات تأميني توسط آژانس نسبت باين مواد يا تجهيزات يا تسهيلات ادامه يابد.
ب
يا آنكه ساير اقدامات تاميني كه بطور كلي يا اقدامات تاميني آژانس منطبق بوده و مورد قبول ايران و آمريكا باشد نسبت به اينگونه مواد ياتجهيزات يا تسهيلات انجام شود به شرط آنكه در مورد موادي كه طبق بخش 6 ب يا بخش 8 نام آنها در فهرست ذكر شده ساير اقدامات تأميني ديگر ازطرف آژانس نيز قابل قبول باشد.
بخش 11
اطلاعيههاي دو دولت كه در بخشهاي 9 و 10 پيشبيني شده است لااقل دو هفته پيش از آنكه مواد يا تجهيزات مربوطه انتقال يابد بهآژانس ارسال خواهد شد. از ساير جهات اين اطلاعيهها تا آنجا كه اقتضا كند مطابق شرايط مذكور در بخش 7 خواهد بود.
بخش 12
اقدامات تأميني كه بر طبق موافقتنامه حاضر در مواد هستهاي بايد بعمل آيد تا زماني معلق گذاشته ميشود كه اينگونه مواد (1) بكشور ديگر يا گروهي از كشورها يا بيك سازمان بينالمللي صرفاً بدين منظور انتقال داده ميشود كه طبق موافقتنامهاي كه بتصويب آژانس رسيده ومنطبق با موافقتنامه همكاري باشد روي آنها اعمالي يا آزمايشي صورت گيرد. (2) - يا بنا بترتيبي كه بتصويب آژانس رسيده باشد بسازماني در ايران يا آمريكا كه مشمول اقدامات تأميني نيست انتقال داده مشروط بر اينكه: الف - موافقتنامه يا ترتيبات مزبور مقرر بدارد كه از همان نوع ماده هستهاي بمقداري لااقل معادل مقدار ماده انتقال يافته در زماني كه مورد توافق قرارگيرد مشمول اقدامات تأميني آژانس گردد و در اين امر ميزان نقصان ماده در طي عمل نيز منظور شود. اينگونه مواد (كه از اين پس در متن مواد جانشينخوانده ميشود) قبلاً نبايستي مشمول اقدامات تاميني بوده باشد.
ب
با آنكه مقدار اينگونه مواد انتقالي در هر زمان بيش از مقادير مشروحه زير نباشد.
1
10 تن متري - در مورد اورانيوم طبيعي يا تهي شدهاي كه محتوي پنج دهم درصد يا بيشتر اورانيوم 235 باشد.
2
20 تن متري - در مورد اورانيوم تهي شدهاي كه محتوي كمتر از پنج دهم درصد اورانيوم 235 باشد.
3
20 تن متري - در مورد توريوم.
4
1000 گرم - در مورد مواد شكافتني ويژه يعني پلوتونيوم يا اورانيوم 233 يا اورانيوم كاملا غني شده يا معادل آن در مورد اورانيوم نيمه غني شده. در مورد مواديكه نام آنها بر طبق بخش 6 ب در فهرست ذكر شده آژانس تعهد ميكند هر نوع مقررات مورد لزوم را تصويب كند تا انجام اقدامات تامينيدر آمريكا معلق گردد.
بخش 13
در صورتيكه بر طبق مفاد بخش 12 بالا مادهاي جانشين ماده ديگر شود نام اين ماده جانشين بجاي ماده توليد شده در تاريخ تحقق عملجانشيني در فهرست پيشبيني شده در الحاقيه ذكر خواهد شد. تا وقتيكه ماده جانشين مشمول اقدامات تأميني آژانس باقي ميماند يا مقدار موادي كه جانشين براي آن در نظر گرفته نشده از حدود مقرر در بخش 12ب تجاوز نكرده است تعليق اقدامات تأميني پيشبيني شده در بخش 12 ادامه خواهد يافت. چنانچه ماده اوليه توليد شده به ترتيب اقدامات تأميني مذكور در اين موافقتنامه باز گردد در آنموقع نام آن ماده بجاي ماده جانشين در فهرست پيشبيني شده در الحاقيه ذكر خواهد شد.
بخش 14
اقدامات تاميني كه ميبايست توسط آژانس انجام گيرد عبارتست از روشهائي كه در قسمت پنجم سند اقدامات تاميني تعيين شده استمشروط بر آنكه اقدامات راجع بارسال اطلاعيه مربوط بانتقالات بقراري باشد كه در موافقتنامه حاضر آمده است.
بخش 15
چنانچه شوراي مديران آژانس بر طبق ماده 12 ج اساسنامه خود تشخيص بدهد كه مفاد موافقتنامه حاضر در موردي رعايت نشده استآن شورا از كشور مربوطه خواهد خواست كه در مورد عدم رعايت وضع را ترميم كند. در اينمورد شورا گزارشهاي مقتضي را خواهد داد. در صورتيكه كشور مزبور اقدامات اصلاحي لازم را بطور كامل و در ظرف زمان معقول بعمل نياورد: الف - تا وقتيكه بنظر شوراي مديران آژانس نتواند اقدامات تأميني مذكور در اين موافقتنامه را بطور مؤثر علمي سازد. آژانس از مسئوليتي كه طبق بخش 3 براي انجام اقدامات تاميني دارد معاف خواهد بود.
ب
در عين حال شوراي مديران ميتواند هر اقدام ديگري را كه در ماده 12 ج اساسنامه آژانس پيشبيني شده است انجام دهد. هر گونه تصميم شوراي مديران در مورد بخش حاضر از اين موافقتنامه فوراً از طرف آژانس باطلاع طرفهاي ذيعلاقه خواهد رسيد. ماده سوم بازرسان آژانس
بخش 16
بازرسان آژانس كه طبق اين موافقتنامه انجام وظيفه ميكنند مشمول مفاد بند يك الي 7 و بند 9 و 10 و 12 و 14 از سند بازرسان و همچنين مشمول بند 41 از سند اقدامات تأميني خواهند بود: بديهي است هرگاه امريكا در مورد هر گونه ماده مذكور در فهرست مربوط به بخش 6 ب بخواهد از مفاد بخش 12 الف (در مورد حق بازرسي بازرسانآژانس در داخل امريكا) استفاده كند رعايت الزامات بند 9 سند بازرسان بدين ترتيب صورت خواهد گرفت كه در هر موقع فرصت بازرسي از مواد جانشين به بازرسان آژانس داده شود.
بخش 17
ايران مقررات موافقتنامه امتيازات و مصونيتهاي آژانس را در مورد بازرسان آژانس كه طبق موافقتنامه حاضر انجام وظيفه ميكند وهمچنين در مورد هر گونه اموال آژانس كه مورد استفاده ايشان است اجرا خواهد كرد.
بخش 18
مقررات قانوني كشورهاي متحده در مورد مصونيتهاي سازمانهاي بينالمللي شامل بازرسان آژانسي كه طبق موافقتنامه حاضر در آمريكا كار ميكنند و همچنين شامل هر گونه اموال آژانس كه مورد استفاده ايشان خواهد بود. ماده چهارم استفاده از اطلاعات بوسيله اژانس
بخش 19
آژانس هر گونه اطلاعاتي را (باستثناي اطلاعات خلاصه شده در خصوص فهرست هاي پيشبيني شده در الحاقيه) كه طبق اين موافقتنامهدريافت ميكند منتشر نخواهد كرد و بكشور يا سازمان يا شخصي كه كارمند آژانس نباشد نخواهد داد مگر با رضايت دولت كشوري كه اطلاعات مزبورمربوط بآن است. تا آن جائيكه براي انجام مسئوليتهاي تأميني آژانس طبق موافقتنامه حاضر ضروري باشد جزئيات اختصاص مربوط بجنبههاي اقدامات تأميني برنامههاي نيروي هستهاي امريكا يا ايران را ميتوان در اختيار شوراي مديران و اعضاي صلاحيتدار آژانس قرار داد. ماده پنجم امور مالي
بخش 20
در اجراي موافقتنامه حاضر كليه هزينههائي كه آژانس متحمل ميشود يا هزينههائي كه بنا به تقاضاي كتبي يا بنا براهنمائي آژانس يابازرسان و يا ساير مقامات رسمي آژانس به وجود ميآيد بعهده آژانس خواهد بود. از هيچيك از دو كشور ايران و امريكا نميتوان خواست كه هيچگونه هزينهاي را كه طبق بند 6 سند بازرسان جهت تجهيزات بعمل آمده و يا براي تهيه مسكن و يا حمل و نقل صورت ميگيرد بپردازند. ماده ششم حل اختلافات
بخش 21
هر گونه اختلافي كه ناشي از تفسير يا اجراي موافقتنامه حاضر بوده و از طريق مذاكره يا از طريق ديگري كه مورد توافق طرفهاي ذيعلاقه قرار گيرد حل نشود بنا بتقاضاي هر يك از سه طرف بيك محكمه داوري كه بطريق زير تشكيل ميگردد محول خواهد شد: الف - چنانچه اختلاف فقط مربوط به دو طرف موافقتنامه حاضر باشد و هر سه طرف در اين امر موافق باشند كه طرف سوم در اين اختلاف ذينفع نيست هر يك از دو طرف ذينفع يك داور معين خواهد كرد. دو تن داور مزبور داور ثالثي را انتخاب خواهند نمود و رياست محكمه داوري بعهده داور ثالث خواهد بود. چنانچه ظرف سي روز از تاريخ تقاضاي ارجاع اختلاف به حكميت هر يك از طرفين اختلاف داور خود را تعيين ننمايد هر يك از طرفين اختلاف ميتواند از رئيس ديوان بينالمللي دادگستري تقاضاي انتصاب يك حكم را بنمايد. چنانچه ظرف سي روز از تاريخ تعيين يا انتصاب حكم دوم حكم ثالث انتخاب نگردد عين اين روش براي انتصاب حكم سوم بكار خواهد رفت.
ب
چنانچه اختلاف مربوط بهر سه طرف موافقتنامه حاضر باشد هر يك از سه طرف يك حكم تعيين خواهد كرد سه تن داوريكه بدين طريق تعيين ميشود باتفاق آراء چهارمين حكم را كه رياست محكمه داوري را بعهده خواهد داشت و همچنين پنجمين حكم را انتخاب خواهند نمود. اگرظرف سي روز از تاريخ ارجاع اختلاف بحكميت هر يك از سه طرف داور خود را تعيين نكند هر يك از سه طرف ميتواند از رئيس ديوان بينالمللي دادگستري تقاضا كند تعداد لازم از حكمها را منصوب نمايد. همين ترتيب در موردي نيز كه ظرف سي روز از تاريخ تعيين يا انتصاب سومين داور (از سه داور اول) رئيس محكمه يا حكم پنجم انتخاب نگردد معمول خواهد بود. جلسه داوري با حضور اكثريت اعضاء رسميت خواهد يافت و كليه تصميم ها باكثريت آراء اخذ خواهد شد. محكمه مورد بحث آئين داوري را تعيين خواهد كرد بنا بتقاضاي هر طرف دعوي يا در صورتيكه از نظر تامين دوام حسن اجراي موافقتنامه حاضر ضروري باشد محكمه داوري ميتواند درمورد هر گونه اختلاف (بجز مورد مطالبي كه مورد بحث بخش 22 ميباشد) تا اتخاذ تصميم نهائي تصميمات موقت اتخاذ كند و احكام موقت صادرنمايد. تصميم نهائي و احكام و تصميمات موقت محكمه داوري منجمله كليه قرارهاي مربوط باساسنامه و آئين داوري و همچنين صلاحيت در داوري وتقسيم مخارج داوري بين اصحاب دعوي براي كليه طرفها الزامآور بوده و توسط آنان بمورد اجرا گذاشته خواهد شد. حقالزحمه داوران بر هماناساسي تعيين ميشود كه حقالزحمه قضات ويژه ديوان بينالمللي دادگستري طبق بند 4ماده 32 اساسنامه آن ديوان معين ميگردد.
بخش 22
طرفهاي اين موافقتنامه به تصميماتي كه شوراي مديران طبق بخش 6 يا 15 بالا درباره عجز آژانس از انجام اقدامات تاميني يا در مورد هرنوع عدم رعايت مقررات موافقتنامه حاضر اتخاذ كند و در صورتيكه تصميمات مذكور مشعر بر اقدام فوري باشد بلافاصله ترتيب اثر خواهند داد واين تا زمانيست كه در مورد اختلاف مربوطه مشاوره يا مذاكره يا داوري) كه ترتيب آن داده شده باشد )به نتيجه برسد. ماده هفتم ترتيب اقدامات تأميني اژانس و تعاريف
بخش 23
اصلاحات زير در موافقتنامه حاضر و الحاقيه منضم بآن همان معاني را خواهد داشت كه در سند اقدامات تأميني دارد: "انجام اقداماتتأميني" "شوراي مديران" - "اورانيوم تهي شده" - "مدير كل" - "ماده هستهاي" – "ماده پ - ان" - "راكتور" - "ماده شكافتني ويژه" - "اساسنامه"اصلاح ماده جانشين به مادهي اشاره ميكند كه در بخش 12 الف توصيف شده است. مقدار "معادل" از مواد شكافتني ويژه در مورد هدفهاي بخش 3 الف و بخش 12 ب (4) همان تعريفي را خواهد داشت كه در معادله مذكور در الحاقيه سند اقدامات تاميني تعريف شده است. مقدار معادل پلوتونيوم و اورانيوم 233 مساوي همان مقداريست كه براي اورانيوم كاملاًغني شده در نظر گرفته شده است. مراد از كلمه طرف آژانس يا ايران يا ايالات متحده ميباشد.
بخش 24
اصطلاحات "ترتيب اقدامات تأميني آژانس"اقدامات تأميني آژانس" مربوط است به آئين اقدامات تاميني در مورد (الف)راكتورهائيكه كمتر از 100 مگاوات محصول حرارتي دارند و (ب) مواد هستهاي مربوط و (ج) تسهيلات براي تحقيق و توسعه طبق مندرجات سند اقدامات تاميني (سند شماره INFCIRC/29كه در تاريخ 31 ژوئن 1961 بتصويب شوراي مديران رسيده است) و در مورد بازرسان آژانس به قراري كه در سند بازرسان (سند شماره GC(V)INF/39كه در تاريخ 29 ژوئن 1961 از طرف شوراي مديران دستور اجراي آن صادر شده است) آمده است. چنانچه آژانس در اسناد مزبور با وسعت عمل ترتيب تأميني خود را تغييراتي بدهد طرفهاي سه گانه اين موافقتنامه ميتوانند هر تغيير يا كليه اين تغييرات را ازنظر مقاصد موافقتنامه حاضر بكار بندند. ماده هشتم اصلاح موافقتنامه و تاريخ و مدت آن
بخش 25
بنا بتقاضاي هر كدام از سه طرف مشاورههائي بين آنها در باب اصلاح اين موافقتنامه صورت خواهد گرفت.
بخش 26
موافقتنامه حاضر پس از امضاي مدير كل يا قائم مقام وي و نمايندگان مختار ايران و ايالات متحده و پس از آنكه دول مزبور مدير كل راكتباً از خاتمه تشريفات مقرر در قوانين اساسي آنها براي اعتبار يافتن اين موافقتنامه مطلع كرد در تاريخي كه فهرست اولين منظور شده در بخش 6 بوسيله آژانس پذيرفته ميشود اعتبار خواهد يافت.
بخش 27
اين موافقتنامه تا 19 آوريل 1969 اعتبار خواهد داشت مگر آنكه يكي از طرفهاي سه گانه با ابلاغ قطعي ششماهه به طرفهايي ديگر بآن پايان دهد يا بهر ترتيب ديگري كه مورد توافق قرار گيرد اعتبار موافقتنامه پايان پذيرد. اين موافقتنامه در وين بتاريخ 4 دسامبر 1964 بزبان انگليسي تنظيم و امضاء گرديد. از طرف آژانس بينالمللي انرژي اتمي از طرف دولت شاهنشاهي ايران از طرف دولت كشورهاي متحده آمريكا الحاقيه مواد و تجهيزات و تسهيلاتي كه مشمول اقدامات تاميني آژانس است در مورد ايران و در مورد ايالات متحده فهرستهائي از مواد و تجهيزات و تسهيلاتي كه طبق اين موافقتنامه مشمول اقدامات تاميني آژانس است بطورجاري توسط آژانس نگاهداري خواهد شد. اين فهرستها نمودار آخرين تحولات بوده و بر اساس ابلاغيهها و توافقها و تصميمات پيشبيني شده در ماده دوم موافقتنامه حاضر و همچنين بر اساس گزارشهائي خواهد بود كه دو دولت در مورد اقدامات تاميني بر طبق موافقتنامه حاضر باژانس تسليم ميكنند. فهرستهاي مزبور جزء لايتجزاي موافقتنامه حاضر بوده و آژانس معمولا هر سه ماه يكبار و همچنين ظرف دو هفته از تاريخ وصول تقاضايمخصوص يكي از دو دولت فهرستها را بطور جاري باطلاع ايران و آمريكا خواهد رسانيد.
1
قسمت اصلي فهرست مربوط بايران لااقل شامل انواع زير خواهد بود: الف - تجهيزات و تسهيلاتي كه بايران انتقال مييابد.
ب
موادي كه بايران انتقال مييابد و هر گونه ماده جانشين.
ج
مواد شكافتني ويژه كه در ايران توليد ميشود بقراري كه در قسمت 8 موافقتنامه حاضر ذكر شده است و همچنين هر گونه ماده جانشين.
د
مواد هستهاي كه در هر يك از مواد يا تجهيزات يا تسهيلات مذكور در قسمت اصلي اين فهرست بكار ميرود يا از آن بدست ميآيد و هر گونه ماده جانشين.
2
قسمت فرعي مربوط بايران شامل هر گونه تجهيزات يا تسهيلات ديگري ميباشد مادام كه از اين تجهيزات يا تسهيلات براي استعمال يا ساختن ياعمل آوردن يكي از مواد مذكور در قسمت اصلي اين فهرست استفاده شود.
3
فهرست مربوط بايالات متحده شامل بر هر گونه مواد شكافتني ويژه كه انتقال آن از ايران بر طبق قسمت 6 ب موافقتنامه حاضر باطلاع آژانس رسيده باشد و هر گونه ماده جانشين خواهد بود. موافقتنامه فوق كه مشتمل بر يك مقدمه و هشت ماده و يك الحاقيه ميباشد ضميمه لايحه قانون اصلاحيه موافقتنامه همكاري بين دولت كشورهاي متحده آمريكا و دولت شاهنشاهي ايران راجع باستفادههاي غير نظامي از انرژي اتمي و موافقتنامه بين آژانس بينالمللي انرژي اتمي ودولت شاهنشاهي ايران و دولت كشور متحده آمريكا براي انجام اقدامات تاميني ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي