قانون راجع به قرارداد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت جمهوري پاكستان مربوط به انتظامات مرزي ايران و پاكستان مصوب 1343,04,07 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
قرارداد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت جمهوري پاكستان راجع به انتظامات مرزي ايران و پاكستان كه در تاريخ 30 امرداد 1339شمسي مطابق با 21 اوت 1960 مسيحي در تهران بامضاء رسيده و مشتمل بر يك مقدمه و سي و يك ماده است و توافق مندرج در نامههاي مورخ17ر4ر42[1342] و 22ر4ر42[1342]دولتين جانشين ماده 12 آن خواهد بود تصويب و بدولت اجازه مبادله آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و قرارداد ضميمه آن كه در جلسه روز دوشنبه نوزدهم اسفند ماه يكهزار و سيصد و چهل و دو بتصويب مجلس سنارسيده بود در جلسه روز يكشنبه هفتم تير ماه يكهزار و سيصد و چهل و سه بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. رئيس مجلس شورايملي - مهندس عبدالله رياضي قرارداد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت جمهوري پاكستان راجع به انتظامات مرزي ايران و پاكستان مقدمه دولت شاهنشاهي ايران و دولت جمهوري پاكستان نظر بتمايل بحفظ انتظامات در مرزهاي دو كشور بشرحي كه در قرارداد مورخه 17 بهمن ماه1336 (مطابق با 6 فوريه 1958) و پروتكلهاي تفصيلي هر يك از علائم مرزي از ملك سياه كوه (نقطه تلاقي مرزهاي بين كشورهاي ايران و پاكستان وافغانستان) تا خليج گواتر و نيز بموجب پروتكل نهائي (مورخ 21 مرداد 1338 مطابق 13 اوت 1959) تعيين و به امضاء رسيده است و بمنظور حل مسائل مربوط به انتظامات مرزي تصميم بعقد اين قرارداد گرفته و نمايندگان مختار خود را بشرح زير تعيين نمودند: از طرف دولت شاهنشاهي ايران: تيمسار سپهبد امانالله جهانباني سناتور از طرف دولت پاكستان: جناب آقاي اخترحسين سفير كبير پاكستان در تهران نمايندگان نامبرده پس از ارائه اختيارنامههاي خود كه داراي صحت و اعتبار بوده راجع بمواد زير موافقت نمودند:
ماده 1
طرفين تعهد ميكنند مراقبت نمايند كه محل استقرار و شكل و اندازه و شماره رديف هر يك از علائم مرزي با سوابقي كه در اسناد وپروتكلهاي مربوطه تعيين شده است همواره تطبيق داشته باشد.
ماده 2
1 - تعمير يا تجديد علائم مرزي فرد بر عهده دولت ايران و زوج بر عهده دولت پاكستان خواهد بود كه بموجب مفاد مادة 10 قرارداد مذكوردر مقدمه در مورد آنها اقدام خواهد شد.
2
پس از انجام عمل تجديد يا تعمير نمايندگان طرفين شرح عمل را در صورتمجلسي در دو نسخه بزبان فارسي و انگليسي تنظيم و امضاء و مبادله خواهند نمود.
ماده 3
1 - نمايندگان طرفين در ماههاي آبان و آذر هر سال (نوامبر و دسامبر) مشتركاً از علائم مرزي بازرسي خواهند كرد.
2
چنانچه يكي از طرفين بازرسي فوقالعاده را لازم بداند مراتب را كتباً بطرف ديگر اعلام و طرفين تاريخ بازرسي فوقالعاده مشترك را تعيين خواهند كرد.
3
نتيجه بازرسيهاي مشترك بايد در صورت مجلس قيد و در دو نسخه بزبان فارسي و انگليسي تنظيم و امضاء و مبادله گردد.
ماده 4
1 در صورتيكه مأمورين يك طرف مشاهده نمايند كه ستوني خراب و يا معيوب شده و احتياج بتجديد و يا تعمير دارد مراتب را كتباً بطرف مقابل اطلاع داده و طرفين موظفند بلافاصله جهت تجديد يا تعمير ستون مزبور با يكديگر وارد شور شوند.
2
در حين تجديد و يا تعمير علائم بايد مراقبت شود كه محل نصب تغيير ننمايد و چنانچه محل صحيح آن مشخص نباشد با مراجعه به اسناد وپروتكلهاي مربوطه محل صحيح تعيين گردد.
ماده 5
1 در صورت انهدام و يا معيوب شدن علائم مرزي در نتيجه طغيان آب (سيل) با موافقت طرفين ميتوان در نقاط ديگري علائم نصب كرد تا درآينده از خطر سيل مصون بمانند بشرطيكه در مسير خط مرزي تغييري حاصل نشود. در اينصورت پروتكل ستونهاي تغيير محل يافته بايد تجديد وبا محل تازه آنها تطبيق نمايد.
2
در صورتيكه طرفين لازم بدانند ممكن است علائم تكميلي جديدي در روزي خط مرز ساخته شود مشروط بر اينكه مسير خط مرز تغيير ننمايد. وپروتكلها و اسناد مربوطه مطابق نمونههاي پروتكل بقيه ستونها تنظيم گردد.
ماده 6
چنانچه ستونها را اشخاصي خراب و يا معيوب ساخته و يا تغيير محل دهند موضوع با حضور نماينده طرف ديگر رسيدگي ميشود و مرتكبين بمجازات ميرسند. ستونهاي خراب و يا معيوب و يا تغيير محل داده شده بخرج طرفيكه اهالي آن مبادرت به اين عمل نمودهاند ترميم خواهد شد .
ماده 7
1 - غير از استفاده از آب ميرجاوه كه طبق مادة 9 قرارداد مذكور در مقدمه مجاز گرديده راجع بساير آبهاي مرزي نمايندگان طرفين طوريمراقبت مينمايند كه حقوق و منافع طرف مقابل كمافيالسابق محفوظ باشد.
2
طرفين كوشش خواهند نمود كه آبهاي مرزي را نظيف نگاهداشته و مصنوعاً آلوده ننمايند.
ماده 8
ساكنين طرفين حق دارند در آبهاي رودخانههاي سرحدي تا حدود خط مرزي ماهيگيري نمايند.
ماده 9
1 - مسائل مربوط به ايجاد هر گونه ساختمان يا تأسيساتي كه ممكن است در طرز جريان عادي رودخانهها تأثير داشته باشد و همچنين مسائل مربوط به استفاده آبياري بر طبق موافقتنامههاي جداگانه بين طرفين حل و فصل خواهد شد. تغيير يا تخريب ساختمانهائيكه در تغيير سطح رودخانههاي مرزي تأثيري دارد فقط با جلب موافقت قبلي طرف ديگر انجام پذير خواهد بود.
2
بمنظور احتياط در برابر خطر طغيانهاي آب (سيل) طرفين بعد از بارندگيها حتيالامكان اطلاعات مربوط بسطح و ميزان آب رودخانههاي مرزي را مبادله خواهند نمود.
3
براي حفظ كرانهها از ريزش و سائيدگي و جلوگيري از تغيير مسير رودخانههاي سرحدي كناره بندي خواهد شد و هزينه آن بعهده طرف مربوطهخواهد بود. كرانه بندي بايد طوري انجام شود كه بطرف ديگر زياني وارد نيايد.
ماده 10
1 - هيچيك از طرفين بميل خود يكطرفه نميتواند مسير رودخانه را تغيير دهد.
2
چنانچه مسير رودخانه مرزي در اثر سيل و حوادث طبيعي ديگر تغيير پيدا كند و طرفين ترميم آنرا ضروري تشخيص دهند مشتركاً در اصلاح آن اقدام خواهند نمود.
3
تغيير مسير رودخانههاي سرحدي خط مرز را تغيير نميدهند مگر آنكه بين طرفين قرارداد جداگانهاي در اين باب منعقد شود.
ماده 11
اتباع هر يك از طرفين حق خواهند داشت اغنام و احشام خود را براي خوردن آب و يا چرا بهمان چراگاههاي مرزي كه قبل ازعلامتگذاري براي اين منظور از آنها استفاده ميكردند ببرند گو اينكه محل اين آبها و چراگاهها بعد از علامت گذاري در خاك طرف ديگر واقع گرديده باشند نمايندگان طرفين بايد هر گونه تسهيلاتي بعمل آورند كه سكنه مرزي در مضيقه واقع نگردند. جزئيات اين تسهيلات بوسيله مأمورين طرفين طي پروتكلي كه دو دولت آنرا تصويب و امضاء خواهند كرد تعيين ميشود و نمايندگان مزبور در اينمورد نهايت سعي را خواهند نمود كه حتيالامكان رسوم متداول فعلي تغيير نكرده و تا موقعيكه پروتكل فوق تنظيم نگرديده رسوم موجود بقوه خودباقي خواهد ماند
ماده 12
1 - رعاياي مرزي كه در خاك يكديگر تا عمق 2/1 37 ميل (60 كيلومتر) املاكي دارند حق خواهند داشت املاك مزبور را در مالكيت وتصرف خود نگاه دارند و با اجازه كتبي مقامات مربوطه ميتوانند كشت و زرع نموده و محصول املاك خود را در محل مصرف و يا با محصول ديگرمعاوضه و يا بخاك خود حمل نمايند و همچنين مرزنشيناني كه در منطقه مرزي بستگاني دارند ميتوانند با اخذ پروانه بمنظور ديد و بازديد بستگان خود (در منطقه مرزي عمق 60 كيلومتر) اياب و ذهاب نمايند و مأمورين طرفين تسهيلاتي را كه براي اجراي دو منظور فوق لازم باشد فراهم خواهندنمود. جزئيات اين تسهيلات بوسيله مأمورين طرفين پروتكلي كه دو دولت آنرا تصويب و امضاء خواهند كرد تعيين ميشوند و نمايندگان مزبور دراين مورد نهايت سعي را خواهند نمود كه حتيالامكان رسوم متداول فعلي تغيير نكند و تا موقعيكه پروتكل فوق تنظيم نگرديده رسوم موجود بقوهخود باقي خواهد ماند. اين ماده بموجب نامههاي متعاطيه مورخ 42/4/17[1342] و 42/4/22[1342] دولتين تغيير يافته و توافق مندرج در آن نامهها جانشين آن شدهاست.<<
ماده 13
1 - هر يك از طرفين مراقبت خواهند نمود كه مقررات راجع بشكار در خاك آنها در نزديكي خط مرز رعايت شود و اهالي طرفين در حينشكار و تيراندازي و تعقيب حيوانات حداقل يك كيلومتر از خط مرز فاصله داشته باشند.
2
طرفين با موافقت يكديگر فصل ممنوع بودن شكار را در قسمتهاي مخصوصي از مرز تعيين و مراتب را اعلام خواهند نمود.
ماده 14
1 - بمنظور حفاظت خط مرزي هر گونه عمليات راجع به اكتشاف و بهرهبرداري معادن در اراضي نوار مرزي كه براي اين منظور بعرض20 متر از طرفين خط مرز تعيين شده ممنوع خواهد بود مگر با موافقت قبلي طرفين.
2
چنانچه نوار مرزي تعيين شده در موارد خاصي مناسب نباشد طرفين با توافق يكديگر اقدام بعمل خواهند آورد كه حفاظت خط مرزي تأمين شود.
3
در صورتيكه يكي از طرفين بخواهد عمليات انفجاري در نزديكي خط مرز انجام دهد كه ممكن است باعث تغيير محل قسمتي از كوهستان و يافلات شود بايد اقلاً 48 ساعت قبل مراتب را به اطلاع طرف ديگر برساند و اقدامات احتياطي بعمل آيد كه زياني به اشخاص و مايملك طرف ديگروارد نيايد.
ماده 15
در مناطق مرزي طرفين (بدون وارد ساختن لطمه بساير قراردادها و ترتيبات موجود ميان آنها بشرح زير تعهد مينمايند: الف - جلوگيري از عملياتيكه بمنظور ارتكاب جنايت در خاك طرف مقابل صورت ميگيرد و دادن اطلاع قبلي بطرف ديگر در اينمورد و يا درمورد عبور جنايتكاران از مرز. ب - هر گاه يكي از طرفين در جريان عملياتي كه بر عليه دستهجات و عناصر آشوبطلب صورت ميگيرد بستن يك قسمت از مرز را تقاضا نمايد وطرف مقابل با تقاضاي مزبور موافقت كند طرز بسته شدن آن در صورت مجلس كه بدو زبان فارسي و انگليسي بوسيله نمايندگان طرفين تنظيم ميگردد امضاء و مبادله ميشود. هر گاه طرفي كه دستهجات فوقالذكر را تعقيب ميكند در جريان آن از طرف ديگر اجراي پارهاي تدابير را بر عليه دستجات و عناصر مزبور تقاضا نمايد طرف ديگر آنچه را كه حتي المقدور لازم باشد تا خاتمه عمليات عليه عناصر آشوب طلب انجام خواهد داد. پ - جلوگيري از عملياتي كه بمنظور تحريك اهالي به عبور از مرز و يا كوچ كردن آنها بخاك طرف ديگر بعمل ميآيد. در صورت پذيرفتن مهاجرين فوراً آنها را از منطقه مرزي بداخل كشور اعزام خواهند داشت. ت - جلوگيري از عمليات قاچاق و دور كردن قاچاقچيان از نوار مرزي. ث - در صورت بروز بيماريهاي مسري و آفات حيواني در يكطرف اطلاع دادن بهرف مقابل و انجام اقدامات لازمه بمنظور جلوگيري از سرايتاين قبيل بيماريها. چنانچه بين حيواناتي كه بايد از يكطرف بطرف ديگر انتقال يابند بيماري وجود داشته باشد بايد از انتقال آنها جلوگيري شود و برايعدم سرايت بيماري اقدامات لازمه بعمل آيد. ج - جلوگيري از سرايت آتشسوزي از مرز بخاك طرف مقابل. چ - چنانچه مأمورين دولت و يا اشخاص عادي بدون رعايت مقررات از مرز عبور نمايند و ضمن رسيدگي معلوم شود عبورشان غيرعمدي بوده آنانرابطرف خاك خود رجعت خواهند داد. ح - در مورد رد شدن حيوانات اهلي و طيور از مرز بايد بطرفي كه تعلق دارند اعاده شوند و در صورت ثبوت ايراد خسارت از طرف چنين حيواناتترتيب جبران خسارت وارده بعمل خواهد آمد هيچيك از طرفين هنگام استرداد اين حيوانات حق مطالبه عوارض و يا حق چرا و غيره نسبت به اينقبيل حيوانات نخواهد داشت. خ - جلوگيري از مداخلات اشخاص غير مجاز در امور مرزي. د - رسيدگي مشترك بحوادث مرزي زير:
1
تيراندازي از روي مرز بطرف اشخاص و هر گونه هدف ديگر در خاك طرف و هر گونه قتل و يا خسارت ناشيه از آن.
2
رفتار ناشايسته و خشونت آميز به اشخاصيكه از مرز عبور ميكنند.
3
عبور دادن اجباري اشخاص از مرز بطرف خاك مقابل.
4
تجاوز هواپيما و ساير وسائل شناور مرز.
5
انتقال و يا معيوب نمودن هر گونه تأسيسات مرزي.
6
سرقت و يا معيوب ساختن اموال دولتي و يا شخصي متعلق بطرف ديگر در مرز. پس از رسيدگي اموال مسروقه بصاحب آن مسترد و عنداللزوم جبران خسارت وارده بعمل ميآيد و در موقع استرداد اين قبيل اموال حقالزحمه دريافت نخواهد شد.
7
عكسبرداري از خاكهاي مرزي طرف مقابل. نتيجه تحقيقات مشترك در صورت مجلسي در دو نسخه بزبان فارسي و انگليسي تنظيم و پس از امضاء از طرف نمايندگان طرفين مبادله خواهد شد .
ماده 16
در صورتيكه اشخاصي در يكطرف مرز مرتكب جرمي بشوند و بخاك طرف ديگر فرار نمايند بطرف ديگر مراتب اطلاع داده شود تا ازوجود چنين اشخاصي در خاك خود مطلع گردد اشخاص مزبور توقيف و مطابق قرارداد استرداد مجرمين منعقده بين دو كشور با آنها رفتار خواهد شد. چنانچه مقامات طرفي كه فراريان متعلق به آنطرف هستند ردپاي فراريان را بداند و ردپاي مزبور را بطرفي كه بخاك آن فرار كردهاند تحويل ميدهد آن طرف مكلف بتحويل گرفتن ردپا و در تعقيب فراريان ميباشد. هرگاه فراريان بخاك ديگر تبعه همان طرف باشند در آنجا بوسيله مقامات قضائي محلي محاكمه ميشوند و حكم صادره بطرف ديگر ابلاغ خواهد شد.
ماده 17
1 - نام و نام خانوادگي و تعداد حوزه عمليات و مقر دائمي نمايندگان طرفين و جانشينان و معاونين آنها بلافاصله پس از اعتبار يافتن اينقرارداد از ناحيه طرفين از طريق سياسي به اطلاع طرف ديگر ميرسد و بعد از آن طي ملاقاتي معارفه آنها بعمل خواهد آمد.
2
جانشينان از تمام اختياراتي كه برؤساي آنان داده شده است استفاده مينمايند و در غياب رؤسا وظايف آنان را انجام ميدهند. در هر حال تصميمات متخذه از طرف معاونين راجع بحوادث مرزي پس از تصويب رؤسا بموقع اجراء گذارده ميشود.
3
در صورت تعيين نمايندگان جديد يا جانشينان يا معاونين آنها يا هر گونه تغييري در تعداد يا وظائف و يا حوزه عمليات و مقر دائمي آنان طرف ذينفعاينگونه تغييرات را از طريق سياسي به اطلاع طرف ديگر خواهد رسانيد.
4
نمايندگان طرفين ميتوانند در مواقع ضروري كارشناساني براي همكاري خود دعوت نمايند.
5
طرفين اختيارنامه بزبان فارسي و انگليسي براي نمايندگان خود صادر مينمايند.
ماده 18
چنانچه نمايندگان طرفين نتوانند توافق نظر حاصل نمايند يا موضوع را حائز اهميت تشخيص دهند ميتوانند نسبت به آن از طريق سياسي اقدام نمايند مشروط بر اينكه اين مسئله مانع از آن نشود مجدداً حل و فصل موضوع بخود آنها محول گردد.
ماده 19
1 - جلسات ملاقات نمايندگان بنابر پيشنهاد يكي از آنها و حتيالامكان در تاريخي كه پيشنهاد شده انجام ميگيرد چنانچه تاريخ جلسه مورد قبول طرف ديگر واقع نشود وقت ديگري پيشنهاد ميگردد در هر صورت پاسخ دعوتنامه تشكيل جلسه در عرض 48 ساعت از تاريخ دريافت آن ارسالخواهد شد.
2
نمايندهاي كه براي تشكيل جلسه دعوت ميشود چنانچه عذر موجهي نداشته باشد (از قبيل بيماري - مأموريت - يا مرخصي) شخصاً حاضرخواهد گرديد در غير اينصورت جانشين او كه بايستي قبلاً نماينده طرف مقابل را مطلع سازد حاضر ميگردد.
3
در اين جلسات منشيها و مترجمين نيز ميتوانند حضور داشته باشند.
4
ملاقات جانشينان فقط بدستور رؤسا انجام ميشود.
ماده 20
1 - اينگونه جلسات بطور كلي در خاك طرفي صورت ميگيرد كه تقاضاي تشكيل آنرا نموده اما چنانچه دلائلي ايجاب نمايد ممكناست از اين قاعده عدول كرد.
2
جلسه ملاقات توسط طرفي كه جلسه در خاك او تشكيل مييابد اداره ميشود.
3
دستور جلسه بايد با دعوتنامه تشكيل جلسه همراه باشد يا از طريق مذاكرات قبلي و يا مكاتبه تعيين گردد. عنداللزوم ممكن است با موافقت طرفين مسائلي هم كه پيش بيني نشده مورد بررسي قرار گيرد.
ماده 21
1 - نمايندگان طرفين با توافق يكديگر نقاطي را در مرز براي تبادل نامهها و همچنين تحويل اشخاص و اموال و يا عبور و مرور اشخاص (بهاستثناء رعاياي مذكور در مواد 11 و 12 اين قرارداد) تعيين مينمايند. تعداد و محل اين نقاط ممكن است با توافق نمايندگان طرفين تغيير يابد.
2
تحويل اشخاص بوسيله نمايندگان و يا جانشينان آنها انجام ميپذيرد.
3
بر حسب دستور نمايندگان طرفين تحويل اغنام و احشام از نقطهاي كه عبور كردهاند و همچنين اموال و نامه توسط مأمورين مربوطه مرز انجام ميپذيرد. نمايندگان طرفين با توافق يكديگر قبض رسيدي كه در مقابل تحويل نامهها و اغنام و احشام و ساير اموال بايد بدهند تعيين مينمايند.
ماده 22
شكايات ساده رعاياي مرزي مخصوصاً در مورد سرقت حيوانات و غيره ممكن است بوسيله مكاتبه و در صورت لزوم اعزام شاكي بطرف ديگر حل شود. در اين قبيل موارد شاكي يا نماينده بمقامات طرف ديگر معرفي شده و براي مدتي كه بخاك طرف ديگر اعزام ميشود از هر گونه مقررات عبور و مرور معاف خواهد بود .
ماده 23
1 - نمايندگان طرفين و جانشينان و معاونين آنها بموجب پروانهاي كه داراي عكس و امضاء دارنده آن است و بوسيله نماينده طرف مقابل تصديق شده ميتوانند از مرز عبور كنند.
2
منشيها و مترجمين نيز بموجب پروانهاي كه اعتبار آن (6) ماه است و از طرف نماينده مربوطه صادر و بوسيله نماينده طرف مقابل تصديق ميشود ميتوانند از مرز عبور كنند.
3
كارشناسان و اشخاصيكه وجود آنها براي روشن ساختن موضوعي ضروري باشد از گواهينامه موقتي استفاده ميكنند كه اعتبار آن فقط براي آن موضوع خواهد بود. اين گواهينامه را نماينده طرف مربوطه ميدهد و نماينده طرف ديگر آن را تصديق مينمايد.
ماده 24
عبور اشخاص مذكور در مادة 23 از مرز فقط در نقاطي مجاز خواهد بود كه مطابق مادة 21 تعيين شده مگر اينكه نمايندگان و يا جانشينانآنها نقاط ديگري براي عبور مقرر دارند اشخاص نامبرده حق خواهند داشت لباس اونيفورم خود را در تن داشته و نيز اسلحهاي كه بستگي با لباس مزبورداشته باشد با خود داشته باشند حفاظت نمايندگان و همراهان آنها با طرفي خواهد بود كه بخاك آن ميرود.
ماده 25
1 - نمايندگان طرفين و همراهان آنها از لحاظ خودشان و اسناد و مداركي كه همراه دارند داراي مصونيت بوده و بهيچوجه بازداشت نميگردند و ميتوانند با خود اشياء ضروري كار و وسائل نقليه و خواربار و سيگار و توتون براي مصرف شخصي همراه برده و معاودت دهند و از تأديه عوارض مالياتي و گمركي معاف خواهند بود.
2
اشخاصي كه بمنظور انجام امور مرزي بخاك يكديگر ميروند از هر گونه مساعدتهاي طرف ديگر از قبيل وسائل نقليه منزل و وسائل ارتباطي بهرهمند خواهند بود.
ماده 26
هزينههاي مربوط به اجراي وظايف محوله بموجب اين قرارداد بعهده طرف مربوطه خواهد بود.
ماده 27
حوزههاي مرزي و مراكز اصلي هر يك در طرف ايران حوزه زاهدان از ملك سياه كوه الي كندي مركز زاهدان. حوزه سراوان از كندي اليكشتگاه مركز سراوان. حوزه باهوكلات و دشتياري از كشتگان تا دريا مركز باهوكلات در طرف پاكستان حوزه چاغي از ملك سياه كوه الي مزهسر مركزنوشكي - حوزه خاران از مزهسر الي گواراك مركز خاران حوزه مكران از كراواك الي دريا مركز تربت.
ماده 28
نظر به اينكه تعيين و تثبيت خط مرز باعث گرديده راه زاهدان - كويته بيش از يكمرتبه مرز را قطع نمايد بنابراين دولت شاهنشاهي ايران راه جديدي از ميرجاوه تا نقطه مرزي (محل ميله شمارة 72) در امتداد راهآهن خواهد ساخت و از آنجا دولت پاكستان نيز راهي بطرف شمال و شمالشرقي خواهد ساخت كه اين راه جديد براه كويته زاهدان كه از جوزك وارد ميشود متصل گردد.
ماده 29
اين قرارداد براي مدت پنجسال معتبر خواهد بود چنانچه هيچيك از طرفين تا مدت 6 ماه قبل از خاتمه موعد اين قرارداد تمايل خود را دايربر لغو و يا تغيير يك يا چند ماده از آن اعلام نكنند قرارداد حاضر مرتباً براي دورههاي پنجساله بعدي معتبر خواهد بود.
ماده 30
اين قرار داد بموجب قوانين اساسي دو كشور بتصويب خواهد رسيد و بلافاصله پس از مبادله اسناد تصويب شده بموقع اجراء گذارده ميشود.
ماده 31
اين قرارداد در دو نسخه بزبان فارسي و انگليسي نوشته شده و متساوياً سنديت و اعتبار دارند. بنابر اين بمراتب فوق نمايندگان مختار زيراين قرارداد را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند . تهران بتاريخ سيام مرداد ماه 1339 هجري شمسي برابر با بيست و يكم اوت 1960 ميلادي. از طرف دولت شاهنشاهي ايران __ از طرف دولت پاكستان جناب آقاي سفير كبير افتخار دارم متن جديد مادة 12 قرارداد انتظامات مرزي ايران و پاكستان را كه مورد موافقت دولت شاهنشاهي ايران قرار گرفته است بشرح زير به اطلاعجنابعالي برسانم. -ماده 12 - دو دولت مرزنشينان يك طرف را كه املاكي تا حد 5/37 ميل (60 كيلومتري) طرف ديگر دارند لكن تابعيت كشوري را كه اموال غيرمنقولشان در نتيجه علامت گذاري به آن كشور منتقل ميشود تحصيل نكنند تشويق خواهند نمود كه براي معاوضه و واگذاري اموال غير منقول خودترتيبات خصوصي معمول دارند. دو دولت همچنين موافقت دارند كه براي ممكن ساختن اينگونه ترتيبات خصوصي كليه تسهيلات لازم را فراهم سازند چنانچه اينگونه ترتيبات خصوصي نتواند موجب حل كامل اين مسئله گردد هر يك از دولتين نسبت به اموال مزبور بر طبق قوانين خود عمل خواهند كرد و چنانچه تصميم بخريد اين اموال بگيرند قيمتهاي منصفانه بصاحبانشان پرداخت خواهند كرد اين قيمتها از راه توافق بين كميسيونهاي طرفين كه براي انجام امر انتقال( موضوع مادة هفتم قرارداد مرزي ايران و پاكستان مورخ 17 بهمن 1336 برابر 6 فوريه 1958 ميلادي) منصوب ميشوند تعيين خواهد شد تا هنگاميكه معاوضه يا واگذاري اين اموال غيرمنقول صورت نگرفته صاحبانشان همچنان اين اموال را در ملك خود نگاهداشته و آنها را اداره نموده و از كلي حقوق مالكيت منجمله استفاده از محصول و معاوضه و فروش آن در محل يا انتقال محصول بمحل اقامت خود بهرهمند خواهند بود جزييات مربوطبه اينگونه تسهيلات طي پروتكلي توسط نمايندگان مجاز طرفين تعيين خواهد شد و در اينمورد نمايندگان دو دولت سعي خواهند نمود كهحتيالامكان عرف و رويه موجود حفظ گرديده تغييري نيابد. اين نامه جزء لاينفك قرارداد انتظامات مرزي ميان ايران و پاكستان كه در تاريخ 30 مرداد ماه 1339 برابر با 21 اوت 1960 به امضاء رسيده استميباشد. سپهبد امانالله جهانباني جناب آقاي اختر حسين سفير كبير پاكستان در تهران شماره PIBC – 8/7/4 (32) تاريخ 17/4/1342 سفارت كبراي پاكستان تعارفات خود را بوزارت امور خارجه شاهنشاهي اظهار و با اشاره بيادداشت خود تحت همين شماره بتاريخ 23 ژوئن (دوم تير ماه) احتراماً اشعار ميدارد دولت پاكستان با آخرين اصلاح پيشنهادي از طرف وزارت امور خارجه شاهنشاهي در مورد مادة (12) قرارداد انتظامات مرزي موافقت كردهاند و همچنين ترتيباتي مقرر داشتهاند كه دو هيئت در روز دوشنبه 15 ژوئيه (24/4/1342) در يك جلسه رسمي در شهر كويته حاضر و طي مراسمي نقل و انتقال مناطق مربوطه را انجام دهند.
2
موجب امتنان اين سفارت كبري ميگردد چنانچه وزارت امور خارجه شاهنشاهي محبت فرموده تأييد نمايند كه متن اصلاح شده مادة (12) كه طي يادداشت شماره 18/12/476 مورخ 15 آوريل 1963 (26/1/1342) وزارت امور خارجه شاهنشاهي فرستاده شده از طرف دولت شاهنشاهي تصويب گرديده و از هر جهت كامل و قطعي است ضمن تأييد مراتب مزبور خواهشمند است اعضاء و هيئت اعزامي ايران را كه براي شركت در مراسم پيشنهاد شده عازم كويته خواهند گرديد اعلام فرمايند.
3
نظر به اينكه بيش از تقريباً يك هفته براي انجام كليه اين كارها باقي نمانده موجب امتنان اين سفارت كبري ميگردد چنانچه اطلاعات مورددرخواست را كه در بند (2) بالا ذكر شده هر چه زودتر ارسال فرمايند.
4
سفارت كبراي پاكستان موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه خود را بوزارت امور خارجه شاهنشاهي تجديد مينمايد. وزارت امور خارجه شاهنشاهي - تهران متن قرارداد فوق كه مشتمل بر يك مقدمه و 31 ماده و نامههاي متبادله است ضميمه قانون مربوط بقرارداد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولتجمهوري پاكستان راجع به انتظامات مرزي ايران و پاكستان بوده و صحيح است. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي