قانون موافقتنامه بين دولتي شبكه بزرگراه آسيايي مصوب 1387,04,05 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه بين دولتي شبكه بزرگراه آسيايي مورخ 26 آوريل 2004 ميلادي (برابر با 7/2/1383 هجري شمسي) به شرح پيوست و با رعايت تبصره هاي زير تصويب و به دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه توديع اسناد آن داده مي شود.
تبصره 1
برداشت جمهوري اسلامي ايران از مفاد ماده (14) درخصوص چگونگي حل و فصل اختلافات، اعمال آن با رعايت قوانين و مقررات هر يك از طرفها مي باشد.
تبصره 2
دولت موظف است كليه اصلاحيه هاي موافقتنامه و پيوستهاي آن، موضوع بند(5) ماده(8) و مواد (9) و (10) را در مهلت مناسب، قبل از انقضاء مهلت هاي موردنظر در بند و مواد مذكور مطابق با اصل هفتاد و هفتم(77) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به مجلس شوراي اسلامي حسب مورد اعلام نمايد. در صورتي كه مجلس شوراي اسلامي اصلاحيه ها را تصويب ننمايد دولت موظف است مراتب را مبني بر عدم پذيرش اصلاحيه ها، در ظرف مهلت مقرر در موافقتنامه به مراجع ذي ربط (موضوع بند و مواد مذكور) اعلام و اين اصلاحيه ها در اين موارد براي دولت جمهوري اسلامي ايران لازم الاجراء نخواهد بود. بسم الله الرحمن الرحيم موافقتنامه بين دولتي شبكة بزرگراه آسيايي طرفهاي متعاهد، با آگاهي از نياز به ارتقاء و توسعة حمل و نقل جاده اي بين المللي در آسيا و با مناطق همجوار، با يادآوري همكاري ميان اعضاي كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه در تنظيم و بهره برداري از شبكة بزرگراه آسيايي، با توجه به اين كه به منظور تقويت روابط و ارتقاي تجارت و گردشگري بين المللي ميان اعضاي كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه، توسعة شبكة بزرگراه آسيايي متناسب با نيازهاي حمل و نقل بين المللي و محيط، امري ضروري است و نيز با در نظر داشتن مقدمات حمل و نقل كارآي چند وجهي بين المللي، با ادامة تلاشهاي مشترك براي برنامه ريزي، توسعه و بهبود حمل و نقل جاده اي بين المللي در درون آسيا و ميان آسيا و مناطق همجوار، به شرح زير توافق كرده اند:
ماده 1
پذيرش شبكة بزرگراه آسيايي طرفهاي متعاهد كه از اين پس«طرفها» خوانده مي شوند، شبكة بزرگراه پيشنهادي را كه از اين پس «شبكة بزرگراه آسيايي» ناميده مي شود و در پيوست (1) اين موافقتنامه توصيف شده است، به عنوان طرح هماهنگ براي توسعة مسير هاي بزرگراهي با اهميت بين المللي كه قصد دارند در چهارچوب برنامه هاي ملي خود بر عهده بگيرند، مي پذيرند.
ماده 2
تعريف شبكة بزرگراه آسيايي شبكة بزرگراه آسيايي كه در پيوست (1) توصيف شده است، شامل مسيرهاي بزرگراهي مهم بين المللي در درون آسيا، از جمله مسيرهاي بزرگراهي كه اساساً از بيش از يك زير منطقه عبور مي كند، مسيرهاي بزرگراهي در درون زير منطقه ها، از جمله مسيرهايي كه به زير منطقه هاي همجوار وصل مي شود، و مسيرهاي بزرگراهي واقع در كشورهاي عضو، است.
ماده 3
توسعة شبكة بزرگراه آسيايي مسير هاي شبكة بزرگراه آسيايي بايد با طبقه بندي و استانداردهاي طراحي توصيف شده در پيوست (2) اين موافقتنامه منطبق گردد.
ماده 4
علامتگذاري شبكة بزرگراه آسيايي
1
مسيرهاي شبكة بزرگراه آسيايي بايد به وسيله علامت مسير كه در پيوست (3) اين موافقتنامه توصيف شده نشان داده شود.
2
علائم مسير طبق موارد توصيف شده در .پيوست (3) اين موافقتنامه بايد طي مدت پنج سال از تاريخ لازم الاجراء شدن اين موافقتنامه براي كشور ذي ربط طبق مادة (6) اين موافقتنامه در تمامي مسيرهاي شبكة بزرگراه آسيايي نصب گردد.
ماده 5
تشريفات امضاء و عضويت در اين موافقتنامه
1
اين موافقتنامه براي امضاء كشورهايي كه عضو كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه هستند، از تاريخ 26 تا 28 آوريل 2004 ميلادي (برابر با 7/2/1383 تا 9/2/1383 هجري شمسي) در شانگهاي چين و پس از آن از اول ماه مي 2004 تا 31 دسامبر 2005 ميلادي ( برابر با 12/2/1383 تا 10/10/1384هجري شمسي) در مقر سازمان ملل متحد در نيويورك مفتوح خواهد بود.
2
كشورهاي مزبور مي توانند از راههاي زير عضو اين موافقتنامه گردند: (الف) امضاء قطعي؛ (ب) امضاء مشروط به تنفيذ ، پذيرش يا تصويب، كه در پي آن، تنفيذ ، پذيرش يا تصويب صورت گيرد؛ يا (پ) الحاق.
3
تنفيذ ، پذيرش، تصويب يا الحاق با توديع سندي به شكل مقرر به دبيركل سازمان ملل متحد نافذ خواهد شد.
ماده 6
لازم الاجراء شدن اين موافقتنامه
1
اين موافقتنامه در نودمين روز پس از تاريخي كه دولتهاي حداقل هشت كشور به موجب بند .(2) مادة (5) اين موافقتنامه با متعهد شدن به وسيله اين موافقتنامه، توافق كرده باشند، لازم الاجراء خواهد شد.
2
اين موافقتنامه، براي هر كشوري كه پس از تاريخ فراهم آمدن شرايط لازم الاجراء شدن موافقتنامه آن را امضاء قطعي كند يا سندي را مبني بر تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق به آن توديع نمايد، نود روز پس از تاريخ امضاء قطعي يا توديع سند مزبور لازم الاجراء خواهد شد.
ماده 7
گروه كاري بزرگراه آسيايي
1
گروه كاري بزرگراه آسيايي توسط كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه تأسيس خواهد شد تا اجراء اين موافقتنامه و هر اصلاح پيشنهادي آن را مورد بررسي قرار دهد. تمامي كشورهايي كه عضو كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه هستند، عضو گروه كاري خواهند بود.
2
گروه كاري هر دو سال يك بار تشكيل جلسه خواهد داد. هر طرف نيز مي تواند با ارائه اطلاعيه اي خطاب به دبيرخانه، درخواست برگزاري اجلاس ويژة گروه كاري را بنمايد. دبيرخانه تمامي اعضاء گروه كاري را از درخواست ارائه شده آگاه خواهد ساخت و در صورتي كه حداقل يك سوم طرفها رضايت خود را نسبت به درخواست مورد نظر ظرف مدت چهار ماه پس از تاريخ اعلام دبيرخانه ابراز كنند، اجلاس ويژه گروه كاري را تشكيل خواهد داد.
ماده 8
تشريفات اصلاح متن اصلي اين موافقتنامه
1
اصلاح متن اصلي اين موافقتنامه از طريق تشريفات مشخص شده در اين ماده امكان پذير است.
2
پيشنهاد اصلاح اين موافقتنامه مي تواند از سوي هر يك از طرفها صورت گيرد.
3
متن هر اصلاحيه پيشنهادي حداقل چهل و پنج روز قبل از اجلاس گروه كاري كه براي تصويب پيشنهاد برگزار مي شود، توسط دبيرخانه بين تمامي اعضاء گروه كاري بزرگراه آسيايي توزيع خواهد شد.
4
اصلاحيه با رأي اكثريت دو سوم طرفهاي حاضر و رأي دهنده، توسط گروه كاري بزرگراه آسيايي تصويب خواهد شد. اصلاحيه مصوب توسط دبيرخانه به دبير كل سازمان ملل متحد ارسال خواهد شد كه وي آن را بين تمامي طرفها براي تصويب توزيع خواهد كرد.
5
اصلاحيه مصوب طبق بند (4) اين ماده، دوازده ماه پس از تصويب دو سوم طرفها لازم الاجراء خواهد شد. اصلاحيه براي تمامي طرفها، به استثناء آنهايي كه قبل از لازم الاجراء شدن آن، اعلام نمايند كه اصلاحيه را نمي پذيرند، لازم الاجراء خواهد شد. هر طرفي كه اعلام كرده است اصلاحيه مصوب طبق اين بند را نميپذيرد، مي تواند در هر زمان پس از آن، سندي مبني بر پذيرش اصلاحيه مزبور را نزد دبيركل سازمان ملل متحد توديع نمايد. اصلاحيه مزبور دوازده ماه پس از تاريخ توديع سند مزبور، براي آن كشور لازم الاجراء خواهد شد.
ماده 9
تشريفات اصلاح پيوست (1) اين موافقتنامه
1
اصلاح پيوست (1) اين موافقتنامه از طريق تشريفات مشخص شده در اين ماده امكان پذير است.
2
اصلاحيه ها مي تواند توسط هر طرف پس از مشاوره و حصول توافق همه كشورهاي همجواري كه مستقيماً ذي نفع هستند پيشنهاد شود، به استثناء اصلاحية مربوط به مسير داخلي كه عبور از مرز بين المللي را تغيير نمي دهد.
3
متن هر اصلاحيه پيشنهادي حداقل چهل و پنج روز قبل از اجلاس گروه كاري كه براي تصويب پيشنهاد برگزار مي شود، توسط دبيرخانه بين تمامي اعضاء گروه كاري توزيع خواهد شد.
4
اصلاحيه توسط گروه كاري بزرگراه آسيايي با رأي اكثريت طرفهاي حاضر و رأي دهنده، تصويب خواهد شد. اصلاحيه مصوب توسط دبيرخانه به دبير كل سازمان ملل متحد ارسال خواهد شد، كه وي آن را بين تمامي طرفها توزيع خواهد كرد.
5
اصلاحيه مصوب طبق بند (4) اين ماده، چنانچه طي دوره شش ماهه از تاريخ اعلام، هيچ يك از طرفهايي كه به طور مستقيم ذي نفع هستند، مخالفت خود را نسبت به اصلاحيه به دبير كل سازمان ملل متحد اعلام نكنند، پذيرفته شده تلقي خواهد شد.
6
اصلاحيه اي كه طبق بند (5) اين ماده پذيرفته شده، سه ماه پس از انقضاء دورة شش ماهة موضوع بند (5) اين ماده، براي تمامي طرفها لازم الاجراء خواهد شد.
7
موارد زير به عنوان طرفهايي كه به طور مستقيم ذي نفع هستند، تلقي مي گردد:
الف
در مورد مسير جديد، يا اصلاح مسير موجود بزرگراه آسيايي كه اساساً از بيش از يك زير منطقه عبور مي كند، هر طرفي كه مسير از قلمرو آن عبور مي كند؛ و
ب
در مورد مسير جديد، يا اصلاح مسير موجود بزرگراه آسيايي در درون زير منطقه ها، از جمله آنهايي كه به زير منطقه هاي مجاور وصل مي شود، و مسير هايي كه در درون كشور هاي عضو قرار دارد، هر طرف همجوار با كشور درخواست كننده كه آن مسير يا مسير بزرگراه آسيايي كه اساساً از بيش از يك زير منطقه مي گذرد و با آن مسير اعم از جديد يا اصلاحي مرتبط است، از قلمرو آن عبور كند. دو طرفي كه در قلمرو مربوط به خود داراي نقاط پاياني يك ارتباط دريايي در مسير بزرگراه آسيايي كه اساساً از بيش از يك زير منطقه عبور مي كند يا مسيرهاي فوق الذكر هستند، نيز از نظر اين بند، همجوار تلقي خواهند شد.
8
به منظور ابراز مخالفت به موجب بند (5) اين ماده، دبيرخانه فهرست طرفهايي را كه به طور مستقيم ذي نفع اصلاحيه هستند، همراه متن اصلاحيه، براي دبيركل سازمان ملل متحد ارسال خواهد كرد.
ماده 10
تشريفات اصلاح پيوستهاي (2) و (3) اين موافقتنامه
1
اصلاح پيوستهاي (2) و (3) اين موافقتنامه از طريق تشريفات مشخص شده در اين ماده، امكان پذير است.
2
اصلاحيه مي تواند توسط هر يك از طرفها پيشنهاد گردد.
3
متن هر اصلاحيه پيشنهادي حداقل چهل و پنج روز قبل از جلسة گروه كاري كه براي تصويب پيشنهاد تشكيل مي شود، توسط دبيرخانه بين تمامي اعضاي گروه كاري توزيع خواهد شد.
4
اصلاحيه توسط گروه كاري بزرگراه آسيايي با رأي اكثريت طرفهاي حاضر و رأي دهنده تصويب خواهد شد. اصلاحيه مصوب توسط دبيرخانه به دبيركل سازمان ملل متحد ارسال خواهد شد، كه وي نيز آن را بين تمامي طرفها توزيع خواهد كرد.
5
اصلاحيه مصوب طبق بند (4) اين ماده، چنانچه طي دوره شش ماهه از تاريخ اعلام، كمتر از يك سوم طرفها مخالفت خود را نسبت به اصلاحيه به دبيركل سازمان ملل متحد اعلام كنند، پذيرفته شده تلقي خواهد شد.
6
اصلاحيه اي كه طبق بند (5) اين ماده پذيرفته شده است، سه ماه پس از انقضاء دورة شش ماهه موضوع بند (5) اين ماده، براي تمامي طرفها لازم الاجراء خواهد شد.
ماده 11
حق شرطها در مورد هيچ كدام از مفاد اين موافقتنامه، به جز آنچه در بند (5) ماده (14) اين موافقتنامه، پيش بيني شده است، نمي توان حق شرط در نظر گرفت.
ماده 12
انصراف از عضويت در اين موافقتنامه هر طرف مي تواند از طريق اطلاعيه كتبي خطاب به دبيركل سازمان ملل متحد از عضويت در اين موافقتنامه انصراف دهد. انصراف يك سال پس از تاريخ دريافت اطلاعيه مزبور توسط دبيركل، نافذ خواهد شد.
ماده 13
پايان اعتبار اين موافقتنامه اگر تعداد طرفها براي يك دورة دوازه ماهه متوالي، كمتر از هشت شود، اعتبار اين موافقتنامه پايان خواهد يافت.
ماده 14
حل و فصل اختلافات
1
هر اختلاف ميان دويا چند طرف كه مربوط به تفسيريا به كارگيري اين موافقتنامه گردد و طرفهاي اختلاف قادر به حل و فصل آن از طريق مذاكره يا مشاوره نباشند، چنانچه هر يك از طرفهاي اختلاف درخواست نمايد؛ براي مصالحه، به يك يا چند مصالحه گر كه با توافق متقابل طرفهاي اختلاف انتخاب مي شوند، ارجاع خواهد شد. چنانچه طرفهاي اختلاف ظرف مدت سه ماه پس از درخواست مصالحه در مورد انتخاب مصالحه گر يا مصالحه گرها به توافق نرسند، هريك از طرفهاي مزبور مي تواند از دبير كل سازمان ملل متحد بخواهد كه يك مصالحه گر را منصوب نمايد تا اختلاف به وي ارجاع گردد.
2
توصيه مصالحه گر يا مصالحه گرهايي كه طبق بند (1) اين ماده منصوب شده اند، هر چند جنبه الزام آور ندارد، پايه بررسي مجدد طرفهاي اختلاف خواهد شد.
3
با توافق متقابل، طرفهاي اختلاف مي توانند از پيش توافق كنند كه توصيه مصالحه گر يا مصالحه گرها را الزاماً قبول كنند.
4
بندهاي (1)، (2) و (3) اين ماده چنين تلقي نخواهد شد كه ديگر اقدامات حل و فصل اختلاف كه متقابلاً بين طرفهاي اختلاف توافق شده، در نظر گرفته نمي شود.
5
هر كشور مي تواند، در زمان امضاء قطعي يا توديع سند تنفيذ ، پذيرش، تصويب يا الحاق، حق شرطي را كه بيانگر عدم التزام خود به مفاد اين ماده در خصوص مصالحه است، در نظر بگيرد. ساير طرفها در قبال هر طرفي كه چنين حق شرطي را در نظر گرفته است، نسبت به مفاد اين ماده در مورد مصالحه پايبند نخواهند بود.
ماده 15
حدود كاربرد اين موافقتنامه
1
هيچ چيز در اين موافقتنامه به عنوان مانع يك طرف جهت اتخاذ اقدامي سازگار با مفاد منشور ملل متحد و در چهارچوب شرايط اضطراري، كه براي امنيت داخلي يا خارجي خود لازم مي داند، تعبير نخواهد شد.
2
هر طرف هرگونه تلاش ممكني را براي توسعه شبكة بزرگراه آسيايي طبق اين موافقتنامه، مشروط به وجود بودجه و ساير اشكال تأمين مالي آن طرف و طبق قوانين و مقررات مربوط خود انجام خواهد داد.
3
هيچ چيز در اين موافقتنامه به عنوان پذيرش تعهدي توسط هر طرف براي تجويز جابه جايي كالا و مسافر در قلمرو خود تعبير نخواهد شد.
ماده 16
ارسال اطلاعيه به طرفها علاوه بر مكاتباتي كه در مواد (7)، (8)، (9) و (10) اين موافقتنامه پيش بيني شده و حق شرط پيش بيني شده در مادة (14) اين موافقتنامه، دبير كل سازمان ملل متحد موارد زير را به طرفها و ساير كشورهاي موضوع مادة (5) اين موافقتنامه اطلاع خواهد داد: (الف ) امضاء هاي قطعي، تنفيذها، پذيرش ها، تصويب ها و الحاق ها به موجب مادة (5) اين موافقتنامه؛ (ب) تاريخ هاي لازم الاجراء شدن اين موافقتنامه طبق مادة (6) اين موافقتنامه؛ (پ) تاريخ لازم الاجراء شدن اصلاحيه هاي اين موافقتنامه طبق بند (5) مادة (8)، بند (6) .مادة (9) و بند (6) مادة (10) اين موافقتنامه؛ (ت) انصراف از عضويت به موجب مادة (12) اين موافقتنامه؛ (ث) انقضاء اين موافقتنامه به موجب .مادة (13) اين موافقتنامه.
ماده 17
پيوستهاي موافقتنامه -.پيوستهاي(1)،(2)و(3)اين موافقتنامه، جزء لاينفك موافقتنامه را تشكيل خواهد داد.
ماده 18
دبيرخانة موافقتنامه كميسيون اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد براي آسيا و اقيانوسيه به عنوان دبيرخانة اين موافقتنامه عمل خواهد كرد.
ماده 19
توديع اين موافقتنامه نزد دبيركل نسخة اصلي اين موافقتنامه نزد دبيركل سازمان ملل متحد توديع خواهد شد كه وي نسخه هاي مطابق با اصل تأييد شده را براي تمامي كشورهاي موضوع .ماده (5) اين موافقتنامه ارسال خواهد كرد. براي گواهي مراتب بالا، امضاء كنندگان زير كه داراي اختيار لازم هستند، اين موافقتنامه را امضاء كرده اند. اين موافقتنامه در بيست و ششم آوريل سال 2004ميلادي، (7/2/1383هجري شمسي) در شانگهاي چين، در يك نسخة واحد به زبان هاي چيني، انگليسي و روسي كه هر سه نسخه داراي اعتبار يكسان مي باشد، براي امضاء مفتوح گرديد. پيوست 1) شبكه بزرگراه آسيايي 1 – شبكه بزرگراه آسيايي متشكل از مسيرهاي بزرگراهي با اهميت بين المللي در داخل آسيا از جمله مسيرهاي بزرگراهي است كه اساساً از بيش از يك زير منطقه مانند شرق و شمال شرق آسيا، جنوب و جنوب غرب آسيا، جنوب شرق آسيا و شمال و مركز آسيا عبور مي نمايد؛ مسيرهاي بزرگراهي در داخل زير منطقه ها از جمله آنهايي كه به زير منطقه هاي همجوار متصل مي گردد؛ و مسيرهاي بزرگراهي كه در كشورهاي عضو قرار گرفتــه و دسترسي به محلهاي زير را فراهم مي سازد:
الف
پايتخت ها؛
ب
مراكز اصلي كشاورزي و صنعتي؛
پ
بنادر اصلي دريايي و رودخانه اي و فرودگاههاي اصلي؛
ت
پايانه هاي كانتينري و آمادگاههاي (دپوهاي) اصلي؛ و
ث
جاذبه هاي عمدة جهانگردي. 2 – شماره مسيرها با حروف «AH» كه حروف اختصاري بزرگراه آسيايي است، شروع مي شود و به دنبال آن اعداد يك يا دو يا سه رقمي قرار دارد. 3 – شماره هاي يك رقمي از (1) تا (9) به مسيرهاي بزرگراه آسيايي كه اساساً از بيش از يك زير منطقه عبور مي كند اختصاص دارد. 4 – مجموعه شماره مسيرهاي دو و سه رقمي براي مشخص كردن مسيرهاي واقع در داخل زير منطقه ها، از جمله آنهايي كه به يك زير منطقه همجوار متصل مي شود و مسيرهاي بزرگراهي داخل كشورهاي عضو، به شرح زير اختصاص يافته است: (الف) شماره مسيرهاي (10) تا (29) و (100) تا (299) به زير منطقة جنوب شرق آسيا شامل برونئي دارالسلام، كامبوج، اندونزي، جمهوري دمكراتيك خلق لائو، مالزي، ميانمار، فيليپين، سنگاپور، تايلند و ويتنام اختصاص يافته است؛ (ب) شماره مسير هاي (30) تا (39) و (300) تا (399) به زير منطقه شرق و شمال شرق آسيا شامل چين، جمهوري دمكراتيك خلق كره، ژاپن ، مغولستان، جمهوري كره و فدراسيون روسيه (خاور دور) اختصاص يافته است؛ (پ) شماره مسيرهاي (40) تا (59) و (400) تا (599) به زير منطقه جنوب آسيا شامل بنگلادش، بوتان، هند، نپال، پاكستان و سريلانكا اختصاص يافته است؛ (ت) شماره مسيرهاي (60) تا (89 ) و (600) تا (899) به زير منطقه شمال، مركز و جنوب غرب آسيا شامل افغانستان، ارمنستان،آذربايجان،گرجستان، جمهوري اسلامي ايران، قزاقستان، قرقيزستان، فدراسيون روسيه، تاجيكستان، تركيه، تركمنستان و ازبكستان اختصاص يافته است. پيوست 2) استانداردهاي طراحي و طبقه بندي بزرگراه آسيايي الف – كليات استانداردهاي طراحي و طبقه بندي بزرگراه آسيايي، حداقل معيارها و رهنمودهاي ساخت، بهبود و نگهداري مسيرهاي بزرگراه آسيايي را ارائه مي كند. طرفها بايد تمام تلاشهاي خود را انجام دهند تا اين مقررات هم در ساخت مسيرهاي جديد و هم در ارتقاء سطح و نوسازي مسيرهاي موجود رعايت شود. اين استانداردها در مناطق مسكوني اعمال نخواهد شد. ب – طبقه بندي مسيرهاي بزرگراه آسيايي بزرگراههاي آسيايي به شرح جدول (1) طبقه بندي مي شود. جدول 1 – طبقه بندي بزرگراه آسيايي طبقه بندي شرح نوع روكش اوليه بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده آسفالتي يا بتن سيماني درجه يك چهار خطه يا بيشتر آسفالتي يا بتن يا سيماني درجه دو دو خطه آسفالتي يا بتن سيماني درجه سه دو خطه آسفالت سطحي دو لايه درجه «اوليه» در طبقه بندي، به بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده اشاره دارد. بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده منحصراً توسط خودروها مورد استفاده قرار مي گيرد. دسترسي به بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده فقط در تقاطع هاي غير همسطح انجام مي شود. به منظور تضمين ايمني عبور و مرور و سرعت بالاي خودروها، موتورسواران، دوچرخه سواران و افراد پياده مجاز نيستند وارد بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده شوند. در بزرگراههاي با دسترسي كنترل شده نبايد تقاطع هاي همسطح طراحي نمود و سواره رو بايد با يك نوار در وسط تقسيم گردد. «درجه 3» فقط زماني بايد استفاده شود كه منابع مالي براي ساخت و يا زمين براي جاده محدود باشد.نوع روكش جاده بايد هر چه سريعتر در آينده به بتن آسفالتي يا سيماني ارتقاء يابد. از آنجا كه درجه (3) به عنوان حداقل استاندارد مطلوب نيز به حساب مي آيد، بايد ارتقاء سطح هر قطعه از جاده هايي كه زير درجه(3) هستند به سطح استاندارد درجه(3) ، ترغيب گردد. پ - استانداردهاي طراحي مسيرهاي بزرگراه آسيايي طبقه بندي زمين شيب عرضي دشت (L ) صفر تا 10 درصد تپه ماهور (R ) بيش از 10 درصد تا 25 درصد كوهستاني (M) بيش از 25 درصد تا 60 درصد كوهستاني سخت (S ) بيش از 60 درصد 2 - طراحي سرعت طراحي سرعتهاي 120، 100، 80، 60، 50، 40 و 30 كيلومتر در ساعت بايد مورد استفاده قرار گيرد. رابطه بين طراحي سرعت، طبقه بندي بزرگراه و طبقه بندي زمين در جدول (3) نشان داده شده است. طراحي سرعت 120 كيلومتر در ساعت فقط بايد در درجه اوليه ( بزرگراه با دسترسي كنترل شده) كه داراي نوارهاي وسط و تقاطع هاي غير همسطح مي باشد، مورد استفاده قرار گيرد. -جدول 3 – طراحي سرعت، طبقه بندي بزرگراه و طبقه بندي زمين (واحد: كيلومتر در ساعت) زمين اوليه درجه 1 درجه 2 درجه 3 دشت (L ) 120 100 80 60 تپه ماهور (R ) 100 80 60 50 كوهستاني (M ) 80 50 50 40 كوهستاني سخت (S) 60 50 40 30 3 – مقطع عرضي ابعادي مانند حريم جاده، عرض خط، عرض شانه، عرض نوار وسط، شيب روكش و شيب شانه براي هر طبقه از بزرگراه در جدول شماره(4) نشان داده شده است. افراد پياده، دوچرخه ها و ارابه هايي كه با حيوان كشيده مي شود، بايد در قسمت هايي كه اين گونه عبور و مرور محلي مانع از عبور و مرور روان مي شود، در جاهايي كه عملي است، با تأمين معابر حاشيه اي و يا پياده روها از عبور و مرور سراسري جدا شود. 4 – نيمرخ عرضي نيمرخ عرضي جاده بايد با موقعيت طبيعي زميني كه از آن مي گذرد هماهنگ باشد. حداقل شعاع قوس بايد فقط در مواقع ضروري اعمال شود و بايد در ارتباط با قوسهاي اتصال مورد استفاده قرار گيرد. در صورت امكان بايد از قوسهاي تركيبي اجتناب شود. حداقل شعاع قوسهاي افقي براي هر يك از درجات بزرگراه در جدول شماره (5) نشان داده شده است. -جدول 5 – حداقل شعاع قوسهاي افقي (واحد: متر) زمين اوليه درجه 1 درجه 2 درجه 3 دشت (L ) (1000)520 (600)350 210 115 تپه ماهور (R ) (600)350 (350)210 115 80 كوهستاني (M ) (350)210 (110)80 80 50 كوهستاني سخت (S) (160)115 (110)80 50 30 توجه: ارقام داخل پرانتز مقادير مطلوب است. توصيه مي شود استفاده از حداقل شعاع قوس به موارد غير قابل اجتناب محدود شود و مقادير بزرگتر از 50 تا صد در صد به كار گرفته شود. توصيه مي شود كه در مناطق كوهستاني و زمينهاي كوهستاني سخت، تركيب فاصله، شعاع و شيب پيچهاي مارپيچي مورد توجه قرار گيرد. براي اتصال قوسهاي با شعاع كوچكتر از مقادير موجود در جدول شماره(6) بايد از قوسهاي اتصال استفاده شود. همچنين توصيه مي شود كه قوسهاي اتصال حتي در مواردي كه شعاع دو برابر مقادير موجود در جدول شماره (6) باشد به كار رود. -جدول 6 – شعاعهايي كه براي آنها بايد قوسهاي اتصال به كار رود (واحد: متر) زمين اوليه درجه 1 درجه 2 درجه 3 دشت (L ) 2100 1500 900 500 تپه ماهور (R ) 1500 900 500 350 كوهستاني (M ) 900 500 350 250 كوهستاني سخت (S) 500 500 250 130 حداقل طول قوس اتصال نشان داده شده در جدول شماره (7) توصيه مي شود. -جدول 7- حداقل طول قوس اتصال (واحد: متر) زمين اوليه درجه 1 درجه 2 درجه 3 دشت (L ) 100 85 70 50 تپه ماهور (R ) 85 70 50 40 كوهستاني (M ) 70 50 40 35 كوهستاني سخت (S) 50 50 35 25 حداكثربربلندي (دور) براي تمام طبقه بندي هاي زمين بايد 10 درصد باشد. 5 ـ نيمرخ طولي نيمرخ طولي هر بزرگراه بايد تا اندازه اي كه از لحاظ اقتصادي توجيه پذير است صاف باشد يعني بايد براي حذف ماهيت تپه ماهوري زمين، بين خاكبرداري و خاكريزي توازن برقرار گردد. طراح در به كارگيري حداكثر شيب عمودي، بايد به روشني در نظر داشته باشد كه هنگامي كه بزرگراهي با شيب عمودي مشخصي ساخته شود، نمي تواند بدون از دست دادن تمامي سرمايه گذاري اوليه، به شيب كمتري ارتقاء يابد. حداكثر شيب عمودي نشان داده شده در جدول شماره(8) بايد براي تمام درجات بزرگراهها مورد استفاده قرار گيرد. جدول 8 ـ حداكثر شيب عمودي طبقه بندي زمين حداكثر شيب عمودي دشت (L ) 4 درصد تپه ماهور (R ) 5 در صد كوهستاني (M ) 6 درصد كوهستاني سخت (S) 7 درصد تأمين خط بالارو براي بزرگراههاي پر شيب و داراي عبور و مرور زياد كاميون،در جاهايي كه طول شيب فراتر از مقادير جدول شماره(9) باشد، مطلوب است. طول بحراني قسمت شيبدار براي تأمين خط بالا رو آن چنان كه در جدول شماره(9) نشان داده شده براي بزرگراههاي با طبقه بندي اوليه و درجه يك توصيه مي شود. جدول 9 – طول بحراني قسمت شيبدار براي تأمين خط بالارو
| طبقه بندي زمين | اوليه | درجه 1 |
| دشت (L ) | 3 در صد – 800 متر | 3 در صد – 900 متر |
| 4 درصد- 500 متر | 4 درصد-700 متر | |
| تپه ماهور (R ) | 4 درصد – 700 متر | 4 درصد – 800 متر |
| 5 درصد – 500 متر | 5 درصد – 600 متر | |
| كوهستاني (M ) | 5 درصد – 600 متر | 5 درصد – 700 متر |
| 6 درصد – 500 متر | 6 درصد – 500 متر | |
| كوهستاني سخت (S) | 6 درصد – 500 متر | 6 درصد – 500 متر |
| 7 درصد – 400 متر | 7 درصد – 400 متر |
6 – روكش سوارهروها بايد با بتن سيماني يا بتن آسفالتي روكش شود. با اين وجود بزرگراههاي درجه (3 ) مي تواند با آسفالت سطحي دو لايه روكش شود. روكش بسياري از قطعات جاده در كشورهاي عضو بزرگراه آسيايي به دليل ناكافي بودن ظرفيت بار، صدمه ديده است. لذا طراحي بار براي روكش ها بايد با دقت تعيين گردد تا از صدمه ديدن سطح جاده جلوگيري شود و در نتيجه هزينه هاي نگهداري كاهش يابد. در هر حال، روكش جاده بايد با ملاحظه موارد زير انجام شود: (الف) بار محوري؛ (ب) حجم عبور و مرور؛ (پ) كيفيت موادي كه قرار است در اساس و لايه نهايي خاكريز استفاده شود (از آنجا كه كيفيت مصالح ساختمان جاده، از كشوري به كشور ديگر فرق مي كند، در استانداردهاي بزرگراه آسيايي مشخصات بار روكش منظور نشده است). 7 – بار سازه عبور و مرور سنگين فزاينده، به ويژه عبور و مرور كانتينرها، مســتلزم طراحي صحيــح ظرفيت بار (حداكثر بار محوري) است . به منظور جلوگيري از خسارت جدي به سازه هاي جاده و نيز براي كاهش هزينه هاي نگهداري، شبكه بزرگراه آسيايي به عنوان يك شبكه جاده اي بين المللي بايد داراي طراحي ظرفيت بار بالايي باشد. بنابر اين حداقل طراحي بار 44-20 HS، كه استاندارد بين المللي مربوط به ظرفيت كامل بار يدك كش (تريلر) مي باشد، بايد در طراحي سازه هاي جاده مورد توجه قرار گيرد. 8 – فاصله ايمن عمودي حداقل فاصله ايمن عمودي بايد 5/4 متر باشد كه لازمه عبور ايمن كانتينرهاي استاندارد ISO است، در هر حال، در مواردي كه به دليل هزينه بالاي ساخت مجدد سازه هاي موجود، مانند پلها، نمي توان فاصله ايمن عمودي كافي را تأمين كرد، مي توان از يدك كش هاي ( تريلرهاي) كمر شكن با كفي كم ارتفاع استفاده كرد. 9 – محيط زيست هنگام تهيه پروژه هاي جاده جديد، بايد ارزيابي اثرات زيست محيطي مبتني بر استاندارد هاي ملي انجام شود. همچنين مناسب است اين اقدام به بازسازي يا بهسازي اساسي جاده هاي موجود نيز تعميم داده شود. 10 – ايمني جاده طرفها بايد در توسعه شبكه بزرگراه آسيايي به موضوع ايمني جاده توجه كافي مبذول نمايند. پيوست 3) شناسايي و علامتگذاري شبكه بزرگراه آسيايي
1
علامت مورد استفاده براي شناساندن و مشخص كردن مسيرهاي بزرگراه آسيايي به شكل مستطيل است .
2
اين علامت مركب از حروف AH و به دنبال آن شمارة مختص مسير با ارقام عربي است.
3
اين علامت، داراي نوشته به رنگ سفيد يا مشكي مي باشد و ممكن است به علائم ديگر چسبانده يا با آنها تركيب شود.
4
اندازه اين علامت بايد به قدري باشد كه بتواند به آساني از سوي رانندگان وسائط نقليه كه با سرعت حركت مي كنند، شناسايي و فهميده شود.
5
علامتي كه براي شناسايي و نشان دادن مسيرهاي بزرگراه آسيايي استفاده مي شود، مانع استفاده از علامتي براي شناسايي جاده هاي ملي نمي شود.
6
اصولاً شماره مسيرهاي بزرگراه آسيايي با سامانه علائم هدايتي كشورهاي عضو مورد نظر، تجميع ( يا تركيب) خواهد شد. شماره گذاري مي تواند قبل و يا بعد از هر راه دسترسي يا تقاطع درج شود.
7
در صورتي كه كشورهايي در هر دو موافقتنامه بين دولتي شبكه بزرگراه آسيايي و موافقتنامه اروپايي در خصوص مسيرهاي اصلي عبور و مرور بين المللي عضو باشند، مسيرها با كمك علامت مسير بزرگراه آسيايي يا علامت جاده هاي اروپايي يا هر دو، به صلاحديد طرفها، مشخص خواهد شد.
8
در موردي كه مسير بزرگراه آسيايي به مسيري ديگر تغيير مي نمايد يا مسير ديگر، بزرگراه آسيايي را قطع مي كند، توصيه مي شود كه قبل از دسترسي يا تقاطع، شماره مسيرهاي بزرگراه آسيايي مربوط نشان داده شود. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و دوتبصره منضم به متن موافقتنامه شامل مقدمه و نوزده ماده و سه پيوست در جلسه علني روز چهار شنبه مورخ پنجم تير ماه يكهزار وسيصدوهشتاد وهفت مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 12/4/1387 به تأييد شوراي نگهبان رسيد. رئيس مجلس شوراي اسلامي - علي لاريجاني