ماده 4

جزء الف - شركتهاي عامل در مدت اين قرارداد كليه حقوق و اختيارات را براي انجام وظايف زير (‌در داخل ناحيه عمليات) از طرف ايران و‌شركت ملي نفت ايران بشرح مندرج در اين ماده دارا خواهند بود, بند (1) - شركت اكتشاف و توليد حقوق و اختيارات لازمه را براي اجراي عمليات زير خواهد داشت, ‌اكتشاف (‌از طريق زمين‌شناسي - ژئوفيزيكي و طرق ديگر بانضمام حفر چاه بمنظور تعيين شرايط زمين‌شناسي قشرهاي تحتاني) و حفاري و توليد و‌استخراج و برداشت نفت خام و گاز طبيعي و گرداندن دستگاه‌هاي تقطير ميدان نفت و دستگاههاي گوگردگيري و بطور كلي عمل آوردن نفت و گاز‌توليدي آن شركت تا حدوديكه براي عمليات شركت لازم است و انبار كردن نفت و گاز و مشتقات مواد ساخته شده از آن و حمل و نقل و تحويل اين‌مواد با جميع وسايل بانضمام وسايل بارگيري كشتي -بند (2) - شركت تصفيه حقوق و اختيارات لازم را براي اجراي عمليات زير خواهد داشت: ‌تصفيه و عمل آوردن نفت خام و گاز طبيعي محصول شركت اكتشاف و توليد تصفيه و تهيه مشتقات و محصولات ديگر با همين مواد يا بوسيله‌ اختلاط آنها با مواد ديگر - انبارداري و بسته‌بندي و حمل و نقل و تحويل نفت خام و گاز طبيعي و مشتقات و محصولات ديگر با جميع وسايل بانضمام وسايل بارگيري كشتي. جزء ب - هر يك از شركتهاي عامل در مورد حفره‌ها و گودالها و چاهها و خندقها و حفارها و سدها و فاضل آبها و مجاري آب و دستگاهها و مخازن و‌آبگيرها و انواع ديگر انبارها و تصفيه خانه‌ها و دستگاههاي تقطير ميدان نفت و دستگاههاي استخراج گازولين در سر چاه و كارخانجات گوگردگيري و‌ساير دستگاههاي لازم براي توليد و تصفيه و عمل آوردن نفت خام و گاز طبيعي و خطوط لوله و تلمبه خانه‌ها و مراكز كوچك و بزرگ توليد نيرو و‌خطوط انتقال نيرو و تلگراف و تلفون ‍[تلفن] و راديو وسايل مخابراتي و كارخانجات و انبارها و ساختمانهاي اداري و منازل و عمارات و بنادر و حوضچه‌ها و‌لنگرگاهها و اسكله‌هاي كوچك و بزرگ و دستگاههاي لاي روبي و موج‌شكنها و لوازم بارگيري و انتهائي با لوله‌هاي زيردريائي و كشتيها و وسايط نقل و‌انتقال و راههاي آهن و راهها و پلها و پلهاي متحرك و سرويسهاي هوائي و فرودگاهها و ساير لوازم نقليه و گاراژها و آشيانه‌هاي هواپيما و كارگاههاي‌تعمير و كارگاههاي ريخته ‌گري و مراكز تعمير و كليه سرويسهاي فرعي كه بنظر شركت براي اجراي عمليات آن شركت لازم بوده يا باين عمليات‌مرتبط مي‌باشد حقوق و اختيارات لازم خواهد داشت كه بعمليات حفر و گودكني و چاه ‌كني و ميله‌زدن و ساختن و ساختمان كردن و نصب و پي‌ريزي‌كردن و تهيه و گرداندن و نگاهداري كردن و اداره كردن مبادرت نمايد همچنين كليه حقوق و اختيارات لازم را دارا خواهد بود تا بهر نوع عمل ديگر كه‌براي ايفاي وظايف شركت لازم بوده يا بطور معقولي مرتبط باشد بپردازد. ‌ايجاد خطوط آهن و بنادر و سرويسهاي تلفن و تلگراف و تلگراف بي سيم و تسهيلات مربوط بهواپيمائي در ايران منوط بموافقت قبلي و كتبي ايران‌است و ايران بدون دليل موجه از موافقت مزبور خودداري و يا در اعلام اين موافقت تأخير نخواهد نمود. جزء ج - همچنين شركتهاي عامل در موارد مربوط بوظايف خود حقوق و اختياراتي را دارا خواهند بود كه بتوانند در خارج ناحيه عمليات طبق مواد7 و 8 و 9 و 36 اين قرارداد عملياتي انجام دهند. جزء د - در طول مدت اين قرارداد حقوق و اختيارات هر يك از شركتهاي عامل را كه در اين قرارداد تصريح شده نميتوان فسخ نموده يا تغيير داد ولي‌مقررات اين جزء تأثيري در مفاد جزء ج ماده 41 نخواهد داشت. جزء ه - هر يك از شركتهاي عامل از طرف ايران و شركت ملي نفت ايران بطريق زير و در حدودي كه ذيلا تعيين شده حقوق و اختيارات مشروحه در‌جزء‌هاي فوق اين ماده را اعمال خواهد كرد. -بند (1) - شركتهاي مزبور در اعمال اين قبيل حقوق و اختيارات در قبال ايران و شركت ملي نفت ايران مقيد به تعهدات خود بميزان مشروح در جزء(‌و) اين ماده خواهند بود. ‌-بند (2) - اعمال حقوق و اختيارات مزبور از طرف شركتهاي عامل مقيد بنظارت ايران و شركت ملي نفت ايران خواهد بود و در حدودي كه در جزء(‌ز) اين ماده تشريح گرديده است. جزء و - تعهدات شركتهاي عامل نسبت بايران و شركت ملي نفت ايران از اينقرار است, بند 1) - انطباق عمليات خود با روش خوب صنعت و تبعيت از اصول صحيح مهندسي در حفاظت ذخاير و هيدروكاربور و در اداره فني ميدانهاي‌نفت و پالايشگاه و در اقدامات مربوط به آماده كردن بطريقي كه در عمليات مشابه متداول و معمول است (‌كلا در ناحيه عمليات) بند 2) - انجام عمليات اكتشافي تا حدوديكه از لحاظ اقتصادي موجه باشد بمنظور اينكه ذخيره كافي بمقدار متناسب با ميزان توليد نفت در ناحيه‌عمليات تأمين گردد. بند 3) - نگاهداري ارقام و اطلاعات كامل مربوط به جميع عمليات فني و نگاهداري حسابها بطريقي كه وضع تمام عمليات شركتهاي عامل بطرز‌درست و واضح و دقيق نمايش داده شود. ‌شركتهاي عامل براي اين منظور با مشورت شركت ملي نفت ايران روش حسابداري مناسبي انتخاب نموده و در روش مزبور بر طبق تحولاتي كه بعداً‌ممكن است پيش آيد تجديد نظر خواهند كرد. بند 4) استخدام حداقل كارمندان خارجي و اطمينان از اينكه تا حدوديكه معقولاً عملي باشد بيگانگان فقط براي تصدي مقاماتي استخدام شوند ‌كه شركتهاي عامل نتوانند ايرانياني حائز معلومات و تجربه كافي براي احراز آن مقامات بيابند. بند 5) - تهيه طرح و برنامه‌ها با مشورت شركت ملي نفت ايران براي كارآموزي و تعليم صنعتي و فني و تشريك مساعي براي اينكه اجراي آن ‌بمنظور اينكه ايرانيان با فراگرفتن تعليم لازم در كوتاهترين مدتي كه عملاً ممكن باشد جايگزين كارمندان بيگانه بشوند و هر نوع فرصت ممكنه براي اينكه ‌ايرانيان در اين عمليات شركتهاي عامل شاغل مقامات مهم بشوند فراهم گردد. بند 6) - توجه دائم بحقوق و منافع ايران در جريان عمليات خود. جزء ز ) - شركتهاي عامل تسهيلات مشروحه ذيل را براي ايران و شركت ملي نفت ايران فراهم خواهند آورد تا ايران و شركت ملي نفت ايران بتوانند ‌نظارت لازم در عمليات شركتهاي عامل به كار برده و اطمينان حاصل كنند كه شركتهاي عامل تعهداتي را كه طبق جزء (‌و) اين ماده بر عهده دارند انجام‌مي‌دهند. بند 1) در صورتي كه ايران و شركت ملي نفت ايران حسابرسي عادي حسابهاي شركتهاي عامل را كه توسط حساب‌رساني خارج از سازمان شركتهاي‌عامل صورت گرفته باشد نپذيرند مي‌توانند اين حسابها را بخرج خود وسيله بنگاههاي بين‌المللي حسابرسي مستقل يا حسابرسان مستقل صلاحيتدار‌كه در امور محاسباتي استخراج و تصفيه نفت آزموده باشند و از طرف ايران و شركت ملي نفت ايران عمل كنند مورد رسيدگي مخصوص قرار دهند در‌چنين موردي شركت ملي نفت ايران در ظرف 6 ماه پس از انقضاي سالي كه حساب آن از طرف حسابرسي خارج از سازمان شركتهاي عامل بطور‌عادي رسيدگي شده كتباً تمايل خود را براي حسابرسي مخصوص بشركت عامل مربوط اطلاع خواهد داد و تأمين خواهد كرد كه اين حسابرسي‌مخصوص هر چه زودتر انجام شود تا در تصفيه حساب نهائي شركتهاي عامل نسبت بآنچه كه مربوط بحسابرسي است تأخير غير موجهي حاصل‌نگردد.. بند 2) - بتقاضاي شركت ملي نفت ايران و در ظرف مدت معقولي شركتهاي عامل بخرج خود هر گونه اطلاعي را كه شركت ملي نفت ايران لازم‌بداند از قبيل رونوشت‌هاي دقيق طرحها و نقشه‌ها و مقاطع و گزارشهاي مربوط به نقشه‌برداري و زمين‌شناسي و ژئوفيزيك و حفاري توليد و تصفيه و‌ساير امور مربوطه در ناحيه عمليات كه جنبه قطعيت يافته بشركت ملي نفت ايران تسليم خواهند كرد. بند 3) شركتهاي عامل بر حسب تقاضاي شركت ملي نفت ايران در ظرف مدت معقولي جميع اطلاعات علمي و فني و مهمي را كه در نتيجه عمليات‌مشمول اين قرارداد بدست آورده‌اند براي شركت ملي نفت ايران ارسال خواهند نمود. بند 4) - شركتهاي عامل وسايلي فراهم خواهند كرد كه متخصصين فني منتخب از طرف شركت ملي نفت ايران عمليات فني آنها را در مواقع مناسبي ‌بازرسي نمايند و كليه اسناد و اطلاعات مربوطه به مسائل علمي و فني و وسايل اندازه‌گيري و سنجش و آزمايش را در اختيار متخصصين مزبور خواهند‌گذاشت. ‌كليه مخارجي كه شركتهاي عامل بمنظور ايجاد تسهيلات فوق براي ايران و شركت ملي نفت ايران انجام مي‌دهند بحساب هزينه‌هاي جاري آنها‌منظور خواهد شد. جزء ح - نظارتي كه در جزء (‌ز) اين ماده مقرر شده بشرط رعايت مقررات ذيل اعمال خواهد گرديد, بند 1) - اعمال نظارت بصورتي نخواهد بود كه مانع پيشرفت يا موجب بطؤ جريان عمليات شركتهاي عامل بشود و يا اثر سوء در اين عمليات ببخشد. بند 2) بجز در مواردي كه بترتيب بين شركت ملي نفت ايران و شركتهاي عامل كتباً توافق شده باشد كليه طرح‌ها و نقشه‌ها و مقاطع و گزارشها و‌جداول و اطلاعات علمي و فني و هر گونه اطلاعات مشابه مربوط بعمليات فني شركتهاي عامل كه مشمول اين قرارداد است از طرف ايران و شركت‌ملي نفت ايران و شركتهاي عامل محرمانه تلقي خواهد شد. باين معني كه محتويات و مطالب آن نبايد از طرف ايران و شركت ملي نفت ايران بدون‌رضايت شركتهاي عامل يا از طرف هر يك از شركتهاي عامل بدون رضايت شركت ملي نفت ايران افشا بشود منتها در دادن چنين رضايت بدون دليل‌موجه امتناع يا تأخير نبايد بعمل آيد. جزء ط - شركتهاي عامل بشرط رعايت مقررات جزء‌هاي (‌و) و (‌ز) اين ماده حق تصدي و اداره كامل و مؤثر و تعيين نحوة كليه عمليات خود را‌خواهند داشت. جزء ي - نوع و حدود حقوق و اختيارات و تعهدات شركتهاي عامل بشرح مذكور فوق و همچنين نوع و حدود نظارتي كه از طرف ايران و شركت ملي‌نفت ايران بايد اعمال شود صرفاً محدود خواهد بود بآنچه كه بطور وضوح در اين ماده تشريح گرديده است.