قانون موافقتنامه تأسيس دالان حمل و نقل و گذر بينالمللي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند (موافقتنامه چابهار) مصوب 1396,09,01 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه تأسيس دالان حمل و نقل و گذر بين المللي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند (موافقتنامه چابهار) مشتمل بر يك مقدمه و پانزده ماده به شرح پيوست تصويب و اجازه تسليم اسناد آن داده مي شود.
تبصره
رعايت اصل يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي در ارجاع به داوري موضوع بند (3) ماده (11) و رعايت اصل هفتاد و هفتم (77) قانون اساسي در خصوص مواد (9) و (14) اين موافقتنامه الزامي است. بسم الله الرحمن الرحيم موافقتنامه تأسيس دالان حمل و نقل و گذر بين المللي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند (موافقتنامه چابهار) مقدمه دولت هاي جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند كه از اين پس طرفهاي متعاهد ناميده ميشوند: با تمايل به پشتيباني و تحكيم همكاري ها و توسعه روابط اقتصادي بين ملت هاي خود، همچنين در سطوح منطقه اي و جهاني؛ با درك نياز افغانستان به عنوان كشور محصور در خشكي، براي دسترسي به درياهاي آزاد از طريق بندر چابهار طبق كنوانسيون هاي بين المللي مربوط؛ با در نظر گرفتن بندر چابهار به عنوان يكي از كانون هاي (هاب هاي) اصلي منطقه اي در همكاري هاي حمل و نقلي ميان سه طرف متعاهد با هدف بهره گيري از امكانات ريلي، جاده اي و يا هوايي و امكانات گمركي بندر چابهار و منطقه آزاد و صنعتي چابهار؛ با ابراز تمايل خويش نسبت به توسعه و بهبود توانمندي هاي خود جهت تسهيل حمل و نقل و گذر كالا و مسافر بر اساس قوانين ملي موجود و طبق كنوانسيون هاي بين المللي و استانداردهاي حمل و نقل كه طرفهاي متعاهد عضو آن مي باشند؛ با تأكيد بر بهره برداري از زيرساخت هاي موجود و آتي حمل و نقل به منظور حمل و نقل و گذر كالا و مسافر از طريق قلمرو خود؛ با تأكيد بر اهميت بندر چابهار به عنوان كانون (هاب) توسعه همكاري هاي حمل و نقلي و گذري ميان سه كشور؛ با يادآوري يادداشت تفاهم منعقده در دي ماه ۱۳۸۱ هجري شمسي برابر با ژانويه ۲۰۰۳ ميلادي ميان جمهوري اسلامي ايران و جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند در خصوص توسعه زيرساخت هاي حمل و نقلي و گذري در قلمرو سه كشور؛ به شرح زير توافق نموده اند:
ماده ۱
تعاريف تعاريف و اصطلاحات به كار رفته در اين موافقتنامه داراي معاني زير مي باشند: الف) متصدي حمل و نقل: هر شخص حقيقي يا حقوقي كه در قلمرو يك طرف متعاهد طبق قوانين ملي آن به ثبت رسيده و مجاز به انجام عمليات حمل و نقل بين المللي كالا و مسافر باشد. ب) بندر خشك: محلي درون مرزي به عنوان مركز پشتيباني مرتبط با يك يا چند شيوه حمل و نقل براي جابجايي، نگهداري و بازرسي نظارتي كالاهاي در حال حركت در تجارت بين المللي و اعمال تشريفات و كنترل گمركي حاكم. پ) كارگروه پيگيري: واحدي كه به شوراي هماهنگي كمك مي كند و متشكل از نمايندگان تمامي طرفهاي متعاهد و مسؤول تنظيم تمام فعاليتها در چهارچوب موافقتنامه مي باشد. ت) طرفهاي مؤسس: به طور مشترك جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند. ث) كالا: تمامي انواع كالاها (با سامانه هماهنگ كدگذاري) كه متصدي حمل و نقل، حمل آنها را به استناد قرارداد حمل از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي بر عهده مي گيرد. ج) كالاهاي خطرناك: هر نوع ماده، فرآورده يا پسماند به رسميت شناخته شده بين المللي كه به دليل خصوصيات خود، مي تواند در فرآيند حمل و نقل، بارگيري يا تخليه، باعث انفجار، آتش سوزي يا آسيب رساندن به كالاها، زيرساخت هاي حمل و نقلي و نيز زندگي، سلامت، محيط زيست و امنيت ملي شود. چ) فرودگاه بين المللي: محل هايي كه هواپيماها فرود مي آيند و براي حمل و نقل بين المللي هوايي باز است و براي تخليه و بارگيري كالا و پياده و سوار كردن مسافر استفاده مي گردد. ح) بندر بين المللي: محل هايي كه كشتيها در آن پهلو مي گيرند، و بر روي كشتيراني دريايي بين المللي باز است و براي بارگيري و تخليه كالا و سوار و پياده كردن مسافر استفاده مي شود. خ) دالان حمل و نقل و گذر بين المللي: شبكه اي از نظامهاي حمل و نقل اصلي در نظر گرفته شده براي حمل و نقل بين المللي از طريق بندر چابهار كه طرفهاي متعاهد را به يكديگر مرتبط مي نمايد. د) حمل و نقل بين المللي: جابجايي قانوني كالا و مسافر به وسيله شيوه هاي مختلف حمل و نقل (زميني، دريايي و يا هوايي) از طريق قلمروهاي ملي طرفهاي متعاهد. ذ) سرمايه گذاري: هرگونه سرمايه گذاري كه از طرف هر واحد، مؤسسه مالي يا اهداء كننده (ملي يا بين المللي) در جهت توسعه طرح (پروژه) زيرساخت حمل و نقلي در مسير دالان حمل و نقل و گذر بين المللي تأمين شود. ر) حمل و نقل چند وجهي: حمل كالا به وسيله حداقل دو شيوه مختلف حمل و نقلي. ز) مسافر: هر شخص حقيقي كه به طور قانوني توسط حمل و نقل زميني، دريايي يا هوايي يا تركيبي از آنها، از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي از يك نقطه به نقطه ديگر مسافرت نمايد. ژ) كالاهاي فاسدشدني: هر نوع كالايي كه نياز به اقدامات حفاظتي و روند گذر سريع در عبور از مرز (زميني، دريايي و يا هوايي) و از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي داشته باشد. س) گذر: حمل و نقل كالا و مسافر از قلمرو يك طرف متعاهد از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي كه در آن نقاط مبدأ و مقصد، خارج از قلمرو آن طرف متعاهد باشد. ش) حمل و نقل: روش هايي براي انجام جابجايي كالا و مسافر از طريق جاده، ريل، دريا و هوا يا تركيبي از هر يك از آنها. ص) حمل و نقل كالا و مسافر: حمل و نقل كالا و مسافر توسط يك يا چند شيوه مختلف حمل و نقل از يك نقطه به نقطه ديگر در ازاي دريافت هزينه حمل.
ماده ۲
حيطه شمول كلي ۱ - مفاد اين موافقتنامه، حمل و نقل و گذر بينالمللي كالا و مسافر از طريق قلمرو طرفهاي متعاهد به وسيله هر شيوه حمل و نقل در طول مسيرهاي مصوب شوراي هماهنگي، كه طبق ماده (۹) اين موافقتنامه تشكيل خواهد شد را تنظيم مي كند. ۲ - مقامات صلاحيتدار طرفهاي متعاهد براي اجراي اين موافقتنامه به شرح زير خواهند بود: - در جمهوري اسلامي ايران: وزارت راه و شهرسازي - در جمهوري اسلامي افغانستان: وزارت ترانسپورت - در جمهوري هند: وزارت امور خارجه ۳ - اين موافقتنامه بر حقوق و تعهدات هر يك از طرفهاي متعاهد ناشي از پيمانها و موافقتنامه هاي بين المللي موجود كه طرفهاي متعاهد عضو آنها هستند، از جمله آنهايي كه بين طرفهاي متعاهد منعقد شده است، تأثير نخواهد گذاشت. چنانچه مفاد اين موافقتنامه با ساير تعهدات بين المللي طرفهاي متعاهد مغايرت داشته باشد، موضوع در شوراي هماهنگي توسط طرفهاي متعاهد مورد بحث قرار مي گيرد.
ماده ۳
اهداف اهداف موافقتنامه به شرح زير مي باشد: ۱ - ايجاد دالان حمل و نقل قابل اعتماد به منظور حمل و نقل و گذر روان كالا و مسافر از طريق بندر چابهار بين جمهوري اسلامي ايران، جمهوري اسلامي افغانستان و جمهوري هند. ۲ - افزايش اثربخشي دالان حمل و نقل با هدف بهينه سازي هزينه هاي حمل و نقل. ۳ - جذب گذر كالا و مسافر كشورهاي ديگر از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي. ۴ - تسهيل دسترسي به بازارهاي بين المللي با استفاده از حمل و نقل زميني، دريايي و يا هوايي از طريق بندر چابهار. ۵ - تأمين امنيت سفر و اجراي استانداردهاي بين المللي ايمني در خصوص حمل و نقل و گذر كالا و مسافر و نيز حفاظت محيط زيست ميان طرفهاي متعاهد. ۶ - ساده سازي، هماهنگي و استاندارد سازي تشريفات حاكم بر حمل و نقل بين المللي و گذر كالا و مسافر طبق كنوانسيون ها و موافقتنامه هاي بين المللي كه طرفهاي متعاهد عضو آنها مي باشند.
ماده ۴
دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي ۱ - طرفهاي متعاهد، مسيرهاي دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي را تعيين و زيرساختهاي حمل و نقلي را كه در حمل و نقل كالا و مسافر مورد استفاده قرار خواهند گرفت، مشخص خواهند نمود. ۲ - طرفهاي متعاهد تلاش خواهند نمود تمام اقدامات لازم را به منظور ارائه كمك به يكديگر از طريق سرمايه گذاري در ترغيب طرحهاي زيرساخت هاي حمل و نقل در مسير دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي به انجام رسانند. ۳ - بنادر خشك هر طرف متعاهد كه در دالانهاي گذر تعيين شده قرار دارند، به عنوان نقاط مبدأ يا مقصد تلقي خواهند شد.
ماده ۵
توسعه تسهيلات براي حمل و نقل و گذر بين المللي كالا و مسافر ۱ - طرفهاي متعاهد در حين اجراي اين موافقتنامه طبق قوانين ملي خود تسهيلات مؤثر در زمينه حمل و نقل و گذر بينالمللي كالا و مسافر از طريق قلمرو خود را فراهم خواهند كرد. ۲ - طرفهاي متعاهد صدور رواديد را تسهيل خواهند نمود. ۳ - طرفهاي متعاهد، به منظور تسهيل تردد وسايل نقليه در مسير دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي، اقداماتي را انجام خواهند داد.
ماده ۶
قواعد حاكم بر حمل و نقل كالاهاي خطرناك، ممنوعه يا داراي استفاده دوگانه ۱ - بر اساس اين موافقتنامه، حمل و نقل و گذر كالاهاي خطرناك، ممنوعه يا داراي استفاده دوگانه، از طريق قلمرو يك طرف متعاهد، بدون أخذ مجوز قبلي از طرف متعاهد مربوط ممنوع مي باشد. ۲ - طرفهاي متعاهد اين كالاها را مشخص خواهند نمود و متعاقباً فهرستي به وسيله كارگروه پيگيري كه طبق ماده (۱۰) اين موافقتنامه تشكيل مي شود، گردآوري خواهد شد. كارگروه پيگيري، فهرست كالاهاي مشخص شده را براي تصويب به شوراي هماهنگي ارسال خواهد نمود. ۳ - كشور امين اسناد و دبيرخانه موافقتنامه، فهرست تصويب شده را به آگاهي طرف هاي متعاهد خواهد رساند.
ماده ۷
قواعد حاكم بر حمل و نقل كالاهاي فاسدشدني طرفهاي متعاهد، گذر كالاهاي فاسدشدني از طريق مرزهاي طرفهاي متعاهد را بدون هرگونه تأخير غيرمتعارف، تسريع و تسهيل خواهند نمود.
ماده ۸
گمرك ها، ماليات ها و عوارض ۱ - طرفهاي متعاهد اقداماتي را به منظور استاندارد سازي، ساده سازي و هماهنگ سازي قواعد و تشريفات گمركي حاكم بر كالا و مسافر در مسير دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي انجام خواهند داد. ۲ - طرفهاي متعاهد تلاش خواهند نمود ماليات ها، ماليات هاي غيرمستقيم و ساير عوارض دولتي از جمله هزينه هاي ناشي از خدمات ارائه شده براي كالاهاي گذري را كاهش دهند. ۳ - هزينه هاي ناشي از خدمات ارائه شده توسط تأمين كنندگان حمل و نقل از بخش هاي دولتي و خصوصي را مي توان در مورد كالاها و مسافرهاي گذري وضع نمود.
ماده ۹
شوراي هماهنگي ۱ - طرفهاي متعاهد به منظور اجراي اين موافقتنامه «شوراي هماهنگي» متشكل از معاونين وزير وزارتخانه مربوط يا نمايندگان قانوني آنها را (طبق بند ۲ ماده ۲) با وظايف زير تشكيل خواهند داد: الف) نظارت بر حسن اجراي مفاد اين موافقتنامه؛ ب) تصويب اصلاحات پيشنهادي اين موافقتنامه؛ پ) تصويب پيشنهادهاي ارائه شده توسط كارگروه پيگيري براي بهبود جريان گذر كالا و مسافر و افزايش جذابيت دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي؛ ت) تصويب مسيرهاي دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي ارائه شده توسط كارگروه پيگيري؛ ث) تصويب پيشنهادهاي ارائه شده توسط كارگروه پيگيري در مورد كاهش ميزان ماليات ها، عوارض و هزينه هاي حمل و نقل و گذر كالا و مسافر از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر با استفاده گسترده از حمل و نقل چند وجهي؛ ج) تصميم گيري در خصوص نتايج مطالعات انجام شده توسط كارگروه پيگيري با هدف كاهش ميزان ماليات ها و تعرفه هاي فعلي كه توسط طرفهاي متعاهد در بنادر، پايانه هاي مرزي جاده اي، فرودگاهها و در مسيرهاي جاده اي، دريايي و ريلي وضع گرديده است و ساير پيشنهادها. ۲ - شوراي هماهنگي اولين نشست خود را ظرف مدت سه ماه از تاريخ لازم الاجراء شدن اين موافقتنامه به منظور تدوين آيين كار خود و نيز ساز و كار عملكرد كارگروه پيگيري، برگزار خواهد نمود. ۳ - شوراي هماهنگي حداقل سالي يك بار، به طور متناوب بر اساس حروف الفباي انگليسي، در قلمرو طرفهاي متعاهد يا بنا به درخواست هر يك از طرفهاي متعاهد تشكيل جلسه خواهد داد. ۴ - تصميمات شوراي هماهنگي به اتفاق آراء اتخاذ خواهد شد.
ماده ۱۰
كارگروه پيگيري ۱ - اولين جلسه كارگروه پيگيري ظرف مدت دو ماه از اولين اجلاس شوراي هماهنگي تشكيل خواهد شد. متعاقباً كارگروه پيگيري نيز حداقل سالي يك بار و دقيقاً پيش از برگزاري اجلاس شوراي هماهنگي يا بنا به درخواست هر يك از طرفهاي متعاهد، تشكيل جلسه خواهد داد. ۲ - رئيس هيأت نمايندگي هر طرف متعاهد در كارگروه پيگيري در سطح مديركل/ دبير مشترك يا مقام همتراز خواهد بود. نام اعضاي كارگروه پيگيري از طريق مجاري ديپلماتيك اعلام خواهد شد. ۳ - زمان دقيق و محل برگزاري جلسه كارگروه پيگيري با هماهنگي كشورهاي عضو، تعيين و از طريق مجاري ديپلماتيك اطلاع رساني خواهد شد. ۴ - كارگروه پيگيري داراي وظايف زير مي باشد: الف) تعيين مسيرهاي دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي؛ ب) مطالعه پيرامون موضوعات مربوط به ماليات ها، هزينه ها و تعرفه هايي كه درحال حاضر در بنادر، راهآهن ها، جاده ها و مبادي ورودي مرزي هر طرف متعاهد اعمال گرديده و ارائه پيشنهادهايي به شوراي هماهنگي به منظور افزايش جذابيت دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي؛ پ) مطالعه پيرامون موضوعات مربوط به تسهيلات حمل و نقل و زيرساخت هاي حمل و نقل موجود و آتي در قلمرو طرفهاي متعاهد، در صورت ضرورت؛ ت) تهيه پيشنهادهايي جهت تحقق اهداف اين موافقتنامه به نحوي كه با قوانين ملي هر طرف متعاهد مغايرت نداشته باشد. ث) تدوين تشريفات (پروتكل هاي) عملياتي لازم مانند تشريفات (پروتكل هاي) مربوط به حمل و نقل و گذر، تشريفات گمركي و امور كنسولي و بندري ظرف مدت زمان لازم مورد توافق براي حسن اجراي اين موافقتنامه؛ ج) تدوين پيشنهادهايي براي يكنواخت و هماهنگ سازي سياست هاي حمل و نقلي و گذري به منظور توسعه دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي، زيرساخت هاي حمل و نقل ضروري، پايانه هاي مرزي جاده اي و بنادر، ظرفيت سازي و آموزش؛ چ) تدوين پيشنهادهايي به منظور افزايش جريان كالا و مسافر گذري از طريق دالانهاي حمل و نقل و گذر بين المللي؛ ح) تهيه گزارش هاي ادواري و جامع در خصوص پيشرفت اجراي اين موافقتنامه.
ماده ۱۱
حل و فصل اختلاف ها ۱ - هرگونه اختلاف بين هر يك از طرفهاي متعاهد ناشي از تفسير يا اجراي اين موافقتنامه، از طريق مذاكره بين طرفهاي متعاهد مربوط، حل و فصل خواهد شد. ۲ - چنانچه طرفهاي متعاهد ذي ربط در اختلاف، ظرف مدت نه ماه از شروع مذاكرات، نتوانند اختلاف را حل و فصل كنند، اختلاف به شوراي هماهنگي ارجاع خواهد شد. ۳ - چنانچه شوراي هماهنگي نتواند اختلاف را طي مدت يك سال از زمان ارجاع به آن، حل و فصل نمايد، اختلاف از طريق داوري حل و فصل خواهد شد. طرفهاي متعاهد ذي ربط در اختلاف، در مورد روش داوري توافق خواهند كرد.
ماده ۱۲
الحاق ۱ - اين موافقتنامه براي الحاق هر كشوري، مفتوح مي باشد. ۲ - هر كشوري كه قصد الحاق به اين موافقتنامه را داشته باشد، كشور امين اسناد و دبيرخانه را از قصد خود براي الحاق به صورت كتبي آگاه خواهد نمود. ۳ - الحاق كشور درخواست كننده منوط به موافقت تمامي طرفهاي مؤسس مي باشد.
ماده ۱۳
كشور امين اسناد و دبيرخانه دائمي ۱ - جمهوري اسلامي ايران كشور امين اسناد و محل استقرار دبيرخانه دائمي اين موافقتنامه خواهد بود. كشور امين اسناد نسخه هاي تصديق شده اين موافقتنامه را به طرفهاي متعاهد ارسال خواهد نمود. ۲ - دبيرخانه، طرفهاي متعاهد را از الحاق يا كناره گيري هر طرف متعاهد از اين موافقتنامه مطلع خواهد نمود.
ماده ۱۴
اصلاحات اصلاحات اين موافقتنامه پس از تصويب شوراي هماهنگي و با امضاي تمامي طرفهاي متعاهد با در نظر گرفتن ماده (۱۵) اين موافقتنامه لازم الاجراء و بخش جدايي ناپذير اين موافقتنامه خواهند شد.
ماده ۱۵
اعتبار و لازم الاجراء شدن ۱ - اين موافقتنامه سي روز پس از تاريخ آخرين اطلاعيه كتبي هر يك از طرفهاي متعاهد به كشور امين اسناد و دبيرخانه دائمي از طريق مجاري ديپلماتيك مبني بر انجام تمامي تشريفات قانوني ضروري خود، براي مدت ده سال لازم الاجراء خواهد شد. كشور امين اسناد و دبيرخانه دائمي، ديگر طرفهاي متعاهد را از اطلاعيه مزبور آگاه خواهد ساخت. ۲ - پس از مدت مزبور اين موافقتنامه همچنان معتبر خواهد ماند، مگر اينكه يكي از كشورهاي مؤسس قصد خود را به طور كتبي از طريق مجاري ديپلماتيك براي كناره گيري از موافقتنامه به اطلاع كشور امين اسناد و دبيرخانه دائمي برساند. در اين صورت اين موافقتنامه شش ماه بعد نسبت به آن طرف متعاهد، فسخ شده تلقي خواهد گرديد. ۳ - هر طرف متعاهد، غير از طرفهاي مؤسس نيز مي تواند به همين روش كناره گيري نمايد. اين موافقتنامه شامل يك مقدمه و پانزده ماده در تهران در تاريخ ۳ خرداد ۱۳۹۵ هجري شمسي برابر با ۲۳ مي ۲۰۱۶ ميلادي، در سه نسخه اصلي هر يك به زبانهاي فارسي، دري، پشتو، هندي و انگليسي تنظيم گرديد كه تمامي آنها از اعتبار يكسان برخوردار مي باشند. براي گواهي مراتب فوق، نمايندگان تام الاختيار هر يك از طرفهاي متعاهد اين موافقتنامه را امضاء كرده اند. در صورت اختلاف در تفسير، متن انگليسي ملاك خواهد بود. از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران عباس آخوندي، وزير راه و شهرسازي از طرف دولت جمهوري اسلامي افغانستان دكتر محمدالله بتاش، وزير ترانسپورت از طرف دولت جمهوري هند نيتين گادكاري وزير كشتيراني، حمل و نقل جاده اي و بزرگراهها قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و پانزده ماده در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ يكم آذر ماه يكهزار و سيصد و نود و شش مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ 22 /9 /1396 به تأييد شوراي نگهبان رسيد. رئيس مجلس شوراي اسلامي - علي لاريجاني