قانون موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه مصوب 1363,10,23
ماده واحده
موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه مشتمل بر يك مقدمه و بيست و يك ماده ويك ضميمه كه در تاريخ»بيست و هشتم مهر ماه يك هزار و سيصد و شصت و يك» (بيست اكتبر 1982) در تهران به امضاء رسيده است تصويب واجازه مبادله اسناد آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و متن موافقتنامه پيوست در جلسه روز يكشنبه بيست و سوم دي ماه يك هزار و سيصد و شصت و سه مجلسشوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 1363.12.7 به تأييد شوراي محترم نگهبان رسيده است. رييس مجلس شوراي اسلامي ـ اكبر هاشمي موافقتنامه حمل و نقل هوايي دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه با توجه به عضويت در كنوانسيون بينالمللي هواپيمايي كشوري (از اين به بعد«كنوانسيون»ناميده ميشود.) كه براي امضاء از هفتم دسامبر 1944 مفتوح گرديد، و نظر به تمايل متقابل به انعقاد موافقتنامهاي به منظور تأسيس و به كار انداختنسرويسهاي هوايي بازرگاني بين سرزمينهاي خود و ماوراء اين سرزمينها نسبت به موارد زير موافقت نمودند:
ماده 1
تعاريف به جز در مواردي كه فحواي عبارت معني ديگري را ايجاب نمايد ـ از لحاظ اين موافقتنامه. الف ـ عبارت«كنوانسيون» به كنوانسيون بينالمللي هواپيمايي كشوري كه براي امضاء در هفتم دسامبر 1944 در شيكاگو مفتوح گرديد و شامل هرالحاقيهاي كه به موجب ماده 90 آن كنوانسيون و هر اصلاحيه به الحاقيههاي كنوانسيون به موجب مواد 90 و 94 آن كه هر دو طرف آن را پذيرفتهاند/اطلاق ميگردد. ب ـ عبارت«مقامات هواپيمايي» در مورد ايران اطلاق ميشود به»سازمان هواپيمايي كشوري» و هر شخص يا مقامي كه مجاز به انجام وظايف فعليآن سازمان و يا وظايف مشابه آن باشد و در مورد جمهوري تركيه به»وزير ارتباطات» و هر شخص يا مقامي كه مجاز به انجام وظايف فعلي آن وزارت ياوظايف مشابه آن باشد. ج ـ عبارت«شركت هواپيمايي تعيين شده» اطلاق ميشود به يك شركت هواپيمايي كه به موجب ماده 3 موافقتنامه حاضر تعيين و اجازه فعاليت يافتهباشد. د ـ عبارت«ظرفيت» در مورد يك هواپيما اطلاق ميشود به ميزان بارگيري مؤثر هواپيما در يك مسير يا قسمتي از مسير و عبارت«ظرفيت در مورد»سرويس موافقت شده» اطلاق ميشود به ظرفيت هواپيما در چنين سرويسي ضربدر در دفعات پرواز چنين هواپيمايي طي زمان معين و در تمام ياقسمتي از مسير. ه ـ ـ عبارت«سرزمين» در مورد يك دولت اطلاق ميشود به مناطق خاكي و آبهاي سرزميني مجاور آن كه تحت حاكميت و سلطه آن دولت است. و ـ عبارت«سرويس هوايي» ـ«سرويس هوايي بينالمللي»/»شركت هواپيمايي» و»توقف به منظورهاي غير ترافيك» به ترتيب داراي همان معانياست كه در ماده 96 كنوانسيون داده شده است. ز ـ عبارت«حمل و نقل ترافيك» اطلاق ميشود به حمل مسافر، بار مسافر و بار و پست. ح ـ عبارت«تعرفه» اطلاق ميشود به قيمتهايي كه براي حمل مسافر، بار همراه و غير همراه مسافر در نظر گرفته شده است و شرايطي كه اعمال اينقيمتها را ايجاب مينمايد شامل قيمتها و شرايط مقرر براي آژانسها و ساير خدمات جنبي به استثناء مزد يا شرايط حمل پست. تفاهم حاصل است كه عناوين مواد اين موافقتنامه معاني هيچ يك از مقررات آن را به نحوي از انحاء محدود نميكند يا توسعه نميدهد.
ماده 2
حقوق ترافيك
1
هر يك از طرفين متعاهد، حقوق تصريح شده در موافقتنامه حاضر را به منظور تأسيس و برقراري سرويسهاي هواپيمايي بينالمللي منظم به وسيلهشركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر به شرح ذيل به طرف متعاهد ديگر اعطاء مينمايد. الف ـ پرواز بدون فرود از فراز سرزمين طرف متعاهد ديگر.
ب
توقف در سرزمين مذكور به منظورهاي غير بازرگاني.
ج
توقف در سرزمين مذكور در نقاطي كه براي آن مسير در جدول مسير پيوست به موافقتنامه حاضر به منظور پياده و سوار كردن مسافر و بار و پستدر ترافيك بينالمللي مشخص گرديده است.
2
هيچ يك از مفاد موافقتنامه حاضر به نحوي تلقي نخواهد شد كه در نتيجه شركت هواپيمايي يكي از طرفين متعاهدين محق باشد در سرزمين طرفمتعاهد ديگر در قبال مزد يا كرايه و مسافر و بار و پست به مقصد نقطه ديگري در سرزمين طرف متعاهد ديگر حمل كند.
3
در صورت وقوع جنگ و شرايط اضطراري طرفين متعاهدين ميتوانند ماده 89 كنوانسيون را به مورد اجراء گذارند.
ماده 3
تعيين و اجازه 1 ـ هر يك از طرفين متعاهدين حق دارد يك شركت هواپيمايي را براي انجام سرويسهاي مورد توافق در مسيرهاي مشخصه تعيين و مراتب را كتباً بهطرف متعاهد ديگر اعلام نمايد. 2 ـ پس از دريافت اعلاميه تعيين، طرف متعاهد ديگر با رعايت مفاد بندهاي 3 و 4 ماده حاضر به شركت هواپيمايي تعيين شده بدون تأخير اجازاتمربوطه را اعطاء خواهد نمود. 3 ـ مقامات هواپيمايي يك طرف متعاهد ميتواند از شركتي كه توسط طرف متعاهد ديگر تعيين شده بخواهد كه مقامات مزبور را قانع سازد كه شرايطمقرر در قوانين و مقرراتي كه معمولاً براي انجام سرويسهاي هواپيمايي بينالمللي توسط مقامات مزبور اعمال ميگردد، حائز ميباشد. 4 ـ هر يك از طرفين متعاهد حق دارد در هر مورد كه قانع نشده باشد كه مالكيت عمده و كنترل مؤثر شركت هواپيمايي مربوطه در دست طرف متعاهديا اتباع طرف متعاهدي است كه شركت مزبور را تعيين نموده، از اعطاي اجازه بهرهبرداري موضوع بند (2) ماده حاضر امتناع ورزد و يا هر شرطي كهبراي اعمال حقوق مشخصه در ماده 2 موافقتنامه حاضر توسط آن شركت هواپيمايي تعيين شده لازم بداند تحميل نمايد. 5 ـ وقتي كه يك شركت هواپيمايي بدين نحو تعيين و اجازه بهرهبرداري كسب نمود ميتواند در هر زمان سرويسهاي توافق شده را مورد بهرهبرداريقرار دهد مشروط بر آن كه ظرفيت توافق شده و تعرفه مربوطه به موجب مقررات ماده 11 و ماده 14 موافقتنامه حاضر در مورد اين سرويسها رعايتگردد.
ماده 4
تعليق و لغو
1
هر يك از طرفين متعاهد حق دارد در موارد مشروحه ذيل، اجازه بهرهبرداري صادره را لغو يا استفاده از حقوق مشخصه در ماده 2 موافقتنامه حاضررا در مورد شركتي كه توسط طرف متعاهد ديگر تعيين گرديده معلق نمايد يا هر شرطي را كه ممكن است براي استفاده از اين حقوق لازم باشد، تحميلنمايد. الف ـ در هر موردي كه قانع نشده باشد مالكيت عمده و كنترل مؤثر آن شركت هواپيمايي در دست طرف متعاهد يا اتباع طرف متعاهدي است كهشركت مذكور را تعيين نموده يا
ب
در موردي كه شركت هواپيمايي مذكور قوانين و يا مقررات طرف متعاهدي را كه اين حقوق را اعطاء نموده است، رعايت نكند.
ج
در موردي كه شركت هواپيمايي مذكور به هر نحوي از انحاء عمليات بهرهبرداري را بر خلاف مقررات موافقتنامه حاضر انجام دهد.
2
جز در مواردي كه لغو، تعليق يا تحميل شرايط مذكور در بند 1 ماده حاضر به صورت فوري براي جلوگيري از نقض بيشتر قوانين و يا مقررات لازمباشد، اعمال اين حق فقط پس از مشاوره با طرف متعاهد ديگر انجام خواهد گرفت.
ماده 5
شمول قوانين و مقررات
1
قوانين و مقررات يك طرف متعاهد ناظر به ورود و خروج هواپيماهايي كه به امر هوانوردي بينالمللي اشتغال دارند يا ناظر به عمليات هوانورديچنين هواپيماهايي حين پرواز بر فراز يا در داخل سرزمين طرف متعاهد مذكور ميباشند، نسبت به هواپيماهاي شركت هواپيمايي تعيين شده طرفمتعاهد ديگر مجري خواهد بود.
2
قوانين و مقررات يك طرف متعاهد كه در سرزمين خود ناظر به ورود و خروج و اقامت مسافرين و كاركنان و بار يا پست از قبيل تشريفات ورود وخروج و مهاجرت است و همچنين مقررات گمركي و بهداشتي، در مورد مسافرين و كاركنان و بار و پست حمل شده توسط هواپيماي شركت هواپيماييتعيين شده طرف متعاهد ديگر در زماني كه در سرزمين مذكور باشد، اعمال خواهد شد.
3
هر يك از طرفين متعاهدين نسخههايي از قوانين و مقررات مربوط مندرج در اين ماده را بنا بر تقاضا، در اختيار طرف متعاهد ديگر خواهد گذاشت.
4
شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد حق داشتن نمايندگي خود را در سرزمين طرف متعاهد ديگر دارا ميباشد. در صورت تعيين نمايندهكل يا نماينده كل فروش اين نماينده بايد شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر باشد، مگر آنكه بين دو شركت هواپيمايي تعيين شده بر اساسعمل متقابل به نحو ديگري توافق شده باشد.
ماده 6
انتقال وجوهات هر يك از طرفين متعاهدين به شركت هواپيمايي تعيين شده طرف ديگر حق انتقال وجوهات حاصله اضافه بر مخارج جاري شركت هواپيمايي مربوطهدر كشور اولين طرف قرارداد را در رابطه با حمل و نقل ترافيك بر طبق مقررات لازمالاجراي ارزي خود اعطاء مينمايد. طرفين همه امكانات خود را براي تسهيل در انتقال چنين وجوهاتي به كار خواهند برد. در صورتي كه موافقتنامه پرداختي بين طرفين متعاهدين وجود داشته باشد، پرداخت به موجب مقررات آن موافقتنامه صورت خواهد گرفت. پيشنهاد اصلاح ماده 6 مصوب، بشرح زير ميگردد: -0ماده 6 ـ انتقال وجوهات. هر يك از طرفين متعاهدين حق انتقال وجوهات حاصله اضافه بر مخارج جاري شركت هواپيمايي تعيين شده طرف ديگر را در رابطه با حمل و نقلترافيك بر طبق مقررات لازمالاجراي ارزي خود اعطاء مينمايد. طرفين همه امكانات.................
ماده 7
معافيت از حقوق گمركي و ساير عوارض
1
هواپيماهاي شركت تعيين شده يك طرف متعاهد كه سرويسهاي بينالمللي پرواز مينمايند و همچنين مواد سوخت و روغن موتور و ساير موادمصرفي فني و وسايل يدكي و لوازم مورد نياز جاري و خوار و بار كه در هواپيماهاي شركت هواپيمايي يك طرف متعاهد مجاز به استفاده از مسيرها وسرويسها موضوع موافقتنامه حاضر، به هنگام ورود و خروج از سرزمين طرف متعاهد ديگر، بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي وهزينههاي بازرسي و ساير حقوق و مالياتهاي ملي معاف خواهد بود، حتي اگر مواد مذكور زماني به مصرف برسد كه اين هواپيماها بر فراز آن سرزمين درپرواز باشند.
2
سوخت و روغن موتور و مواد مصرفي فني و وسايل يدكي و لوازم مورد نياز جاري و خوار و بار وارد شده به سرزمين يك طرف متعاهد توسططرف متعاهد ديگر به اتباع او كه صرفاً به منظور استفاده در هواپيماي طرف متعاهد اخيرالذكر ميباشد، بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركيو هزينههاي بازرسي و ساير حقوق و مالياتهاي ملي معاف خواهد بود.
3
سوخت و روغن موتور و مواد مصرفي فني و وسايل يدكي و لوازم مورد نياز جاري و خوار و بار كه در سرزمين يك طرف متعاهد بار هواپيمايشركت هواپيمايي يك طرف متعاهد ميشود و در سرويسهاي بينالمللي مورد استفاده قرار ميگيرد، بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي وعوارض و ماليات و هزينههاي بازرسي و ساير حقوق و مالياتهاي ملي معاف خواهد بود.
ماده 8
نگاهداري لوازم هوانوردي و تجهيزات لوازم جاري هوانوردي و همچنين مواد و لوازم نگاهداري شده در هواپيماي شركت هواپيمايي تعيين شده هر يك از طرفين متعاهدين، تنها با موافقتمقامات گمركي در سرزمين طرف متعاهد ديگر قابل تخليه است. در اين صورت ميتوان اين مواد را تا زماني كه طبق مقررات گمركي مجدداً صادر شودو يا ترتيب ديگري در مورد آن داده شود، تحت نظارت مقامات نامبرده قرار داد.
ماده 9
تسهيلات و عوارض فرودگاه هر يك از طرفين متعاهد ميتواند براي استفاده از فرودگاهها و ساير تسهيلات تحت كنترل خود عوارض عادلانه و مناسبي را وضع نموده يا اجازه وضعآن را بدهد. معهذا هر يك از طرفين متعاهد موافقت دارد كه اين عوارض از آنچه هواپيماهاي ملي آن طرف متعاهد كه در سرويسهاي مشابه بينالملليتردد مينمايند و براي استفاده از اين فرودگاهها و تسهيلات ميپردازند، تجاوز نكنند.
ماده 10
ترافيك ترانزيتي مستقيم مسافريني كه عبور ترانزيتي در قلمرو هر يك از طرفين متعاهدين مينمايند، مشمول كنترل سادهاي خواهند بود. اثاثيه مسافر و باري كه در ترانزيت مستقيم ميباشد، از حقوق گمركي و ساير مالياتهاي مشابه معاف خواهد بود.
ماده 11
مقررات ظرفيت 1 ـ شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهدين از رفتار عادلانه و فرصت متساوي براي انجام سرويسهاي مورد توافق در مسيرهاي مشخص بينقلمرو طرفين برخوردار خواهند بود. 2 ـ در انجام سرويسهاي مورد توافق، شركت هواپيمايي تعيين شده هر يك از طرفين متعاهد منافع شركت هواپيمايي طرف متعاهد ديگر را منظور نظرخواهد داشت تا من غير حق در سرويسهاي طرف ديگر در تمامي يا قسمتي از همان مسيرها اثر نامطلوب ايجاد نشود. 3 ـ سرويسهاي مورد توافق كه توسط شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهدين انجام ميشود رابطه نزديكي با نيازمنديهاي عمومي براي حملو نقل در مسيرهاي مشخص شده خواهد داشت و هدف اصلي آن تأمين ظرفيت كافي با ضريب بار مناسب است براي رفع نيازمنديهاي حمل مسافر وبار و پست جاري و آنچه براي آينده مناسب قابل پيش بيني باشد، بين سرزمين طرف متعاهد تعيينكننده شركت هواپيمايي و سرزمين طرف متعاهدديگر. 4 ـ با در نظر گرفتن اصول مشروحه در بندهاي 1 و 2 و 3 اين ماده شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد همچنين ميتواند ظرفيتي را براينيازمنديهاي ترافيك بين سرزمينهاي كشورهاي ثالث مندرج در جدول مسيرها ضميمه موافقتنامه حاضر، و سرزمين طرف متعاهد ديگر تأمين نمايد. 5 ـ ظرفيتي كه عرضه ميشود از جمله تعداد سرويسها و نوع هواپيماي مورد استفاده شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد در سرويسهايمورد توافق هر چند وقت يكبار بر اساس توصيه شركتهاي هواپيمايي تعيين شده مورد موافقت مقامات هواپيمايي قرار خواهد گرفت. شركتهايهواپيمايي تعيين شده چنين توصيهاي را پس از شور بين خود و رعايت اصول بندهاي 1 و 2 و 3 و همچنين بند 4 اين ماده به عمل خواهند آورد. 6 ـ در صورت عدم توافق بين شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد، مسائل مشروحه در بند 5 فوق از طريق توافق بين مقامات هواپيماييطرفين متعاهد حل و فصل خواهد گرديد. تا زماني كه اين توافق حاصل نگرديده ظرفيت عرضه شده توسط شركتهاي هواپيمايي تعيين شده به مدت يكسال بدون تغيير باقي خواهد ماند.
ماده 12
تصويب برنامههاي پرواز
1
شركتهاي هواپيمايي هر يك از طرفين متعاهدين برنامه پرواز خود شامل نوع وسيله مورد استفاده در هر دوره پروازي (تابستان و زمستان) را حداقل(30) روز قبل از تاريخ شروع پرواز به مقامات هواپيمايي طرف متعاهد ديگر براي تصويب تسليم خواهند نمود. در موارد بخصوص اين محدوديتزماني ممكن است با موافقت مقامات مذكور كاهش يابد.
2
قبل از تسليم برنامههاي پرواز از طرف شركتهاي هواپيمايي هر يك از طرفين متعاهدين به مقامات هواپيمايي طرف متعاهد شركتهاي هواپيمايي دوطرف متعاهد همكاريهاي لازم را در مورد برنامههاي خود در جهت تسهيل تصويب آنها معمول خواهند داشت.
3
مقامات هواپيمايي كه اين برنامههاي پرواز را دريافت ميدارند، آنها را تصويب يا پيشنهادات اصلاحي نسبت به آنها ارائه خواهند نمود. شركتهايهواپيمايي تعيين شده سرويسهاي خود را قبل از اين برنامههاي آنها توسط مقامات هواپيمايي مربوطه به تصويب برسد، شروع نخواهند نمود.
ماده 13
شناسايي گواهينامهها و پروانهها گواهينامههاي قابليت پرواز و گواهينامههاي صلاحيت و پروانههايي كه توسط يك طرف متعاهد صادر شده يا اعتبار يافته و هنوز به قوت خود باقيباشد، توسط طرف متعاهد ديگر براي بهرهبرداري مسيرها و سرويسهاي موضوع موافقتنامه حاضر معتبر شناخته خواهد شد، مشروط بر آنكه شرايطصدور يا معتبر ساختن اين گواهينامهها و پروانهها مساوي يا بيش از حداقل استانداردهاي فعلي يا آتي باشد كه به موجب كنوانسيون وضع شده ياخواهد شد. در هر حال هر يك از طرفين متعاهد اين حق را براي خود محفوظ ميدارد كه در مورد پرواز از فراز سرزمين خود از شناسايي گواهينامههايصلاحيت و پروانههايي كه به نام اتباع او توسط طرف متعاهد ديگر يا هر دولت ديگري صادره شده باشد، خودداري نمايد.
ماده 14
تعرفههاي حمل و نقل هوايي 1 ـ نرخهاي مورد اجرا توسط شركتهاي هواپيمايي طرفين متعاهد در سرويسهاي مورد توافق، در سطح معقولي خواهد بود كه با توجه به كليه عواملمربوطه از جمله هزينه بهرهبرداري و سود معقول و خصوصيات سرويس و نرخهاي شركتهاي هواپيمايي ديگر كه در تمام يا قسمتي از همان مسيرهاسرويسهاي برنامهاي انجام ميدهند، وضع ميگردد. 2 ـ نرخهاي موضوع بند يك اين ماده بر اساس قواعد ذيل تعيين ميگردد. الف ـ هر گاه شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد عضو يك اتحاديه بينالمللي شركتهاي هواپيمايي با دستگاه تعيينكننده نرخ باشند و يكقطعنامه نرخ ناظر بر سرويسهاي مورد توافق كه از قبل وجود داشته است، نرخها بر اساس اين قطعنامه بين شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفينمتعاهد توافق خواهد شد.
ب
هر گاه قطعنامهاي درباره نرخ ناظر بر سرويسهاي توافق شده وجود نداشته باشد و يك يا هيچ يك از شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفينمتعاهد، عضو اتحاديه شركتهاي هواپيمايي موضوع بند (الف)فوق نباشند شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد در مورد نرخهايي كه برايسرويسهاي توافق شده اعمال ميگردد، بين خود توافق خواهند نمود. 3 ـ نرخهايي كه بدين ترتيب مورد توافق ميگيرد لااقل شصت روز قبل از تاريخ پيشنهادي اجرا براي تصويب به مقامات هواپيمايي طرفين متعاهدتسليم خواهد گرديد. اين محدوديت زماني در موارد به خصوصي به شرط موافقت مقامات مذكور قابل كاهش است. 4 ـ اين موافقت ميبايد صراحتاً اعطا گردد. چنانچه هيچ يك از مقامات هواپيمايي ظرف مدت (30) روز از تاريخ تسليم تعرفههايي كه طبق بند (3) اينماده صورت گرفته مخالفت خود را با آنها اعلام ننمايد تعرفههاي مربوطه تصويب شده تلقي خواهند گرديد. پاورقي در صورتي كه تاريخ تسليم طبق بند (3) مذكور كاهش يابد، مقامات هواپيمايي ميتوانند موافقت نمايند كه مدتي كه در طي آن، هر گونهمخالفت بايستي اعلام گردد، كمتر از پانزده روز باشد. 5 ـ چنانچه تعرفهاي بر طبق بند (2) اين ماده مورد موافقت قرار نگيرد، يا اگر طي مدتي كه طبق بند (4) اين ماده پيشبيني شده است يكي از مقاماتهواپيمايي يادداشتي مبني بر عدم تصويب تعرفههاي مورد توافق با رعايت مقررات بند (2) به طرف ديگر تسليم نمايد، مقامات هواپيمايي طرفينمتعاهد پس از مشورت با مقامات هواپيمايي هر دولت ديگر كه نظر آن مفيد باشد، اهتمام خواهند نمود تعرفه مورد توافق دو طرف را تعيين نمايند. 6 ـ چنانچه مقامات هواپيمايي نتوانند نسبت به تعرفههاي پيشنهادي به موجب بند (3) اين ماده توافق نمايند، يا نتوانند طبق بند (5) اين ماده تعيينتعرفه نمايند، اختلاف موجود مطابق مقررات ماده 17 اين موافقتنامه حل و فصل خواهد شد. 7 ـ تعرفهاي كه با رعايت مقررات اين ماده تعيين ميشود تا برقراري تعرفه جديد معتبر باقي خواهد ماند. معهذا به صرف مقررات اين ماده هيچ تعرفهايبيش از (12) ماده از تاريخي كه به هر صورت ميبايست منقضي گردد ادامه نخواهد يافت.
ماده 15
تسليم آمار به منظور انجام گفتگوهاي دو جانبه از جمله تعيين ظرفيت مقامات هواپيمايي هر يك از طرفين متعاهد، اطلاعات و آمار مربوط به ترافيك حمل شدهدر سرويسهاي مورد توافق توسط شركت هواپيمايي تعيين شده خود را به سوي سرزمين طرف متعاهد ديگر يا از آن سرزمين را به قسمي كه معمولاًتوسط شركت هواپيمايي تعيين شده براي مقامات هواپيمايي ملي خود تهيه ميگردد، بنا بر تقاضا در اختيار مقامات طرف متعاهد ديگر قرار خواهند داد.هر گونه اطلاعات و آمار اضافي ترافيك مورد درخواست مقامات هواپيمايي يك طرف متعاهد از طرف متعاهد ديگر، در صورت تقاضا، مورد شور وتوافق بين طرفين متعاهد قرار خواهد گرفت.
ماده 16
مشاورات و اصلاحات
1
با روحيهاي از همكاري نزديك هر يك از طرفين متعاهد يا مقامات هواپيمايي آن ميتواند در هر زمان از طرف متعاهد ديگر يا مقامات هواپيمايي اوتقاضاي مشاوره به منظور تأمين تحقق و اجراي رضايت بخش مقررات موافقتنامه حاضر و ضميمه مربوطه آنرا بنمايد.
2
مشاوره مورد تقاضاي يك طرف متعاهد يا مقامات هواپيمايي او در فاصله شصت روز از تاريخ دريافت تقاضا آغاز خواهد شد.
3
هر نوع اصلاح در موافقتنامه حاضر، پس از آنكه طرفين متعاهد انجام تشريفات قانوني مربوط به انعقاد و لازمالاجرا شدن موافقتنامههاي بينالملليرا به يكديگر اطلاع داده باشند، لازمالاجرا خواهد شد.
4
اصلاحات وارده بر مسيرهاي ضميمه موافقتنامه حاضر ممكن است مستقيماً بين مقامات هواپيمايي طرفين متعاهد مورد توافق قرار گيرد. ايناصلاحات پس از تأييد از طريق تبادل يادداشت ديپلماتيك لازمالاجرا خواهد گرديد.
ماده 17
حل اختلافات 1 ـ هر گاه در مورد تفسير يا اجراي موافقتنامه حاضر و ضميمه آن بين طرفين متعاهد اختلافي بروز نمايد، طرفين متعاهد در مرحله اول اهتمام خواهندنمود تا اختلاف را از طريق مذاكرات حل و فصل نمايند. 2 ـ هر گاه طرفين متعاهد نتوانند اختلاف را از طريق مذاكرات حل و فصل نمايند، ميتوانند توافق نمايند موضوع را جهت تهيه گزارش مشورتي به هرشخصي يا هيأتي ارجاع نمايند. 3 ـ چنانچه طرفين متعاهد نتوانند به موجب بندهاي 1 و 2 فوق در مورد حل اختلاف به نتيجه برسند، اختلاف به يك محكمه داوري سه نفره ارجاعخواهد شد كه هر يك از طرفين متعاهد يك داور را معين خواهد كرد و دو داور تعيين شده درباره داور سوم توافق خواهند نمود. هر يك از طرفينمتعاهد ظرف شصت روز پس از وصول تقاضاي ارجاع اختلاف به محكمه داوري از طريق ديپلماتيك، به تعيين داور خود مبادرت خواهد نمود و داورسوم نيز ظرف شصت روز بعد از آن تعيين خواهد شد و چنانچه هر يك از طرفين متعاهد ظرف مدت مقرر داور خود را تعيين نكند يا اگر داور سومظرف مدت مقرر معين نشده باشد، بنا به تقاضاي هر يك از طرفين متعاهد رييس شوراي سازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري بر حسب مورد داور ياداورها را تعيين خواهد نمود مشروط بر اين كه چنانچه رييس شوراي سازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري از اتباع هر يك از طرفين متعاهد باشد ازنايب رييس ارشد شورا و در صورتي كه نامبرده نيز از اتباع يكي از طرفين متعاهد باشد، از عضو مقدم شورا كه در چنين وضع تابعيتي نباشد، درخواستخواهد شد كه بر حسب مورد داور يا داورها را تعيين نمايد. در هر حال داور سوم از اتباع يك دولت ثالث خواهد بود و به عنوان رييس محكمه داوريعمل خواهد نمود. 4 ـ محكمه داوري آييننامه كار خود را تعيين و درباره نحوه تقسيم مخارج اتخاذ تصميم خواهد نمود. 5 ـ طرفين متعاهد تعهد مينمايند تصميمات متخذه به موجب ماده حاضر را رعايت كنند.
ماده 18
فسخ هر يك از طرفين متعاهد ميتواند در هر موقع قصد خود را مبني بر فسخ موافقتنامه حاضر به طرف ديگر اعلام كند. اين اعلام همان زمان به اطلاعسازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري خواهد رسيد. در اين صورت موافقتنامه دوازده ماه پس از دريافت اعلام فسخ توسط طرف متعاهد ديگر فسخخواهد شد مگر آن كه اعلام فسخ قبل از انقضاي اين مدت با تراضي طرفين پس گرفته شود. در صورت عدم اعلام وصول از طرف متعاهد ديگر، اعلامفسخ چهارده روز پس از وصول آن به سازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري دريافت شده تلقي خواهد شد.
ماده 19
مطابقت با كنوانسيونهاي چندجانبه چنان چه كنوانسيون يا موافقتنامه چندجانبهاي در مورد هر دو طرف متعاهد لازمالاجرا گردد، موافقتنامه حاضر و ضميمه آن به نحوي اصلاح شد تا بامقررات چنين كنوانسيون يا موافقتنامهاي تطبيق نمايد.
ماده 20
ثبت اين موافقتنامه و همچنين ضميمه آن و كليه اصلاحات وارده بر آن در سازمان بينالمللي هواپيمايي كشوري به ثبت خواهد رسيد.
ماده 21
لازمالاجرا شدن اين موافقتنامه و ضميمه آن كه قسمت لايتجزاي موافقت ميباشد از تاريخ آخرين اطلاعيه هر يك از طرفين به طرف ديگر داير بر اين كه اقدامات لازمهرا طبق مقررات قوانين اساسي خود را درباره لازمالاجرا شدن موافقتنامه حاضر به عمل آورده است، به موقع اجرا گذارده خواهد شد. به مجردلازمالاجرا شدن اين موافقتنامه و ضميمه آن موافقتنامه حاضر جايگزين موافقتنامه راجع به سرويسهاي حمل و نقل هوايي بازرگاني مابين قلمرو دودولت و ماوراء آنها مورخ 20 مارس 1951 خواهد گرديد. بنا به مراتب، نمايندگان امضاءكننده زير كه از طرف دولت متبوع خود مجاز ميباشندموافقتنامه حاضر را امضاء نمودند. اين موافقتنامه در سه نسخه در تاريخ بيست و هشتم مهر ماه يك هزار و سيصد شصت و يك شمسي (20 اكتبر 1982)در تهران به زبانهاي فارسي/تركي و انگليسي كه هر سه متن متساوياً معتبرند تنظيم گرديد. در صورت بروز اختلاف در تفسير متن انگليسي ملاك خواهد بود. از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران از طرف دولت جمهوري تركيه ضميمه
بخش يك
مسيرها شركت هواپيمايي تعيين شده از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران سرويسهاي هوايي را از دو جهت در نقاط ذيل ميتواند مورد بهرهبرداري قرار دهد: نقاط مبداء نقطه در تركيه نقاط ماوراء ايران استانبول فرانكفورت پاريس لندن يك نقطه ديگر (يك) كه در تاريخ بعدي مشخص ميشود.
بخش دو
شركت هواپيمايي تعيين شده از طرف دولت جمهوري تركيه سرويسهاي هوايي را از دو جهت در نقاط ذيل ميتواند مورد بهرهبرداري قرار دهد: نقاط مبداء نقطه در ايران نقاط ماوراء تركيه تهران كراچي بمبئي سنگاپور يك نقطه در استراليا كه بعداً مشخص ميشود
1
شركتهاي هواپيمايي تعيين شده به اختيار خودشان ميتوانند نقطه يا نقاطي را كه در بخش يك و دو مشخص شده است در كليه پروانهها يا هر پروازحذف نمايند، مشروط بر آنكه سرويسهاي مورد توافق در قلمرو طرف متعاهدي كه شركت هواپيمايي را تعيين نموده شروع به كار نمايد.
2
توافق مقررات ماده 11 موافقتنامه بر اجراي حقوق ترافيك و شرايط انجام سرويسهاي مورد توافق در نقاطي كه در بخش يك و دو مشخص شدهاست حاكم خواهد بود.
3
شركت هواپيمايي تعيين شده هر طرف متعاهد حق پايان دادن به سرويسهاي واقع در قلمرو طرف ديگر متعاهد را خواهد داشت. رييس مجلس شوراي اسلامي ـ اكبر هاشمي