قانون يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در مورد استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني «رازي» و «كاپي كوي» و تشريفات (پروتكل) اصلاحي آن مصوب 1394,02,23 با اصلاحات و الحاقات بعدي ماده واحده يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در مورد استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني رازي و كاپي كوي مشتمل بر سيزده ماده و تشريفات (پروتكل) اصلاحي آن مشتمل بر دو ماده به شرح پيوست، تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي شود.
تبصره
رعايت اصول يكصد و سي و نهم (۱۳۹) و هفتاد و هفتم (۷۷) قانون اساسي در اجراي مواد (۱۰) و (۱۱) اين يادداشت تفاهم از سوي دولت جمهوري اسلامي ايران الزامي است. به نام خدا يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در مورد استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني «رازي» و «كاپي كوي» دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه كه از اين پس (كه از اين پس طرفها ناميده مي شوند)؛ به عنوان طرفهاي موافقتنامه همكاري و كمكهاي متقابل در موضوعات گمركي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه؛ با توجه به اينكه استفاده مشترك از دروازه هاي مرزي «رازي» و «كاپي كوي» منجر به هيچ نوع تغييري در خط مرز كشوري ايران و تركيه كه از ميان دروازه هاي مورد نظر مي گذرد، نمي شود؛ با در نظر گرفتن اصول ارتقاي همكاري و روابط خوب همسايگي؛ با هدف تسهيل رويه هاي عبور مرزي و عمليات گمركي از طريق ممانعت از هرگونه دوباره كاري؛ با تمايل به تضمين استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني «رازي» و «كاپي كوي»؛ در موارد زير توافق نمودند: دامنه شمول و هدف:
ماده ۱
طرفها در چهارچوب مفاد اين يادداشت تفاهم به منظور تضمين تسهيل تردد بين المللي مسافرين و كالاها و وسايل نقليه در دروازه هاي مرز زميني «رازي» و «كاپي كوي» خدمات مشترك را ارائه خواهند نمود. تعاريف:
ماده ۲
در چهارچوب اين يادداشت تفاهم: الف - «موافقتنامه همكاري و كمكهاي متقابل در موضوعات گمركي» به موافقتنامه بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در زمينه همكاري و كمكهاي متقابل در مورد موضوعات گمركي امضاء شده در تاريخ ۳/ ۹/ ۱۳۷۹ (۲۳/ ۱۱/ ۲۰۰۰) در آنكارا اطلاق خواهد شد؛ ب - «يادداشت تفاهم» به اين يادداشت تفاهم، پيوست ها و تشريفات (پروتكل) هاي الحاقي به آن و موضوعات قراردادي كه ممكن است به طور مشترك به صورت مكتوب توسط طرفها طبق بند (۱) ماده (۱۲) اين يادداشت تفاهم اصلاح يا وضع شوند، اطلاق خواهد شد؛ پ - «مراجع صلاحيتدار طرفها» براي كشور جمهوري اسلامي ايران به وزارت كشور و وزارت امور اقتصادي و دارايي و براي كشور جمهوري تركيه به وزارت كشور و معاون گمركي نخست وزير اطلاق مي گردد؛ ت - «استفاده مشترك» به ساده سازي، هماهنگ سازي و شناسايي متقابل رويه هاي رسمي مرتبط با عبور مرزي اطلاق مي شود كه به موجب اين يادداشت تفاهم انجام مي شود؛ ث - «كنترل گمركي» به بررسي كالاها، تأييد داده هاي اظهارنامه، وجود و درستي اسناد الكترونيكي يا كتبي، بررسي حسابها و ديگر سوابق داد و ستدها، بررسي وسيله نقليه، بازرسي بسته ها و ساير كالاهاي حمل شده توسط اشخاص و رسيدگي رسمي و ساير اقدامات انجام شده توسط مراجع گمركي براي اطمينان از اجراي درست قوانين گمركي و ساير قوانين مربوط به ورود و خروج، گذر، انتقال و مصرف نهائي كالاهاي جابه جا شده بين قلمروهاي گمركي طرفها و وجود كالاهايي كه در جريان آزاد قرار ندارند، اطلاق مي شود. رويه هاي حاكم بر داد و ستد بين دروازه هاي مرزي:
ماده ۳
۱ - اظهارنامه هاي مربوط به وسايل نقليه و كالا بايد تنها در كشور خروجي انجام گيرد و كشور ورودي بايد همان اظهارنامه را مبنا قرار دهد. ۲ - كنترل گمركي براي تأييد اظهارنامه فقط توسط كشور ورودي انجام مي شود. ۳ - اطلاعات كلي مربوط به وسايل نقليه و حمل و نقل در دفتر گمرك مرزي كشور خروجي بايد به صورت الكترونيكي به كشور ورودي تحويل گردد و آن اظهارنامه بايد با كنترل گمركي كه در كشور ورودي انجام مي گردد، نهائي شود. ۴ - بدون خدشه زدن به كنترل هايي كه طرفها در چهارچوب تعهدات ناشي از كنوانسيون ها و موافقتنامه هاي بين المللي انجام مي دهند، دو طرف كنترل هاي گمركي را در كشور خروجي تنها در مورد كالاها و وسايل نقليه اي انجام خواهند داد كه در مورد آنها اتهام يا ظن قوي وجود داشته باشد. ۵ - بدون خدشه زدن به مفاد بند (۴)، طرفها بايد اطمينان حاصل كنند كه از رويه ها يا ورود اطلاعات مشابه يا تكراري در گمركات دو كشور جلوگيري به عمل مي آيد. ۶ - در جهت دامنه شمول و اهداف اين يادداشت تفاهم، طرفها نبايد رويه هاي رسمي يك جانبه اي را وضع نمايند كه با مفاد مقرر در اين يادداشت تفاهم مغاير باشد. ۷ - چنانچه بعد از تاريخ لازم الاجراء شدن اين يادداشت تفاهم، تعهدات بين المللي، اجراي اين يادداشت تفاهم را تحت تأثير قرار دهد، طرفها بايد همديگر را از موضوع مطلع و در مورد شيوه جديد اجراي آن ظرف سي روز از طريق مشورت اقدام نمايند. ۸ - در مواردي كه؛
الف
احراز شده كه هيچ اظهارنامه اي تنظيم نشده است؛
ب
اظهارنامه كامل نيست؛
پ
بازرسي فيزيكي وسايل نقليه، نشان دهنده برداشتن يا جابه جايي كالاها، مثل فك پلمب يا پاره شدن چادر باشد؛ رويه هاي انجام شده در كشور خروجي تكميل نشده تلقي مي شود، قوانين كشور ورودي نبايد اجراء گردد و وسايل نقليه يا كالاها بايد به كشور خروجي عودت داده شود. در مواردي كه بازرسي گمركي حاكي از نقصان يا مغايرت اظهارنامه باشد و چنانچه اين موضوع طبق قوانين كشور ورودي متضمن هيچ جرم يا خلافي نباشد، وسايل نقليه و كالاها بايد به كشور خروجي عودت داده شوند. ۹ - سامانه هاي كاويدن بارگنج (كانتينر)ها و وسايل نقليه بايد در كشور ورودي استقرار يابند. ۱۰ - اقدامات مربوط به ضدعفوني و گندزدايي بايد تنها تا زماني كه خطر بيماري هاي واگيردار وجود دارد در خصوص وسايل نقليه زميني تجاري كه محصولات گياهي و دامي و دام زنده را حمل مي نمايند، توسط طرفها اعمال گردد، اما اقدامات مزبور نبايد در مورد وسايل نقليه زميني حامل افراد يا ساير وسايل نقليه اعمال شود. ۱۱ - كنترل بهداشت گياهي، قرنطينه مرزي، قرنطينه مرزي دامي، قرنطينه مرزي بهداشتي بايد طبق موافقتنامه سازمان جهاني تجارت و مقررات بين المللي انجام شود. ۱۲ - اطلاعات مربوط به گذرنامه بايد در كشور خروجي ثبت و به صورت الكترونيكي به كشور ورودي ارسال گرديده و هر كشور بايد كنترل هاي مربوط به خود را اعمال نمايد. تعهدات طرفها:
ماده ۴
۱ - تشريفات (پروتكل هاي) زير كه تنظيم و قرار امضاي آنها بين مراجع صلاحيتدار طرفها تصريح گرديده و ساير تشريفاتي (پروتكل هايي) كه ممكن است به علت الزامات آتي منعقد گردد و پيوست هاي آنها بايد طبق مفاد اين يادداشت تفاهم بوده و جزء جدايي ناپذير اين يادداشت تفاهم تلقي گردند:
الف
جزئيات راجع به كنترل و ثبت اطلاعات گذرنامه مسافرين، طبق مفاد اين يادداشت تفاهم؛
ب
جزئيات تبادل اطلاعات به صورت الكترونيكي در زمينه جابه جايي بين المللي مسافرين و كالا به موجب اين يادداشت تفاهم؛
پ
تنظيم رويه هاي جابه جايي و تردد كالاها، وسايل نقليه و مسافرين و ساعات كاري در دروازه هاي مرزي مشترك و نيز همكاري؛
ت
شرايط ساخت و ساز، تأسيس و بهره برداري از دروازه هاي مرزي مشترك با هدف غائي تضمين اجراي اين يادداشت تفاهم ۲ - به منظور حصول اطمينان از اجراي اين يادداشت تفاهم، طرفها بايد موارد زير را انجام دهند:
الف
تبادل اطلاعات و كاركنان با هدف آموزش در زمينه روشهاي بازرسي به كار برده شده براي كالا و مسافرين خروجي طبق قوانين ملي طرفها به موجب مواد (۳) و (۵) موافقتنامه همكاري و كمكهاي متقابل در مورد موضوعات گمركي، به گونه اي كه اظهارنامه تدوين شده در كشور خروجي از طريق بررسي كه در كشور ورودي انجام مي شود، نهائي خواهد گرديد؛
ب
تهيه فهرستي براي طرف ديگر از آن دسته از كالاهايي كه خروج آنها علاوه بر موضوعات مندرج در جزء (الف) بند (۲) ماده (۴) اين يادداشت تفاهم مشمول ممنوعيت يا محدوديت هستند به گونه اي كه اظهارنامه تدوين شده در كشور خروجي از طريق بررسي كه در كشور ورودي انجام مي شود، نهائي خواهد گرديد؛
پ
ساده سازي و استاندارد نمودن اسناد و مدارك گمركي
ماده ۵
هر يك از طرفها بدون تأخير بايد اطلاعات زير را در اختيار طرف ديگر قرار دهد: الف - سوءظنهاي منطقي كه حاكي از اين است كه در قلمرو طرف ديگر تخلفي ارتكاب يافته يا خواهد يافت؛ ب - اطلاعاتي در خصوص روشها و رويه هاي جديدي كه در ارتكاب تخلفات مورد استفاده قرار مي گيرند؛ پ - اطلاعات در خصوص كالاهاي مظنون كه ممكن است موضوع كلاهبرداري گمركي قرار گيرند.
ماده ۶
هر يك از طرفها بنا به درخواست طرف ديگر اطلاعات زير را بدون تأخير فراهم خواهد كرد: الف - اعتبار هرگونه مهر، نشان يا هرگونه اسناد يا اطلاعات تكميلي كه در مالكيت هر يك از طرفها است و به طرف متعاهد ديگر ارائه شده است. ب - اطلاعاتي در مورد اينكه آيا كالاهاي صادر شده از كشور خروجي به صورت قانوني به كشور ورودي وارد شده است يا به چه طريق چنين كالاهايي وارد گرديده اند؛ پ - اطلاعاتي در خصوص اينكه آيا كالايي كه از كشور خروجي وارد كشور ورودي مي شود به موجب قوانين كشور خروجي به صورت قانوني صادر شده است؛ ت - در صورت نقض قوانين گمركي هر يك از طرفها يا نقض ساير مقررات قانوني، تمام اطلاعات و اسنادي كه نزد طرف ديگر نگهداري مي شود از جمله اسناد گمركي و تمام اطلاعات و اسنادي كه طرف ديگر مي تواند از كشور ثالث كسب نمايد. اطلاعات و اسنادي كه بدين طريق ارائه شده اند بايد بنا به درخواست طرف ارائه كننده اطلاعات و اسناد مزبور، توسط طرف ديگر عودت داده شود.
ماده ۷
همكاري بين طرفها طبق اين يادداشت تفاهم به طور مستقيم از طريق گمركهاي طرفها انجام خواهد شد. درخواست هاي كمك، پاسخ مربوط و اطلاعات و اسناد ضميمه آنها (در صورت وجود) بايد به عنوان يك قاعده، به گمرك طرف ديگر به صورت كتبي ارائه گردد. در موارد فوري درخواست ها مي تواند به صورت شفاهي يا تلفني انجام گيرد. در هر حال بنا به درخواست گمرك ديگر در هر مورد ممكن است درخواست كتبي متعاقباً ارائه شود.
ماده ۸
۱ - درخواست كمك اداري به موجب اين يادداشت تفاهم مي تواند توسط طرف ديگر به دلايل حاكميتي و امنيت و نظم عمومي رد گردد. ۲ - اطلاعات و اسناد مبادله شده به موجب كمك اداري طبق اين يادداشت تفاهم بايد منحصراً براي جلوگيري، تحقيق و پيگرد تخلفات گمركي بدون لطمه زدن به حقوق طرفها يا اشخاص ثالث مورد استفاده قرار گيرد. كارگروه مشترك:
ماده ۹
۱ - طرفها براي اجراي صحيح اين يادداشت تفاهم، بايد كارگروه مشتركي را تحت نظارت مقامات صلاحيتدار طرفها و با هماهنگي دوجانبه در گمرك ايجاد نمايند. ۲ - كارگروه مشترك براي اجراي صحيح اين يادداشت تفاهم در صورت لزوم در سطحي مناسب و بنا به درخواست حداقل سالي يك بار برگزار خواهد شد. هر يك از طرفها مي تواند درخواست برگزاري اجلاس را بنمايد. ۳ - كارگروه مشترك با اكثريت آراء اتخاذ تصميم مي كند. ۴ - كارگروه مشترك بايد توسط هر دو طرف متعاهد رياست شود و پس از تشكيل آن، كارگروه مشترك بايد سازوكارها و رويه هاي جديد حاكم بر فعاليت خود را مشخص نمايد. 5 - كارگروه مشترك ممكن است تصميم به ايجاد كارگروههاي فرعي و گروههاي كاري بگيرد كه براي كمك به انجام وظايفش ضروري مي داند. مشاوره و حل و فصل اختلاف ها:
ماده ۱۰
۱ - هر طرف مي تواند در مورد تفسير، اجراء و اصلاح اين يادداشت تفاهم يا حل و فصل هر اختلافي كه ممكن است پيش آيد از طرف ديگر درخواست مشورت نمايد. اين مشورت ها كه بين دو طرف در كارگروه مشترك صورت مي پذيرد بايد در طي بيست روز پس از دريافت درخواست كتبي آغاز شود مگر اينكه تصميم گيري اتخاذ شود. ۲ - اگر اتفاق رأي در خصوص حل و فصل اختلاف در كارگروه مشترك به دست نيايد، اختلاف بايد از طريق ديپلماتيك بين طرفها حل و فصل شود. اصلاحات:
ماده ۱۱
اين يادداشت تفاهم ممكن است در هر زماني با رضايت كتبي طرفها اصلاح شود. اصلاحات مربوط به اين يادداشت تفاهم به موجب تشريفات مذكور در بند (۱) ماده (۱۲) لازم الاجراء خواهد شد.
ماده ۱۲
۱ - اين يادداشت تفاهم در تاريخ دريافت آخرين اطلاعيه كتبي كه به وسيله آن، طرفها يكديگر را از طريق مجاري ديپلماتيك از تكميل تشريفات قانوني داخلي خود براي لازم الاجراء شدن سند مربوط آگاه مي نمايند لازم الاجراء خواهد شد. ۲ - اين يادداشت تفاهم از تاريخ لازم الاجراء شدن به مدت ده سال لازم الاجراء باقي خواهد ماند و براي يك دوره پنجساله قابل تجديد خواهد بود. مگر اينكه يكي از طرفها به صورت كتبي تمايل خود را جهت خاتمه اين يادداشت تفاهم شش ماه قبل از تاريخ انقضاي آن از طريق مجاري ديپلماتيك به طرف ديگر اعلام نمايد. مفاد نهائي:
ماده ۱۳
اين يادداشت تفاهم بين دو طرف امضاء كننده زير كه كاملاً از طرف دولتهاي متبوع خود مجاز هستند منعقد شده است. اين يادداشت تفاهم در تهران در تاريخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ در دو نسخه به زبانهاي فارسي، تركي و انگليسي كه كليه متون داراي اعتبار يكسان مي باشند تنظيم گرديد. در صورت بروز اختلاف در تفسير اين يادداشت تفاهم، متن انگليسي ملاك مي باشد. از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران – سيد شمس الدين حسيني – وزير امور اقتصادي و دارايي از طرف دولت جمهوري تركيه – سودت ايلماز – دولت جمهوري تركيه باسمه تعالي تشريفات (پروتكل) اصلاحي يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در مورد استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني «رازي» و «كاپي كوي» (مورخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ ميلادي) دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه كه از اين پس به عنوان طرفها ناميده مي شوند؛ با عنايت به بند (۱۱) ماده (۳) يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري تركيه در زمينه استفاده مشترك از دروازه هاي مرزي زميني رازي و كاپي كوي مورخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ ميلادي كه به موافقتنامه سازمان جهاني تجارت و مقررات بين المللي مربوط به كنترل بهداشت گياهي و كنترل هاي قرنطينه مرزي، قرنطينه مرزي دامپزشكي و قرنطينه مرزي بهداشتي اشاره مي كند؛ با عنايت به اين واقعيت كه جمهوري اسلامي ايران عضو موافقتنامه سازمان جهاني تجارت نمي باشد؛ به شرح زير موافقت نمودند:
ماده ۱
به منظور اصلاح يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت تركيه در زمينه استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني رازي و كاپي كوي مورخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ ميلادي، بند (۱۱) ماده (۳) به شرح زير اصلاح مي شود: كنترل بهداشت گياهي و قرنطينه گياهي مرزي طبق مفاد كنوانسيون بين المللي حفظ نباتات مورخ ۱۳/ ۱۲/ ۱۳۳۱ برابر با ۳/ ۵/ ۱۹۵۲ كه طرفها عضو آن هستند، صورت خواهد گرفت.
ماده ۲
اين تشريفات (پروتكل) در تاريخ دريافت آخرين اطلاعيه كتبي كه بوسيله آن طرفها يكديگر را از طريق مجاري ديپلماتيك از تكميل تشريفات قانوني داخلي خود براي لازم الاجراء شدن تشريفات (پروتكل) آگاه مي نمايند، لازم الاجراء خواهد شد، مشروط بر اينكه تاريخ لازم الاجراء شدن اين تشريفات (پروتكل) مقدم بر تاريخ لازم الاجراء شدن يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت تركيه در زمينه استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني رازي و كاپي كوي مورخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ ميلادي نباشد. اين تشريفات (پروتكل) جزء لاينفك يادداشت تفاهم بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت تركيه در زمينه استفاده مشترك از دروازه هاي مرز زميني رازي و كاپي كوي مورخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برابر با ۱۴ فوريه ۲۰۱۱ ميلادي مي باشد. اين تشريفات (پروتكل) در تاريخ ۱۹ خرداد ۱۳۹۳ برابر با ۹ ژوئن ۲۰۱۴ ميلادي در دو نسخه اصلي به زبانهاي فارسي، تركي و انگليسي تنظيم گرديد كه كليه متون داراي اعتبار يكسان مي باشند و در صورت بروز اختلاف در تفسير، متن انگليسي ملاك مي باشد. از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران – علي طيب نيا – وزير امور اقتصادي و دارايي از طرف دولت جمهوري تركيه – حاياتي يازي جي – وزير گمرك و تجارت قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن موافقتنامه، شامل مقدمه و سيزده ماده و تشريفات (پروتكل) اصلاحي در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ بيست و سوم ارديبهشت ماه يكهزار و سيصد و نود و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ ۶/ ۳/ ۱۳۹۴ به تأييد شوراي نگهبان رسيد. علي لاريجاني