قانون موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري بلغارستان

قانون موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري بلغارستان مصوب 1375,07,18 با اصلاحات و الحاقات بعدي

ماده واحده

موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولتهاي جمهوري اسلامي ايران و جمهوري بلغارستان مشتمل بر يك مقدمه، هجده ماده و يك‌ ضميمه به شرح پيوست تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي‌ شود. بسم‌ الله‌ الرحمن‌ الرحيم ‌موافقتنامه حمل و نقل هوايي بين دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري بلغارستان مقدمه ‌دولت جمهوري اسلامي ايران و دولت جمهوري بلغارستان كه عضو كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين‌ المللي مي‌ باشند، با تمايل يكسان به انعقاد‌ موافقتنامه‌ اي به منظور تأسيس و بهره‌ برداري از سرويسهاي هوايي بازرگاني بين سرزمينهاي خود و ماوراي اين سرزمينها، نسبت به موارد زير موافقت ‌نمودند:

ماده 1

تعاريف: ‌به جز در مواردي كه فحواي عبارت معني ديگري را ايجاب نمايد، از لحاظ اين موافقتنامه: الف - اصطلاح «كنوانسيون» به كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين‌ المللي كه در تاريخ 1323/9/16 هجري شمسي برابر با هفتم دسامبر 1944 ميلادي ‌در شيكاگو براي امضا مفتوح شد، اطلاق مي‌ شود و همچنين شامل هر الحاقيه‌ اي كه به موجب ماده 90 كنوانسيون ياد شده و هر اصلاحيه الحاقيه يا‌ كنوانسيوني كه به موجب مواد 90 و 94 آن كنوانسيون توسط طرفين متعاهد تصويب شده است تا جايي كه اين موارد براي هر دو طرف نافذ باشد‌ خواهد بود. ب - اصطلاح «مقامات هواپيمايي» در مورد جمهوري بلغارستان به وزارت حمل و نقل يا هر شخص يا مقامي كه مجاز به انجام وظايف فعلي آن ‌وزارت يا وظايف مشابه آن باشد و در مورد دولت جمهوري اسلامي ايران به رييس سازمان هواپيمايي كشوري يا هر شخص يا مقامي كه مجاز به انجام‌ وظايف فعلي يا وظايف مشابه آن باشد، اطلاق مي‌ شود. ج - اصطلاح «‌شركت هواپيمايي تعيين شده» اطلاق مي‌ شود به يك شركت هواپيمايي كه به موجب ماده (3) اين موافقتنامه تعيين شده و اجازه فعاليت ‌يافته باشد. د - اصطلاح «‌ظرفيت» ‌در مورد يك هواپيما اطلاق مي‌ شود به ميزان بارگيري مؤثر آن هواپيما در يك مسير يا قسمتي از مسير و اصطلاح «‌ظرفيت» در‌ مورد سرويس توافق شده اطلاق مي‌ شود به ظرفيت هواپيما در چنين سرويسي ضرب در دفعات پرواز هواپيماي مزبور طي زمان معين و در تمام يا ‌قسمتي از مسير. ه ـ - اصطلاح «‌سرزمين» در مورد يك كشور اطلاق مي‌ شود به مناطق خاكي و آبهاي داخلي و سرزميني متعلق به آن و حريم هوايي تحت حاكميت و‌ سلطه آن كشور. و - اصطلاحات «‌سرويس هوايي»، «‌سرويس هوايي بين‌ المللي»، «‌شركت هواپيمايي» و «‌توقف به منظورهاي غيرحمل و نقل» به ترتيب داراي همان‌ معاني است كه در ماده 69 كنوانسيون به آنها داده شده است. ز - اصطلاح «‌نرخ» اطلاق مي‌ شود به هزينه‌ اي كه بايستي براي حمل مسافران، اثاثيه و بار توسط شركتهاي هواپيمايي اخذ شده و نيز شرايطي كه تحت‌ آن هزينه‌ ها دريافت مي‌ شود. ‌دستمزدها و شرايط حمل بسته‌ هاي پستي از اين قاعده مستثني مي‌ باشد. ‌بديهي است كه عناوين مواد موافقتنامه حاضر معاني هيچ يك از مقررات آن را به نحوي از انحا محدود نمي‌ كند يا توسعه نمي‌ دهد.

ماده 2

اعطاي حقوق: 1 - هر يك از طرفين متعاهد حقوق مصرح در اين موافقتنامه را جهت انجام سرويسهاي هوايي بين‌ المللي منظم به وسيله شركت هواپيمايي تعيين شده‌ طرف متعاهد ديگر در مسيرهاي مشروح پيوست به طرف متعاهد ديگر اعطا مي‌ كند: ‌الف - پرواز بدون فرود از فراز سرزمين طرف متعاهد ديگر.

ماده 3

تعيين و اجازه: 1 - هر يك از طرفين متعاهد حق دارد يك شركت هواپيمايي را براي انجام سرويسهاي مورد توافق در مسيرهاي مشخص شده تعيين و مراتب را به طور‌ كتبي به طرف ديگر اعلام نمايد. در صورت جايگزيني شركت هواپيمايي تعيين شده، هر يك از طرفين متعاهد از قبل به صورت كتبي مراتب را به طرف‌ متعاهد ديگر اعلام خواهد نمود. 2 - پس از دريافت اعلاميه تعيين، مقامات صلاحيتدار طرف متعاهد ديگر با رعايت مفاد بندهاي (3) و (4) اين ماده به شركت هواپيمايي تعيين شده‌ بدون تاخير اجازه مربوط را اعطا خواهند كرد. 3 - مقامات هواپيمايي يك طرف متعاهد مي‌ توانند از شركت هواپيمايي كه توسط طرف متعاهد ديگر تعيين شده بخواهند كه مقامات مزبور را قانع سازد ‌كه واجد شرايط مقرر در قوانين و مقرراتي است كه معمولاً براي انجام سرويسهاي هوايي بين‌ المللي طبق مفاد كنوانسيون توسط مقامات ياد شده اعمال ‌مي‌ شود. 4 - هر يك از طرفين متعاهد حق دارد در هر مورد كه قانع نشده باشد كه مالكيت و كنترل شركت هواپيمايي مربوط در دست طرف متعاهدي كه شركت‌ هواپيمايي را تعيين نموده يا اتباع آن است از اعطاي اجازه بهره‌ برداري موضوع بند (2) اين ماده امتناع ورزد. 5 - پس از دريافت اجازه بهره‌ برداري موضوع بند (2) اين ماده شركت هواپيمايي تعيين شده مي‌ تواند هر زمان بهره‌ برداري از سرويسهاي مورد توافق را‌ آغاز كند مشروط بر اينكه ‌نرخ و برنامه مقرر شده به موجب مفاد مواد (8) و (10) اين موافقتنامه در مورد سرويسهاي ياد شده مجري باشد.

ماده 4

تعليق و لغو حقوق:

ماده 5

شمول قوانين و مقررات: 1 - قوانين و مقررات يك طرف متعاهد كه ناظر به ورود يا خروج هواپيمايي كه به امر هوانوردي بين‌ المللي اشتغال دارد يا ناظر به بهره‌ برداري و‌ هوانوردي چنين هواپيمايي حين پرواز بر فراز يا در داخل سرزمين طرف متعاهد مذكور مي‌ باشد نسبت به هواپيماي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف ‌متعاهد ديگر مجري خواهد بود. 2 - قوانين و مقررات يك طرف متعاهد كه در سرزمين خود ناظر به ورود و خروج و اقامت موقت مسافران و كاركنان و بار يا پست مي‌ باشد از قبيل‌ تشريفات ورود، خروج، مهاجرت و نيز مقررات گمركي، گذرنامه،‌ پول رايج و بهداشتي، در مورد مسافران و كاركنان و بار يا پست حمل شده توسط‌ هواپيماي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر در زماني كه در سرزمين مذكور باشد اعمال خواهد شد. 3 - بر اساس عمل متقابل ويزاي ورود، اقامت و خروج خدمه‌ هاي پروازي شركت هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد در صورتي كه با همان پرواز‌ مسير برگشت را طي نمايند مورد نياز نمي‌ باشد. ‌اين امر در مورد خدمه پروازي كه به واسطه شرايط فني هواپيما يا به دلايل پزشكي و بهداشتي ناچار به اقامت در كشور باشند و با پرواز بعدي مسير‌ برگشت را طي نمايند نيز صادق است. 4 - هر يك از طرفين متعاهد نسخه‌ هايي از قوانين و مقررات مربوط مندرج در اين ماده را بنا به تقاضا در اختيار طرف متعاهد ديگر خواهد گذاشت. 5 - شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد مجاز خواهد بود بر اساس عمل متقابل در سرزمين طرف متعاهد ديگر نمايندگان و كارمندان فني،‌عملياتي و بازرگاني خود را در صورت لزوم در ارتباط با بهره‌ برداري از سرويسهاي مورد توافق باقي نگه دارد. ‌اين كاركنان در صورت لزوم از ميان اتباع طرفين متعاهد انتخاب خواهند شد. 6 - نمايندگان و كاركنان، مشمول قوانين و مقررات جاري طرف متعاهد ديگر بوده و هر طرف متعاهد طبق قوانين و مقررات ياد شده و بر اساس عمل‌ متقابل و با حداقل تأخير، اجازه و ويزاي كار يا ديگر مدارك مشابه را به نمايندگان و كاركنان موضوع بند (5) اين ماده اعطا خواهند نمود، در صورت‌ تعيين نمايندگي عمومي يا نمايندگي فروش كل اين نمايندگي بايستي شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر باشد مگر اينكه به شكل ديگري‌ بين شركتهاي هواپيمايي تعيين شده توافق حاصل شده باشد. 7 - هر طرف متعاهد به شركت هواپيمايي تعيين شده طرف متعاهد ديگر حق صدور آزادانه مدارك حمل و نقل هوايي مربوط به خود و فروش خدمات ‌حمل و نقل هوايي در سرزمين طرف متعاهد ديگر را به صورت مستقيم و يا از طريق نمايندگي طبق قوانين و مقررات جاري اعطا خواهد نمود. 8 - شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد حق انتقال دريافتي مازاد بر هزينه‌ هاي حاصله شركتهاي هواپيمايي در سرزمين خود را در ارتباط با ‌حمل مسافر، بار و پست برابر مقررات تسعير ارزهاي خارجي لازم‌ الاجرا در دو كشور به نرخ رسمي تسعير دارا مي‌ باشند.

ماده 6

معافيت از حقوق گمركي، سود بازرگاني و ساير عوارض: 1 - هواپيماي شركت تعيين شده يك طرف متعاهد كه سرويسهاي بين‌ المللي را مورد بهره‌ برداري قرار مي‌ دهد و مواد سوختي، روغن روغن‌ كاري، ساير‌ مواد مصرفي فني، وسايل يدكي، لوازم معين و خواروبار موجود در هواپيماي شركت هواپيمايي يك طرف متعاهد كه مجاز به استفاده از مسيرها و‌ سرويسهاي موضوع موافقتنامه حاضر مي‌ باشد به هنگام ورود يا خروج از سرزمين طرف متعاهد ديگر بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي،‌ سود بازرگاني و هزينه‌ هاي بازرسي و ساير عوارض و هزينه‌ هاي ملي معاف خواهند بود حتي اگر مواد ياد شده زماني مورد استفاده قرار گيرد يا به‌ مصرف برسد كه هواپيماي مزبور بر فراز آن سرزمين در پرواز باشد. 2 - سوخت، روغن روغن‌ كاري، مواد مصرفي فني، وسايل يدكي، لوازم معين و خواروبار وارد شده به سرزمين يك طرف متعاهد توسط طرف متعاهد ‌ديگر يا اتباع آن كه صرفا به منظور استفاده در هواپيماي طرف متعاهد اخيرالذكر مي‌ باشد بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي، سود بازرگاني،‌ مالياتها و هزينه‌ هاي بازرسي و ساير عوارض و هزينه‌ هاي ملي معاف خواهد بود. 3 - سوخت، روغن روغن‌ كاري، ساير مواد مصرفي فني، وسايل يدكي، لوازم معين و خواروبار كه در سرزمين يك طرف متعاهد بار هواپيماي شركت ‌هواپيمايي طرف متعاهد ديگر مي‌ شود و در سرويسهاي بين‌ المللي مورد استفاده قرار مي‌ گيرد بر اساس عمل متقابل از پرداخت حقوق گمركي، سود ‌بازرگاني، مالياتها، هزينه‌ هاي بازرسي و ساير هزينه‌ هاي ملي يا عوارض معاف خواهد بود. 4 - لوازم جاري هوانوردي و همچنين مواد و لوازم نگاهداري شده در هواپيماي شركت هواپيمايي تعيين شده هر يك از طرفين متعاهد تنها با موافقت‌ مقامات گمركي سرزمين طرف متعاهد ديگر در آن سرزمين قابل تخليه است. در اين صورت مي‌ توان اين مواد را تا زماني كه طبق مقررات گمركي مجددا‌ً صادر شود و يا ترتيب ديگري در مورد آن داده شود تحت نظارت مقامات نامبرده قرار داد.

ماده 7

هزينه‌ هاي فرودگاهي و تأسيساتي:

ماده 8

مقررات ظرفيت و تصويب برنامه‌ هاي پرواز: 1 - شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد از رفتار عادلانه و متساوي برخوردار خواهند بود تا بتوانند براي انجام سرويسهاي مورد توافق در‌ مسيرهاي مشخص شده از فرصتهاي متساوي بهره‌ مند باشند. 2 - در انجام سرويسهاي مورد توافق، شركتهاي هواپيمايي تعيين شده هر يك از طرفين متعاهد منافع شركت هواپيمايي طرف ديگر را منظور نظر خواهد‌ داشت تا من غير حق در سرويسهاي طرف ديگر در تمامي يا قسمتي از همان مسيرها اثر نامطلوب ايجاد نشود. 3 - هدف اصلي سرويسهاي مورد توافق كه توسط شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد انجام مي‌ شود تأمين ظرفيت كافي با ضريب بار‌ مناسب براي رفع نيازمنديهاي جاري پيش‌ بيني شده معقول حمل مسافر، بار و پست بين سرزمين طرف متعاهد تعيين‌ كننده شركت هواپيمايي و سرزمين ‌طرف متعاهد ديگر است. 4 - با در نظر گرفتن اصول مندرج در بندهاي (1)، (2) و (3) اين ماده شركت هواپيمايي تعيين شده يك طرف متعاهد همچنين مي‌ تواند ظرفيتي را براي‌ برآورده كردن نيازمنديهاي حمل و نقل بين سرزمينهاي كشورهاي ثالث مندرج در جدول مسيرها ضميمه اين موافقتنامه و سرزمين طرف متعاهد ديگر‌ تأمين نمايد. 5 - ظرفيتي كه عرضه مي‌ شود از جمله تعداد سرويسها و نوع هواپيماي مورد استفاده شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد در سرويسهاي‌ مورد توافق بر اساس توصيه شركتهاي هواپيمايي تعيين شده، مورد موافقت مقامات هواپيمايي قرار خواهد گرفت. شركتهاي هواپيمايي تعيين شده چنين ‌توصيه‌ اي را پس از شور لازم بين خود و رعايت اصول مندرج در بندهاي (1)، (2) و (3) اين ماده به عمل خواهند آورد. 6 - در صورت عدم توافق بين شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد، مسايل مشروح در بند (5) فوق از طريق توافق بين مقامات هواپيمايي‌ طرفين متعاهد حل و فصل خواهد شد. ‌تا زماني كه اين توافق حاصل نشده، ظرفيت عرضه شده توسط شركتهاي هواپيمايي تعيين شده بدون تغيير باقي خواهد ماند. 7 - شركت هواپيمايي تعيين شده هر يك از طرفين متعاهد حداكثر سي (30) روز پيش از شروع سرويسها در مسيرهاي مشخص شده برنامه‌ هاي پرواز را‌به مقامات هواپيمايي طرف متعاهد ديگر براي تصويب تسليم خواهد نمود. در مورد تغييرات بعدي نيز از همين قرار عمل خواهد شد. اين محدوديت‌ زماني را مي‌ توان در موارد خاص با تصويب مقامات نامبرده كاهش داد. 8 - پروازهاي فوق‌ العاده و اضافي بايستي با توافق بين شركتهاي هواپيمايي بوده و به اطلاع مقامات هواپيمايي مربوط براي تصويب رسيده باشد.

ماده 9

شناسايي گواهينامه‌ ها و پروانه‌ ها: ‌گواهينامه‌ هاي قابليت پرواز و گواهينامه‌ هاي صلاحيت و پروانه‌ هايي كه توسط يك طرف متعاهد صادر شده يا اعتبار يافته و يا هنوز به قوت خود باقي‌ باشد توسط طرف متعاهد ديگر براي بهره‌ برداري از مسيرها و سرويسهاي موضوع اين موافقتنامه معتبر شناخته خواهد شد. مشروط بر اين كه شرايط‌ صدور يا اعتبار اين گواهينامه‌ ها يا پروانه‌ ها مساوي يا بيش از حداقل استانداردهايي باشد كه به موجب كنوانسيون وضع شده يا خواهد شد. در هر حال ‌هر يك از طرفين متعاهد اين حق را براي خود محفوظ مي‌ دارد كه در مورد پرواز از فراز سرزمين خود از شناسايي گواهينامه‌ هاي صلاحيت و پروانه‌ هايي ‌كه براي اتباع آن توسط طرف متعاهد ديگر يا هر دولت ديگري صادر شده يا اعتبار يافته خودداري نمايد.

ماده 10

نرخهاي حمل و نقل هوايي: 1 - نرخهاي مورد اجرا توسط شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد در سرويسهاي مورد توافق در سطوح معقولي خواهد بود كه با توجه به‌ كليه عوامل مربوط از جمله هزينه بهره‌ برداري و سود معقول و خصوصيات سرويس و نرخهاي شركتهاي هواپيمايي ديگر كه در تمام يا قسمتي از همان ‌مسيرها سرويسهاي منظم انجام مي‌ دهند وضع مي‌ شود. 2 - نرخهاي موضوع بند (1) اين ماده بر اساس قواعد زير تعيين مي‌ شود: ‌الف - هرگاه شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد عضو يك اتحاديه بين‌ المللي شركتهاي هواپيمايي با مكانيسم تعيين نرخ بوده و يك قطعنامه‌ نرخ ناظر بر سرويسهاي مورد توافق از پيش وجود داشته باشد، نرخها بر اساس اين قطعنامه بين شركتهاي هواپيمايي تعيين شده طرفين متعاهد توافق‌ خواهد شد.

ماده 11

امنيت هوانوردي: 1 - طرفين متعاهد در راستاي حقوق و تعهدات خود به موجب حقوق بين‌ الملل تاكيد مي‌ نمايند كه تعهد آنان در قبال يكديگر براي حفظ امنيت ‌هواپيمايي كشوري در برابر اعمال مداخله غيرقانوني جزو لاينفكي از اين موافقتنامه را تشكيل مي‌ دهد. طرفين متعاهد بدون تحديد كليت حقوق و ‌تعهدات خود به موجب حقوق بين‌ الملل، به ويژه مطابق مفاد كنوانسيون راجع به جرايم و برخي اعمال ارتكابي ديگر در هواپيما امضاء شده در توكيو به‌ تاريخ 1342/9/25 هجري شمسي برابر با 14 سپتامبر 1963، كنوانسيون راجع به جلوگيري از تصرف غيرقانوني هواپيما امضاء شده در لاهه به تاريخ 1349/9/25 هجري شمسي برابر 16 دسامبر 1970 و كنوانسيون راجع به جلوگيري از اعمال غيرقانوني عليه امنيت هواپيمايي كشوري امضاء شده در‌ مونترال به تاريخ 1350/7/1 هجري شمسي برابر با 23 سپتامبر 1971 و كليه اسناد بين‌ المللي ديگر در اين زمينه كه ممكن است در آينده مورد تصويب‌ طرفين متعاهد قرار گيرد عمل خواهند كرد. 2 - طرفين متعاهد كليه مساعدتهاي لازم را براي جلوگيري از تصرف غيرقانوني هواپيماهاي كشوري و ساير اعمال غيرقانوني عليه امنيت هواپيماهاي‌ ياد شده، مسافران و خدمه آن، فرودگاهها و تأسيسات هوانوردي و هر نوع تهديد ديگر عليه امنيت هواپيمايي كشوري را بنابر تقاضا در مورد يكديگر به‌ عمل خواهند آورد. 3 - طرفين متعاهد بايد در روابط دو جانبه خود مطابق مقررات امنيت هوانوردي تعيين شده از سوي سازمان بين‌ المللي كشوري كه به عنوان ضمايم‌ كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين‌ المللي شناخته شده است تا حدودي كه اين مقررات امنيتي در مورد طرفين قابل اجراست عمل نمايند. آنها بايد از‌ گردانندگان هواپيمايي كه محل ثبت آن هواپيما يا محل كار اصلي و يا اقامت دايم آنها در سرزمين طرفين مي‌ باشد و نيز گردانندگان فرودگاههاي واقع در‌ سرزمينهاي خود بخواهند كه طبق مقررات امنيت هوانوردي ياد شده عمل نمايند. 4 - هر يك از طرفين متعاهد موافقت دارد كه مي‌ توان از اين گردانندگان هواپيما درخواست نمود تا مقررات امنيت هوانوردي مورد اشاره در بند (3) فوق‌ را كه طرف متعاهد ديگر از لحاظ ورود به سرزمين خود، خروج از آن يا در مدت توقف در آنجا مقرر كرده رعايت كنند. هر يك از طرفين متعاهد بايد ‌اطمينان حاصل كند كه در سرزمين او اقدامات كافي براي حفاظت از هواپيما و بازرسي مسافران، خدمه، لوازم همراه مسافر، اثاثيه مسافر، بار و خوارو‌بار هواپيما قبل و در خلال سوار شدن مسافران يا بارگيري به گونه مؤثر انجام مي‌ شود. هر يك از طرفين متعاهد همچنين بايد با هر درخواست طرف ‌متعاهد ديگر براي انجام اقدامات امنيتي ويژه معقول براي مقابله با يك تهديد خاص برخورد مثبت داشته باشد. 5 - هنگامي كه حادثه يا خطر بروز حادثه تصرف غيرقانوني هواپيماي كشوري يا ديگر اعمال غيرقانوني عليه امنيت اين هواپيما، مسافران و خدمه آن،‌ فرودگاهها يا تأسيسات هوانوردي رخ دهد، طرفين متعاهد بايد با تسهيل ارتباط و ديگر اقدامات مناسب به منظور پايان سريع و امن حادثه مزبور يا خطر‌ وابسته به آن يكديگر را ياري نمايند.

ماده 12

تسليم آمار: ‌مقامات هواپيمايي هر يك از طرفين متعاهد اطلاعات و آمار مربوط به‌ حمل و نقل انجام شده در سرويسهاي مورد توافق توسط شركت هواپيمايي تعيين‌ شده خود را به صوب سرزمين طرف متعاهد ديگر يا از آن سرزمين را به قسمتي كه به طور معمول توسط شركت هواپيمايي تعيين شده براي مقامات‌ هواپيمايي ملي خود تهيه مي‌ شود بنابر تقاضا در اختيار مقامات هواپيمايي طرف متعاهد ديگر قرار خواهد داد. كليه اطلاعات اضافي آماري حمل و نقل ‌مورد درخواست مقامات هواپيمايي يك طرف متعاهد از مقامات هواپيمايي طرف متعاهد ديگر در صورت تقاضا مورد شور لازم و توافق طرفين متعاهد ‌قرار خواهد گرفت.

ماده 13

مشاوره و اصلاحات:

ماده 14

حل اختلافات: 1 - هرگاه در مورد تفسير يا اجراي اين موافقتنامه و ضميمه (‌ضمايم) آن بين طرفين متعاهد اختلافي بروز نمايد، طرفين متعاهد در مرحله نخست تلاش‌ خواهند نمود تا اختلاف را از طريق مذاكره حل و فصل نمايند. 2 - هرگاه طرفين متعاهد نتوانند اختلاف را از طريق مذاكره حل و فصل نمايند، مي‌ توانند توافق نمايند موضوع را براي كسب نظر مشورتي به هر شخص‌ يا هياتي ارجاع كنند. 3 - چنانچه طرفين متعاهد نتوانند به موجب بندهاي (1) و (2) فوق در مورد حل اختلاف به نتيجه برسند، طبق قوانين خود اختلاف به يك ديوان‌ داوري سه نفره ارجاع خواهد شد كه هر يك از طرفين متعاهد يك داور را معين خواهد كرد و دو داور تعيين شده درباره داور سوم توافق خواهند نمود.‌ هر يك از طرفين متعاهد ظرف شصت (60) روز پس از وصول تقاضاي ارجاع اختلاف به ديوان داوري، از طريق مجراي ديپلماتيك به تعيين داور خود‌ مبادرت خواهد نمود و داور سوم نيز ظرف شصت (60) روز بعد از آن تعيين خواهد شد. چنانچه هر يك از طرفين متعاهد ظرف مدت مقرر داور خود را‌تعيين نكند، بنا به تقاضاي هر يك از طرفين متعاهد، رييس شوراي سازمان بين‌ المللي هواپيمايي كشوري برحسب مورد داور يا داورها را تعيين خواهد‌ نمود مشروط بر اينكه چنانچه رييس شوراي سازمان بين‌ المللي هواپيمايي كشوري از اتباع هر يك از طرفين متعاهد باشد، از نايب رييس ارشد شورا و در‌ صورتي كه نامبرده نيز از اتباع يكي از طرفين باشد، از عضو مقدم شورا كه در چنين وضع تابعيتي نباشد، درخواست خواهد شد كه حسب مورد داور يا‌ داورها را تعيين نمايد. ‌در هر حال داور سوم از اتباع يك دولت ثالث خواهد بود و به عنوان رييس ديوان داوري عمل خواهد كرد. 4 - ديوان داوري آيين‌ نامه كار خود را تعيين خواهد نمود. 5 - طرفين متعاهد تعهد مي‌ نمايند تصميمات گرفته شده به موجب اين ماده را رعايت كنند. 6 - مخارج ديوان داوري،‌ شامل مخارج و دستمزدهاي داوران به نسبت مساوي بين طرفين متعاهد تقسيم خواهد شد. هر گونه مخارجي كه توسط رييس شورا در رابطه با تشريفات موضوع بند (3) اين ماده بوجود آيد به عنوان بخشي از هزينه‌ هاي ديوان داوري محسوب خواهد شد.

ماده 15

فسخ: ‌هر يك از طرفين متعاهد مي‌ تواند در هر زمان قصد خود را مبني بر فسخ اين موافقتنامه به طرف متعاهد ديگر اعلام نمايد. اين اعلام همان زمان به اطلاع‌ سازمان بين‌ المللي هواپيمايي كشوري خواهد رسيد. ‌در اين صورت موافقتنامه دوازده ماه پس از دريافت اعلام فسخ توسط متعاهد ديگر فسخ خواهد شد، مگر آن كه اعلام فسخ پيش از پايان اين مدت با‌ تراضي طرفين پس گرفته شود. در صورت عدم اعلام وصول از سوي طرف متعاهد ديگر، اعلام فسخ چهارده روز پس از وصول آن به سازمان بين‌ المللي‌ هواپيمايي كشوري دريافت شده تلقي خواهد شد.

ماده 16

مطابقت با كنوانسيونهاي چندجانبه: ‌چنانچه موافقتنامه يا كنوانسيون كلي چندجانبه حمل و نقل هوايي در مورد هر دو طرف متعاهد لازم‌ الاجرا شود اين موافقتنامه به گونه‌ اي اصلاح‌ خواهد شد تا با مقررات كنوانسيون يا موافقتنامه ياد شده تطبيق نمايد.

ماده 17

ثبت: ‌اين مواففتنامه و ضميمه (‌ضمايم) آن و كليه اصلاحات آن نزد سازمان بين‌ المللي هواپيمايي كشوري به ثبت خواهد رسيد.

ماده 18

لازم‌ الاجرا شدن: ‌اين موافقتنامه براي يك دوره نامحدود امضاء شده است و از تاريخ آخرين اطلاعيه هر يك از طرفين متعاهد به طرف متعاهد ديگر مبني بر اينكه مقررات‌ قانون اساسي خود براي لازم‌ الاجرا شدن اين موافقتنامه را رعايت نموده‌ است، به مورد اجرا گذارده خواهد شد. ‌بنا به مراتب نمايندگان تام‌ الاختيار امضاكننده زير كه از طرف دولتهاي متبوع خود مجاز مي‌ باشند، اين موافقتنامه را در يك مقدمه، هجده ماده و يك ‌ضميمه امضاء نمودند. ‌اين موافقتنامه در تاريخ 1373/2/8 هجري شمسي برابر با 1994/4/28 ميلادي در دو نسخه اصلي به زبانهاي فارسي، بلغاري و انگليسي كه هر سه‌ متن داراي اعتبار يكسان مي‌ باشند، در صوفيه تنظيم شد كه در صورت بروز هر گونه اختلاف در تفسير، متن انگليسي ملاك عمل است. ‌از طرف دولت جمهوري اسلامي ايران ‌از طرف دولت جمهوري بلغارستان ضميمه موافقتنامه ‌جدول مسيرها ‌الف - مسيرهايي كه قرار است توسط شركت هواپيمايي تعيين شده جمهوري اسلامي ايران مورد بهره‌ برداري قرار گيرد: ‌نقاط مبدا نقاط واسط مقصد نقاط ماورا ............. .......... ............. ........... ‌نقاطي در ايران يك نقطه واسط كه بعداً مشخص و توافق خواهد شد صوفيه يك نقطه ماورا كه بعداً مشخص و توافق خواهد شد