قانون سند الحاقي (پروتكل) حفاظت از تنوع زيستي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر مصوب 1400,07,25 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
سند الحاقي (پروتكل) حفاظت از تنوع زيستي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر به شرح پيوست تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي شود.
تبصره
رعايت اصول هفتاد و هفتم (77)، يكصد و بيست و پنجم (125) و يكصد و سي و نهم (139) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در اجراي مواد (22) و (24) اين سند الحاقي (پروتكل) الزامي است. بسم الله الرحمن الرحيم سند الحاقي (پروتكل) حفاظت از تنوع زيستي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر مقدمه دولت هاي ساحلي درياي خزر: جمهوري آذربايجان جمهوري اسلامي ايران جمهوري قزاقستان فدراسيون روسيه تركمنستان كه از اين پس«طرف هاي متعاهد» خوانده مي شوند، و طرف هاي متعاهد كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر، منعقده در تهران به تاريخ 13 /8 /1382 برابر با 4 نوامبر 2003 ميلادي مي باشند (كه از اين پس «كنوانسيون» ناميده مي شود)؛ با عزم به اجراي كنوانسيون و طبق بند (2) ماده (14) آن كه به منظور انجام اقدامات لازم براي حمايت، حفاظت و احياي منابع زيستي دريايي، همكاري در جهت تدوين سندهاي الحاقي را تصريح مي نمايد؛ به عنوان طرفهاي متعاهد كنوانسيون سازمان ملل متحد در خصوص تنوع زيستي، مورخ 15 خرداد 1371 هجري شمسي برابر با 5 ژوئن 1992 ميلادي؛ با آگاهي از اين كه درياي خزر يك زيست بوم بي نظير است و شمار زيادي از زيستگاهها و گونه هايي با اهميت فراوان ملي، منطقه اي و جهاني كه نيازمند حمايت، حفاظت و احياء هستند را در بر مي گيرد و لزوم تضمين استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي؛ با در نظر گرفتن فشارهاي وارده بر محيط زيست درياي خزر، به خاطر انواع مختلف فعاليت هاي انساني كه تنوع زيستي را تهديد مي كنند؛ با تأكيد بر اهميت حفاظت از تنوع زيستي و در صورت اقتضاء بهبود وضعيت ميراث طبيعي و فرهنگي نواحي ساحلي و دريايي درياي خزر به ويژه از طريق ايجاد مناطق حفاظت شده و حمايت و حفاظت از گونه هاي تهديد شده در سطوح ملي و منطقه اي؛ با ابراز نگراني از گونه هاي بيگانه و لزوم توسعه اقدامات نظارتي (كنترلي) جهت ممانعت از انتقال تصادفي اين گونه ها به داخل و خارج از درياي خزر در نتيجه فعاليت هاي انساني؛ با تأييد لزوم انجام اقدامات ضروري براي حمايت، حفاظت و احياء سلامت و يكپارچگي زيست بوم هاي دريايي و ساحلي درياي خزر؛ به ترتيب زير موافقت كرده اند:
بخش اول
مقررات و تعهدات كلي
ماده 1
كاربرد اصطلاحات از نظر اين سند الحاقي: (الف) «تنوع زيستي» يعني گوناگوني موجودات زنده از تمامي منابع از جمله، زيست بوم هاي خشكي، دريايي و ديگر زيست بوم هاي آبي و تركيبات بوم شناختي كه بخشي از آنها هستند. اين مفهوم تنوع درون گونه ها، بين گونه ها و زيست بوم ها را دربرمي گيرد؛ (ب) «منابع زيستي» شامل ذخاير وراثتي، موجودات يا بخش هايي از آنها، جمعيت ها يا هر جزء زيستي ديگر از زيست بوم ها با كاركرد يا ارزش بالقوه يا بالفعل براي بشريت مي باشد؛ (پ) «فناوري زيستي» يعني هر كاربرد فناورانه سامانه هاي زيستي، موجودات زنده يا مشتقات آنها به منظور توليد يا اصلاح محصولات يا فرآيندهايي براي كاربرد ويژه، (ت) «مرجع صلاحيتدار» يعني «مرجع ملي» تعريف شده در ماده (1) كنوانسيون يا مرجع (مراجع) داخلي دولت طرف متعاهد كه از سوي مرجع ملي، به عنوان مسئول اجراي تعهدات مصرح اين سند الحاقي، تعيين شده است؛ (ث) «كشور خاستگاه ذخاير وراثتي» يعني كشوري كه به استثناي انواع توافق شده فرامرزي منابع زيستي متعلق به همه دولت هاي ساحلي خزر، ذخاير مزبور را در شرايط طبيعي در اختيار دارد؛ (ج) «كشور تأمين كننده ذخاير وراثتي» يعني كشوري كه ذخاير وراثتي جمع آوري شده را از منابع داخلي، از جمله جمعيت هاي گونه هاي وحشي و اهلي، يا از منابع بيروني، اعم از آن كه خاستگاه آن ها ممكن است در آن كشور يا خارج از آن باشد، تأمين مي نمايد؛ (چ) «گونه اهلي يا اصلاح شده» يعني گونه اي كه به منظور رفع نيازهاي بشري روند تكاملي را طي كرده است؛ (ح) «زيست بوم» يعني مجموعه اي پويا از موجودات زنده و محيط پيرامون آنها كه به عنوان يك واحد فعال داراي تأثير متقابل هستند؛ (خ) «گونه بومي» يعني هر گونه اي كه گمان مي رود فقط در يك منطقه ويژه جغرافيايي مشخص يافت مي شود؛ (د) «حفاظت بيروني» يعني حفاظت از اجزاء تنوع زيستي خارج از زيستگاه طبيعي آنها؛ (ذ) «ماده وراثتي» يعني هر ماده اي با منشأ گياهي، جانوري، ميكروبي يا غيره حاوي واحدهاي كاركردي وراثتي ؛ (ر) «گونه اصلاح شده وراثتي» يعني هر گونه اي كه ماده وراثتي آن با استفاده از فناوري ژن تغيير كرده باشد؛ (ز) «ذخاير وراثتي» به معناي ماده وراثتي است كه از ارزش واقعي يا بالقوه برخوردار باشد؛ (ژ) «زيستگاه» يعني محل خاص زندگي كه موجود زنده يا يك جمعيت به طور طبيعي در آن يافت مي شوند؛ (س) «حفاظت دروني» يعني حفاظت از زيست بوم ها و زيستگاههاي طبيعي و نگهداري و احياء جمعيت هاي ماناي گونه ها در محيط هاي طبيعي آنها و در مورد گونه هاي اهلي يا اصلاح شده در محيط هايي كه ويژگيهاي بارز خود را در آن توسعه بخشيده اند؛ (ش) «گونه بيگانه» (كه به عنوان گونه غير بومي يا معرفي شده هم شناخته مي شود) يعني هر گونه اي كه در نتيجه پراكنش تعمدي يا تصادفي ناشي از فعاليت هاي انساني، خارج از محدوده طبيعي خود كه از نظر تاريخي شناخته شده است، يافت مي شود؛ (ص) «گونه مهاجم» يعني گونه بيگانه كه استقرار و پراكنش آن ممكن است موجب بروز خسارت هاي اقتصادي يا زيست محيطي در زيست بوم ها يا منابع زيستي شود يا براي سلامتي انسان مضر باشد؛ (ض) «فرآهمايي طرفها» يعني ركن موضوع ماده (22) كنوانسيون؛ (ط) «سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر» يعني سياهه مناطق حفاظت شده اي كه براي محيط -زيست دريايي درياي خزر حائز اهميت است، (ظ) «منطقه حفاظت شده» يعني ناحيه جغرافيايي مشخص كه جهت دستيابي به اهداف ويژه حفاظتي تعيين، ساماندهي و مديريت مي شود؛ (ع) «دبيرخانه» يعني ركن موضوع ماده (23) كنوانسيون؛ (غ) «استفاده پايدار» يعني استفاده از اجزاي تشكيل دهنده تنوع زيستي به شيوه و به ميزاني كه به كاهش دراز مدت تنوع زيستي منجر نشود و بدين ترتيب توانايي آن براي رفع نيازها و آمال نسل حاضر و آتي حفظ گردد؛ (ف) «فناوري» يعني شيوه عمل، توصيف و كاربرد اصطلاحات براي هر كدام از علوم كاربردي يا همه آنها كه استفاده تجربي و يا صنعتي دارند از جمله فناوري زيستي؛ (ق) «گونه مورد تهديد» يعني هر گونه اي از موجودات كه بقاي آن با فعاليت هاي انساني يا ساير عوامل به طور چشمگيري به مخاطره افتاده باشد؛ (ك) «معرفي» يعني هر گونه اي از خارج به داخل زيست بوم درياي خزر به طور تعمدي يا تصادفي انتقال يابد؛ (گ) «پيمان هاي بين المللي حاكم» يعني سندهاي حقوقي بين المللي كه براي تمامي طرفهاي متعاهد عضو آنها لازم الاجراء باشد.
ماده ۲
اهداف اهداف اين سند الحاقي عبارتند از حمايت، حفاظت و احياء سلامت و يكپارچگي تنوع زيستي و زيست بوم درياي خزر و همچنين تضمين استفاده پايدار از منابع زيستي و در اين خصوص: (الف) حفاظت گونه هاي تهديد شده و زيست بوم هاي آسيب پذير براي تضمين ماندگاري و تنوع زيستي آنها در دراز مدت؛ (ب) ممانعت از كاهش، تنزل و تخريب گونه ها، زيستگاهها و سامانه هاي بوم شناختي در راستاي اصل احتياط؛ (پ) حمايت و حفاظت از مناطقي كه به بهترين وجه، طيف وسيعي از گونه ها، زيستگاه هاي ويژه، سامانه هاي بوم شناختي و ميراث هاي طبيعي و فرهنگي مربوطه را ارائه مي دهند.
ماده ۳
محدوده كاربرد بر طبق مواد (۳) و (۱۵) كنوانسيون، اين سند الحاقي شامل محيط زيست دريايي درياي خزر، ضمن لحاظ نوسانات سطح آب و منابع آلودگي با منشأ خشكي آن، و همچنين زميني مي شود كه تحت تاثير مجاورت دريا قرار دارد، از جمله تالاب هاي داراي اهميت بين المللي، همان گونه كه به موجب قوانين ملي يا، در غير اين صورت توسط طرف هاي متعاهد تعيين شده است.
ماده ۴
اجراي سند الحاقي هر طرف متعاهد بايد مرجع صلاحيتداري را به منظور هماهنگي اجراي مفاد اين سند الحاقي در قلمرو و تحت صلاحيت خود تعيين كند.
ماده 5
مقررات كلي اجراي اين سند الحاقي بايد توسط طرف هاي متعاهد بر اساس قوانين ملي آنها و با لحاظ بند (1) ماده (9)، بند (2) ماده (11) و ماده (30) اين سند الحاقي انجام گيرد. در اين خصوص طرفهاي متعاهد بايد: (الف) به طور جداگانه يا مشترك تمامي اقدامات مناسب براي حمايت، حفاظت و احياء محيط زيست دريايي درياي خزر را انجام دهند؛ (ب) از ذخاير طبيعي درياي خزر به نحوي استفاده نمايند كه هيچگونه آسيبي به محيط زيست دريايي و منابع زيستي درياي خزر نرساند؛ (پ) با تأكيد ويژه بر گونه هاي مورد تهديد، تنوع زيستي را حمايت، حفاظت و احياء كنند؛ (ت) با ايجاد مناطق حفاظت شده، مناطقي را كه بي نظير و بسيار حساس بوده يا در سطح منطقه به طور برجسته اي نمايانگر وضعيت زيست محيطي سالم و پايدار هستند؛ حمايت، حفاظت و احياء نمايند؛ (ث) جهت حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و مديريت منابع زيستي از جمله زيستگاههاي آنها، راهبردها، طرح ها و برنامه هاي اقدام ملي و در صورت اقتضاء منطقه اي را اتخاذ و قوانين مناسب را تدوين و اجراء كنند؛ (ج) براي تنوع زيستي درياي خزر ، تدابير پايشي را اعمال نمايند؛ (چ) سياهه تنوع زيستي و زيستگاه ها را به منظور حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي، شناسايي و تدوين كنند؛ (ح) از سازگاري راهبردهاي بخشي و طرحهاي عملياتي با اصول حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي اطمينان حاصل نمايند؛ (خ) مديريت يكپارچه ملي مناطق ساحلي را با توجه به نياز استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي و حفاظت از تنوع زيستي اجرا كنند، (د) منابع آلودگي و هر گونه فعاليتي را كه تأثير منفي چشمگيري بر زيستگاه ها و گونه ها دارند يا ممكن است داشته باشند پايش نمايند؛ (ذ) با يكديگر و با سازمان هاي بين المللي صلاحيتدار در زمينه حفاظت تنوع زيستي و مديريت زيست بوم ها و گونه هاي مورد تهديد همكاري نمايند.
بخش دوم
حمايت و حفاظت از گونه ها
ماده 6
اقدامات حمايتي و حفاظتي گونه ها طرفهاي متعاهد به منظور حمايت و حفاظت از گونه ها بايد: (الف) گزارش جامعي از وضعيت گونه هاي گياهي و جانوري مورد تهديد را تهيه و وضعيت حفاظتي اين گونه ها را با رده هاي پيوست يك اين سند الحاقي كه بر طبق كتاب قرمز خزر با همكاري سازمان هاي بين المللي مربوط تدوين خواهد شد، تطبيق نمايند تا با توجه به بحث و تجزيه و تحليل قبلي توسط طرف هاي متعاهد در فرآهمايي طرف ها مورد پذيرش قرار گيرد؛ (ب) فعاليت هايي را كه اثرات نامطلوبي بر گونه هاي حمايت شده و زيستگاه هاي آنها دارند و ساير اقداماتي را كه وضعيت مطلوب حفاظت از چنين گونه هايي را تضمين مي نمايند، ساماندهي كنند؛ (پ) زنده گيري عمدي و تا حد امكان تصادفي، تملك يا كشتار، انتقال و بهره برداري از گونه هاي گياهي و جانوري حمايت شده، اجزاء و مشتقات آنها را براي مقاصد تجاري پايش و ، در صورت اقتضاء، از اين اعمال جلوگيري نمايند؛ (ت) مزاحمت براي گونه هاي جانوري، به ويژه در طي دوره زادآوري، جوجه كشي، زمستان خوابي يا مهاجرت و نيز در ديگر دوره هاي تنش زيستي را پايش و، در صورت اقتضاء، از آن جلوگيري كنند؛ (ث) همه اشكال تخريب و مزاحمت براي گونه هاي گياهي حمايت شده، اجزاء و فراورده هاي آنها از جمله جمع آوري، برداشت، برش، ريشه كني، تملك، مبادله تجاري يا انتقال و عرضه آن ها را براي مقاصد تجاري ساماندهي نمايند؛ (ج) به منظور حفاظت و احياء گونه هاي مهاجر با يكديگر همكاري كنند؛ (چ) بر طبق معيارهاي مشترك مورد توافق در زمينه پويايي جمعيت، پايش دراز مدت بر وضعيت گونه هاي مورد تهديد موضوع پيوست يك اين سند الحاقي، و همچنين بر ماهيت و شدت اثرات تهديد كننده بقاي آن ها را بر عهده بگيرند. (ح) اطلاعات مربوط به اقدامات در دست اجرا جهت حفاظت از جمعيت گونه هاي مورد تهديد موضوع پيوست يك اين سند الحاقي را مبادله و بر اساس معيارهاي مشترك مورد توافق، كارايي چنين اقداماتي را ارزيابي نمايند؛ (خ) برنامه هاي اقدام ملي و در صورت اقتضاء، منطقه اي را ، به منظور حفاظت دروني و بيروني و احياء گونه هايي كه در پيوست يك اين سند الحاقي احصاء شده اند، شرح داده، اجرا كنند؛ (د) به منظور تضمين حمايت، حفاظت ودر صورت نياز احياء گونه هاي مورد تهديد احصاء شده در پيوست يك اين سند الحاقي با يكديگر همكاري نمايند؛ (ذ) در صورت اقتضاء و طبق قوانين ملي، معافيت هايي را براي ممنوعيت هاي مقرر در زمينه حفاظت از گونه هاي احصاء شده در پيوست يك اين سند الحاقي، با اهداف علمي و تكثير و، در صورت تهديد سلامتي انسان، منظور نمايند، مشروط بر اين كه معافيت هاي مزبور به بقاي جمعيت گونه هاي هدف يا هر گونه ديگر آسيب نرساند.
ماده ۷
گونه هاي بيگانه طرفهاي متعاهد بايد:
الف
معرفي گونه هاي بيگانه را ساماندهي و از ورود مواردي كه ممكن است اثرات زيانباري بر زيست بوم ها، زيستگاهها يا ساير گونه ها داشته باشند، جلوگيري نمايند و گونه هايي را كه از قبل معرفي گرديده و موجب بروز خسارت شده يا محتملاً موجب بروز خسارت مي شوند، ساماندهي كنند؛
ب
وضعيت تمام گونه هاي بيگانه معرفي شده به درياي خزر و مخاطرات ناشي از آنها را بررسي و طرح اقدام منطقه اي را در مورد گونه هايي كه مهاجم شناخته شده اند، تدوين و اجرا نمايند.
ماده 8
گونه هاي مورد اصلاح وراثتي طرفهاي متعاهد بايد معرفي گونه هاي مورد اصلاح وراثتي را ساماندهي و از ورود مواردي كه ممكن است اثرات زيانباري بر سلامت انسان، زيست بوم ها، زيستگاهها و ساير گونه ها داشته باشند، جلوگيري كنند و گونه هايي را كه از قبل معرفي گرديده و موجب بروز خسارت شده يا محتملاً موجب بروز خسارت مي شوند، ساماندهي نمايند. در مورد معرفي مزبور، با توجه به بحث و تجزيه و تحليل قبلي، بايد در فرآهمايي طرفها تصميم گيري شود.
بخش سوم
حمايت و حفاظت از مناطق حفاظت شده
ماده ۹
تعيين مناطق حفاظت شده
۱
به منظور حفاظت دروني و پس از حصول اطمينان از عدم مخالفت طرفهاي متعاهد، از نظر اين سند الحاقي هر طرف متعاهد مي تواند بر طبق ضوابط موضوع پيوست دو اين سند الحاقي، مناطق حفاظت شده اي را در محيط زيست دريايي و زميني تعيين نمايد كه تحت تأثير مجاورت دريا قرار دارند. مناطق حفاظت شده مزبور ممكن است با هدف حفاظت از موارد زير تعيين شوند:
الف
انواع زيست بوم هاي دريايي و ساحلي مشخص با اندازه مناسب به منظور تضمين ماندگاري و حفظ تنوع زيستي آنها در دراز مدت؛
ب
زيستگاه هايي كه ناحيه طبيعي پراكنش آنها در محدوده اجراي اين سندالحاقي، در معرض نابودي است، از جمله مواردي كه در نتيجه پسرفت يا محدود شدگي خودبه خودي ناحيه طبيعي، پراكنش كاهش يافته اي دارند؛
پ
زيستگاههاي بحراني براي بقاء، توليد مثل و احياء گونه هاي گياهي و جانوري بومي يا مورد تهديد،
ت
مكان هايي با اهميت ويژه، به دليل بهره علمي، زيبايي شناختي، فرهنگي يا آموزشي آنها.
۲
چنانچه دو يا چند طرف متعاهد قصد تعيين منطقه حفاظت شده مشتركي را داشته باشند، مراجع صلاحيتدار طرفهاي مزبور بايد در جهت همكاري براي حصول توافق در خصوص اقدامات آتي، تلاش نمايند.
۳
هرگاه مناطق حفاظت شده شامل نواحي ساحلي و دريايي مشخص شوند، طرف متعاهد مزبور بايد براي حصول اطمينان از هماهنگي در اداره و مديريت كامل منطقه حفاظت شده تلاش نمايد. طرف متعاهد مزبور بايد برنامه هاي مديريتي را برطبق دستور العمل ها و معيارهاي مشترك موضوع پيوست دو اين سند الحاقي، تدوين و اجرا نمايد.
ماده 10
مديريت مناطق حفاظت شده
1
طرف هاي متعاهد بايد بر طبق پيمان هاي بين المللي حاكم و قوانين ملي، اقدامات حفاظتي مورد نياز را به ويژه در موارد زير انجام دهند:
الف
جلوگيري از دفع يا تخليه پسماند و ديگر مواد كه ممكن است به طور مستقيم يا غيرمستقيم به يكپارچگي زيست بوم منطقه حفاظت شده زيان برسانند؛
ب
ساماندهي رفت و آمد شناور ها و هر نوع توقف يا لنگر انداختن آنها؛
پ
ساماندهي معرفي هر گونه اي به منطقه، از جمله گونه هاي غير بومي منطقه حفاظت شده مورد نظر ، همچنين معرفي مجدد گونه هاي موجود يا حاضر در مناطق حفاظت شده؛
ت
ساماندهي هرگونه فعاليت متضمن احداث فيزيكي يا اكتشاف در مناطق حفاظت شده؛
ث
ساماندهي هرگونه فعاليت علمي –پژوهشي؛
ج
ساماندهي ماهيگيري، شكار، زنده گيري جانوران و برداشت گياهان يا تخريب آنها، همچنين تجارت جانوران و گياهان و اجزاي جانوري و گياهي؛
چ
ساماندهي هر فعاليت يا اقدام ديگري كه احتمال آسيب رساني يا مزاحمت براي گونه ها را در پي داشته باشد، يا اين امكان را پديد آورد كه وضعيت حفاظت زيست بوم ها به مخاطره افتاده يا احتمالاً به ويژگي هاي فرهنگي يا طبيعي منطقه حفاظت شده آسيب برساند؛
ح
هر گونه اقدامي با هدف حفاظت از سامانه هاي زيستي و بوم شناختي مهم
2
بر طبق پيمان هاي بين المللي حاكم و قوانين ملي،طرف هاي متعاهد بايد براي مناطق حفاظت شده تدابير برنامه ريزي، مديريتي، نظارتي و پايشي را اتخاذ نمايند. تدابير مزبور بايد موارد زير را در برگيرند:
الف
تدوين و تصويب برنامه مديريت مشخص كننده چهارچوب تشكيلاتي و حقوقي و اقدامات حفاظتي و مديريتي قابل اجرا؛
ب
پايش سامانه هاي بوم شناختي، زيستگاهها، پويايي جمعيت و نيز تأثير فعاليت هاي انساني؛
پ
مشاركت دادن فعال جوامع محلي و تشكل هاي بزرگ تر، در صورت اقتضا، جهت تدوين برنامه مديريتي، متعاقباً مديريت منطقه حفاظت شده و كمك رساني به ساكنان محلي كه ممكن است از ايجاد منطقه حفاظت شده متاثر شده باشند؛
ت
آموزش و پرورش جوامع محلي و تشكل هاي بزرگتر و سازمان ها؛
ث
آموزش مديران و كاركنان فني واجد شرايط.
3
طرفهاي متعاهد بايد تضمين كنند كه برنامه هاي اقتضايي ملي واكنش در شرايط اضطراري، شامل اقداماتي براي مقابله با رخدادهايي مي باشند كه قادرند سبب تخريب يا بروز تهديد در مناطق حفاظت شده گردند.
ماده 11
روند ايجاد و احصاي مناطق حفاظت شده
1
طرف هاي متعاهد بايد سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر را تدوين نمايند.
2
مناطق حفاظت شده درياي خزر در نواحي ساحلي و يا دريايي ممكن است توسط يك يا چند طرف متعاهد، تعيين شود. مختصات جغرافيايي مناطق حفاظت شده درياي خزر در مناطق دريايي پس از لازم الاجراء شدن مفاد كنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر توسط همه طرف هاي متعاهد، تعيين خواهد شد.
3
طرفهاي متعاهدي كه درج مناطقي در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر پيشنهاد مي كنند، بايد گزارش مقدماتي حاوي اطلاعاتي راجع به موقعيت جغرافيايي منطقه، خصوصيات فيزيكي و بوم شناختي، وضعيت عملياتي، برنامه مديريتي و ابزارهاي اجرايي و نيز گزارش توجيهي اهميت آن را به دبيرخانه كنوانسيون ارايه نمايند. چنانچه پيشنهادي مربوط به مناطقي در نواحي دريايي يا ساحلي درياي دو يا چند طرف متعاهد باشد، طرفهاي مربوطه بايد، به منظور حصول اطمينان از ثبات اقدامات حمايتي و حفاظتي پيشنهادي و اجراي آنها، با يكديگر رايزني كنند.
4
دبيرخانه بايد تطابق پيشنهاد را با دستور العمل ها و معيارهاي مشترك موضوع پيوست دو اين سند الحاقي بررسي نمايد و چنانچه پس از ارزيابي، مطابقتي وجود داشته باشد، پس از حصول اطمينان از موافقت تمامي طرف هاي متعاهد، بايد مراتب را به فرآهمايي طرف ها اطلاع دهد تا در خصوص درج منطقه مزبور در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر تصميم گيري كند.
5
به محض اين كه منطقه اي در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گرديد، طرف يا طرف هاي متعاهد بايد اقدامات حمايتي و حفاظتي مشخص شده در برنامه هاي مديريت خود را كه بر طبق جزء (الف) بند (2) ماده (10) اين سند الحاقي تدوين شده است، اجرا و دبيرخانه را از هر گونه تغييري در وضعيت توصيفي يا اجرايي منطقه حفاظت شده، مطلع نمايند.
6
دبيرخانه بايد سازمان هاي بين المللي و ملي صلاحيتدار را از سياهه و اقدامات انجام شده درخصوص مناطق حفاظت شده درياي خزرآگاه نمايد.
بخش چهارم
ابزارها و الزامات حمايت و حفاظت از گونه ها و مناطق حفاظت شده
ماده 12
حفاظت از تنوع زيستي در چهارچوب مديريت مناطق ساحلي به منظور تدوين ساز و كاري جهت حفاظت از تنوع زيستي، بر طبق ماده (15) كنوانسيون، طرفهاي متعاهد بايد تدابيري را جهت تدوين و تصويب راهبردها و برنامه هاي ملي مديريت مناطق ساحلي اتخاذ نمايند. اجراي اين راهبردها و برنامه هاي ملي در موارد زير الزامي است:
الف
يكپارچه سازي حفاظت از تنوع زيستي و مقررات حمايت زيست محيطي در برنامه ريزي توسعه ملي و يا منطقه اي؛
ب
اجراي رهيافت مديريت يكپارچه كه استفاده چند جانبه از منابع زيستي را بر طبق ماده (3) اين سند الحاقي مجاز مي شمارد؛
پ
تجزيه و تحليل پويايي طبيعي زيست بوم هاي ساحلي در خصوص تغييرات سطح دريا.
ماده ۱۳
ارزيابي اثرات زيست محيطي در چهارچوب حفاظت از تنوع زيستي بر طبق ماده (۱۷) كنوانسيون، طرف هاي متعاهد بايد شيوه هاي ارزيابي اثرات زيست محيطي را به عنوان ابزاري جهت جلوگيري و به حداقل رساندن اثرات نامطلوب بر تنوع زيستي در محيط زيست دريايي درياي خزر به كار گيرند.
ماده 14
دسترسي به ذخاير وراثتي
1
ضمن به رسميت شناختن حقوق حاكميت طرفهاي متعاهد بر ذخاير طبيعي خود، اجازه تعيين دسترسي به ذخاير وراثتي بر عهده دولت هاي ملي و تابع قوانين ملي است.
2
با در نظر داشتن قوانين ملي، هر طرف متعاهد بايد تلاش كند تا شرايطي را ايجاد نمايد كه دسترسي به ذخاير وراثتي براي استفاده ساير طرف هاي متعاهد، به گونه اي كه از لحاظ محيط زيست مناسب باشد، تسهيل گردد و محدوديت هاي متضاد با اهداف اين سند الحاقي را وضع ننمايد.
3
از نظر اين سند الحاقي، ذخاير وراثتي ارايه شده توسط يك طرف متعاهد تنها ذخايري هستند كه توسط طرف هاي متعاهدي كه كشورهاي مبدأ آن ذخاير هستند يا بر طبق اين سند الحاقي به ذخاير وراثتي دسترسي دارند، تأمين شده باشند.
4
دسترسي به ذخاير وراثتي ، در صورت اعطاء، بايد بر مبناي شرايط مورد توافق دوجانبه و با رعايت مفاد اين ماده باشد. چنين شرايطي مي توانند شامل: (الف) حل و فصل اختلاف؛ (ب) شرايط سود مشترك؛ (پ) در صورت وجود طرف ثالث، شرايط استفاده بعدي توسط آن طرف؛ و (ت) در صورت نياز، شرايط تغيير قصد.
5
دسترسي به ذخاير وراثتي بايد منوط به رضايت پيشين اعلام شده طرف متعاهد تأمين كننده آن ذخاير باشد، مگر آنكه آن طرف متعاهد طريق ديگري را تعيين كرده باشد.
6
هر طرف متعاهد بايد براي توسعه و انجام پژوهش هاي علمي بر پايه ذخاير وراثتي فراهم شده توسط ساير طرفهاي متعاهد با مشاركت كامل آنها و در صورت امكان در آن طرفهاي متعاهد تلاش كند.
ماده 15
دسترسي به فناوري و انتقال آن
1
هر طرف متعاهد تعهد مي كند كه با رعايت مفاد اين ماده، دسترسي و انتقال فناوري هايي را كه با حفاظت و استفاده پايدار از تنوع زيستي يا استفاده از ذخاير وراثتي مرتبط هستند و سبب بروز خسارت قابل ملاحظه اي بر محيط زيست نمي گردند، براي ديگر طرف هاي متعاهد فراهم و يا تسهيل نمايد.
2
دسترسي به فناوري هاي موضوع بند (1) اين ماده و انتقال آن به ساير طرفهاي متعاهد بايد تحت شرايط عادلانه و مطلوب، از جمله شرايط ترجيحي و اعطائي كه مورد توافق دو جانبه باشند، فراهم شده يا تسهيل گردد.
3
هر طرف متعاهد بايد در صورت اقتضاء تدابير قانوني، اجرايي يا سياستگذاري را با اين هدف اتخاذ نمايد كه امكان دسترسي به فناوري استفاده از ذخاير مزبور و انتقال آن، بر مبناي شرايط مورد توافق دو جانبه، از جمله فناوري حفاظت شده به وسيله حق انحصاري اختراع و ساير حقوق مالكيت معنوي بر طبق پيمان هاي بين المللي حاكم و سازگار با بندهاي (4) و (5) اين ماده براي طرفهاي تأمين كننده ذخاير وراثتي فراهم گردد.
4
هر طرف متعاهد بايد تدابير قانوني، اجرائي يا سياستگذاري را با اين هدف اتخاذ نمايد كه بخش خصوصي، دسترسي به توسعه مشترك و انتقال فناوري موضوع بند (1) اين ماده را به نفع موسسات دولتي و بخش خصوصي طرف هاي متعاهد تسهيل نمايد.
5
طرف هاي متعاهد با به رسميت شناختن اين كه حق انحصاري اختراع و ساير حقوق مالكيت معنوي ممكن است بر اجراي اين سند الحاقي تأثيرگذار باشد؛ بايد با رعايت قوانين ملي و پيمان هاي بين المللي حاكم در اين خصوص، با يكديگر همكاري نمايند تا اطمينان حاصل گردد كه حقوق مذكور حامي اهداف اين سند الحاقي هستند و با آنها مغايرتي ندارند.
ماده ۱۶
كمك و همكاري علمي و فني
۱
طرفهاي متعاهد بايد همكاري فني و علمي در زمينه حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي را از طريق مؤسسات ملي و بين المللي مناسب ارتقا دهند.
۲
هر طرف متعاهد بايد در اجراي اين سند الحاقي، همكاري علمي و فني با ساير طرف هاي متعاهد را ارتقا دهد. در ارتقاي همكاري مزبور بايد عنايت ويژه اي به توسعه منابع انساني و ظرفيت سازي سازماني، برنامه هاي پژوهشي و پايش، و استانداردسازي رويه ها و دستورالعمل ها مبذول گردد.
۳
در پيگيري اهداف اين سند الحاقي، طرفهاي متعاهد بايد در توسعه و استفاده از فناوري ها از جمله فناوري هاي سنتي همكاري كنند. بدين منظور، طرفهاي متعاهد همچنين بايد همكاري هاي مزبور را از طريق آموزش كاركنان و تبادل كارشناسان ارتقا دهند.
۴
طرفهاي متعاهد بايد ايجاد طرح(پروژه) هاي مشترك و برنامه هاي تحقيقاتي و سرمايه گذاري مشترك را براي توسعه فناوري هاي مرتبط با اهداف اين سند الحاقي به شرط توافق متقابل، ارتقا دهند.
ماده ۱۷
تبادل اطلاعات طرف هاي متعاهد بايد : (الف) تدابير مناسبي را براي سهولت تبادل اطلاعات مربوط به حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي از تمام منابع در دسترس عموم اتخاذ كنند. تبادل اطلاعات مزبور بايد شامل نتايج پژوهش هاي فني، علمي و اقتصادي- اجتماعي و نيز اطلاعات آموزشي و دانش بومي باشد؛ (ب) اطلاعات مربوط به خصوصيات مناطق حفاظت شده و گونه هاي مورد تهديد، از جمله تجربيات به دست آمده و مشكلات پيش رو را مبادله نمايند؛ (پ) در اولين فرصت، هرگونه شرايطي را كه بيم آن مي رود تا زيست بوم هاي مناطق حفاظت شده يا بقاي گونه هاي مورد تهديد را به مخاطره بيندازد، به طرف هاي متعاهد ديگر، كه ممكن است تحت تأثير واقع شوند، و به دبيرخانه اطلاع دهند.
ماده 18
آموزش زيست محيطي و آگاهي عمومي طرفهاي متعاهد بايد : (الف) اطلاعات لازم مربوط به وضعيت گونه هاي مورد تهديد و تعيين مناطق حفاظت شده، ويژگي ها، اهميت و مقررات حاكم بر آنها را منتشر نمايند؛ (ب) تلاش كنند تا عموم جامعه از ارزش و آسيب پذيري مناطق حفاظت شده و گونه هاي مورد تهديد و دانش علمي كسب شده از طريق برنامه هاي حفاظت از طبيعت، آگاه شوند. اين اطلاعات بايد در برنامه هاي آموزشي و آگاه سازي عمومي گنجانده شود؛ (پ) جهت تشويق مشاركت عموم و سازمان هاي حفاظتي در اقدامات لازم براي حمايت از مناطق حفاظت شده و گونه هاي مورد تهديد، تلاش نمايند؛ (ت) در صورت اقتضاء با ديگر طرفهاي متعاهد و سازمان هاي ملي و بين المللي صلاحيتدار در زمينه توسعه برنامه هاي آموزشي و تنوير افكار عمومي راجع به حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي، همكاري نمايند.
ماده 19
گزارش هاي طرفهاي متعاهد
1
هر طرف متعاهد بايد در خصوص اجراي مفاد اين سند الحاقي به ويژه در خصوص وضعيت موارد زير، گزارشي را به دبيرخانه ارائه دهد:
الف
تنوع زيستي از جمله گونه هاي مورد تهديد و بيگانه؛
ب
زيستگاهها؛
پ
مناطق حفاظت شده موضوع سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر و تغييرات وضعيت آنها؛
ت
اجراي برنامه هاي آموزش زيست محيطي و تنوير افكار عمومي.
2
چهارچوب گزارش و رويه ارائه اطلاعات بايد در فرآهمايي طرفها مورد توافق قرار گيرد.
بخش پنجم
مقررات سازماني و مالي
ماده 20
مقررات سازماني از نظر اين سند الحاقي و طبق بند (10) ماده (22) كنوانسيون، فرآهمايي طرفها از جمله بايد:
الف
اجراي اين سند الحاقي را تحت بررسي مستمر قرار دهد؛
ب
بر كار دبيرخانه نظارت و راهنمايي هايي را براي فعاليت هاي آن ارائه نمايد؛
پ
مفاد اين سند الحاقي را تحت بررسي مستمر قرار دهد؛
ت
طبق ماده (24) اين سند الحاقي، اصلاحات اين سند الحاقي يا پيوست هاي آن و نيز پيوست هاي الحاقي آن را بررسي و تصويب نمايد؛
ث
گزارش هايي را كه در خصوص موضوعات مرتبط با اين سندالحاقي توسط دبيرخانه ارائه مي شود، بررسي كند؛
ج
كارايي تدابير متخذه براي حمايت مناطق حفاظت شده و گونه هاي مورد تهديد را ارزيابي كند و لزوم اتخاذ تدابير ديگري را به ويژه به شكل اصلاحيه هاي اين سند الحاقي يا پيوست هاي آن بررسي نمايد؛
چ
در صورت اقتضاء برنامه هاي منطقه اي مرتبط، برنامه، طرحهاي عملياتي و تدابيري را وفق ماده (6) اين سند الحاقي تصويب و بازنگري نمايد؛
ح
رويه هاي ارائه گزارش طرف ها به موجب ماده (19) اين سند الحاقي و مبادله اطلاعات را طبق ماده (17) اين سند الحاقي ساماندهي كند؛
خ
در خصوص درج منطقه اي در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، طبق ماده (9) اين سند الحاقي تصميم گيري نمايد؛
د
مسائل مالي و بودجه اي مرتبط با اجراي اين سند الحاقي را بررسي كند و راجع به آنها تصميم گيري كند؛
ذ
نهادهاي فرعي يا سازوكارهاي سازماني را كه ممكن است براي اجراي اين سند الحاقي ضروري محسوب شوند، ايجاد نمايد؛
ر
اقدامات اضافي كه ممكن است براي دست يابي به اهداف اين سند الحاقي مورد نياز باشد، بررسي و به انجام رساند؛
ز
در راستاي اهداف اين سند الحاقي، در صورت اقتضاء، خدمات فني و مالي را از نهاد هاي بين المللي و مؤسسات علمي مربوطه درخواست نمايد.
2
از نظر اين سند الحاقي و بر طبق بند (4) ماده (23) كنوانسيون، دبيرخانه از جمله بايد:
الف
بنابه درخواست هر طرف متعاهدي، كمك و مشاوره فني، علمي و حقوقي را براي اجراي مؤثر اين سند الحاقي ارائه نمايد؛
ب
با مراجع صلاحيتدار در طرف هاي متعاهد در خصوص اجراي اين سند الحاقي(پروتكل) ارتباط برقرار كند؛
پ
همكاري حقوقي، علمي و فني را تشويق و تسهيل نمايد؛
ت
ارتباط و هماهنگي با سازمان هاي بين المللي مربوطه، به ويژه با دبيرخانه هاي مرتبط با پيمان هاي تنوع زيستي را برقرار و حفظ كند؛
ث
به همكاري سازمان هاي بين المللي، بين دولتي و غير دولتي مربوط به طرف هاي متعاهد در اجراي اين سند الحاقي كمك نمايد؛
ج
سامانه هاي پايش يكساني را براي مناطق حفاظت شده درياي خزر و گونه هاي مورد تهديد ايجاد كند؛
چ
با هماهنگي طرف هاي متعاهد و با هدف حفاظت موثر از تنوع زيستي درياي خزر، تأسيس شبكه مناطق حفاظت شده درياي خزر را پيشنهاد نمايد؛
ح
پايگاه داده هاي مناطق حفاظت شده درياي خزر و گونه هاي مورد تهديد را ايجاد و به روزرساني كند؛
خ
گزارش ها و مطالعات فني را كه ممكن است براي اجراي اين سندالحاقي مورد نياز باشد، تهيه و به طرف هاي متعاهد ارائه نمايد؛
د
برنامه هاي آموزشي مربوط را به طور مبسوط شرح داده و اجرا كند؛
ذ
وظايف محوله در برنامه هاي اقدام مصوب فرآهمايي طرفها را در چهارچوب اين سند الحاقي انجام دهد؛
ر
وظايف ديگري را كه ممكن است توسط فرآهمايي طرف ها تعيين شود، اجرا نمايد.
ماده 21
تأمين منابع مالي سند الحاقي
1
براي دستيابي به اهداف اين سند الحاقي، طرف هاي متعاهد بايد تا آنجا كه ممكن است:
الف
قابل دسترس بودن منابع مالي براي تنظيم و اجراي برنامه ها، طرح (پروژه) ها و اقدامات مربوط داخلي، دوجانبه و چندجانبه را بررسي و از آن اطمينان حاصل كنند؛
ب
از طريق ساز و كارها و منابع مالي دو جانبه و چند جانبه، بسيج منابع مالي، از جمله كمك هاي مالي و وام، را تشويق نمايند.
پ
روشها و مشوق هاي نوآورانه اي را براي بسيج و هدايت منابع از جمله منابع مؤسسات، بنگاههاي دولتي ساير كشورها، سازمان هاي بين المللي، سازمانهاي غير دولتي و مؤسسات بخش خصوصي جستجو كنند.
2
قواعد مالي كنوانسيون بايد با اعمال تغييرات لازم در مورد اين سند الحاقي اجرا شود، مگر اينكه فرآهمايي طرفها به گونه ديگري تصميم بگيرد.
بخش ششم
بندهاي نهايي
ماده 22
حل و فصل اختلاف ها هر گونه اختلافي ميان طرف هاي متعاهد در خصوص اجرا يا تفسير مفاد اين سند الحاقي بايد بر طبق ماده (30) كنوانسيون حل و فصل شود.
ماده ۲۳
تصويب و لازم الاجراء شدن سند الحاقي
۱
اين سند الحاقي بايد با تصميم اجماعي طرف هاي متعاهد در فرآهمايي طرفها تصويب شود.
۲
اين سند الحاقي صرفاً جهت امضاء كشورهاي ساحلي خزر در شهر تهران از تاريخ ۹ /۳ /۱۳۹۳ (۳۰ مي ۲۰۱۴) تا تاريخ ۹ /۳ /۱۳۹۴ (۳۰ مي ۲۰۱۵) مفتوح خواهد بود.
۳
اين سند الحاقي بايد مورد تنفيذ، پذيرش يا تصويب كشور هاي ساحلي خزر قرار گيرد و براي الحاق هر يك از كشور هاي ساحلي خزر از تاريخي كه اين سند الحاقي براي امضا بسته مي شود، مفتوح خواهد بود.
۴
اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق نزد امين كنوانسيون توديع گردد.
۵
اين سند الحاقي در نودمين روز پس از تاريخ توديع اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق همه كشورهاي ساحلي خزر، لازم الاجراء خواهد شد.
ماده ۲۴
تصويب اصلاحيه هاي سند الحاقي، پيوست هاي آن و اصلاحيه هاي پيوست ها هر طرف متعاهد مي تواند اصلاحيه ها و پيوست هايي را براي اين سند الحاقي و نيز اصلاحيه هايي را براي پيوست هاي آن پيشنهاد نمايد. اصلاحيه ها و پيوست هاي مزبور توسط طرف هاي متعاهد تصويب و بر طبق مواد (۲۴) و (۲۵) كنوانسيون لازم الاجراء خواهند شد.
ماده 25
ارتباط با ساير موافقت نامه هاي بين المللي هيچ يك از مفاد اين سند الحاقي نبايد به حقوق و تعهدات طرف هاي متعاهد به موجب ساير پيمان هاي بين المللي كه عضو آن هستند لطمه اي وارد سازد.
ماده ۲۶
تأثير سند الحاقي بر قوانين ملي مفاد اين سند الحاقي نبايد حق طرفها را مبني بر اتخاذ تدابير ملي سختگيرانه تر در خصوص اجراي اين سند الحاقي خدشه دار كند.
ماده ۲۷
قيد تحديد تعهد هيچ گونه قيد تحديد تعهدي را نمي توان در مورد اين سند الحاقي در نظر گرفت.
ماده ۲۸
امين امين اين سند الحاقي، امين كنوانسيون است.
ماده ۲۹
متون معتبر متون آذري، انگليسي، فارسي، قزاقي، روسي و تركمني اين سند الحاقي از اعتبار يكسان برخوردار هستند و در صورت بروز اختلاف ناشي از تفسير يا اجراي اين سند الحاقي، متن انگليسي ملاك خواهد بود.
ماده ۳۰
ارتباط با مذاكرات رژيم حقوقي درياي خزر هيچ يك از مفاد اين سند الحاقي نبايد به نحوي تفسير گردد كه پيش داوري نسبت به نتيجه مذاكرات مربوط به رژيم نهايي حقوقي درياي خزر تلقي شود. در گواهي مراتب فوق، امضاكنندگان زير كه به طور مقتضي مجاز مي باشند، اين سند الحاقي را امضاء نموده اند. اين سند الحاقي در شهر عشق آباد و در تاريخ نهم خرداد يك هزار و سيصد و نود و سه شمسي برابر با سي ام مي ۲۰۱۴ ميلادي تنظيم شد. پيوست 1 رده هاي شناسايي گونه هاي مورد تهديد منقرض شده (ايي ايكس) گونه اي منقرض شده است كه هيچ شك منطقي در خصوص مرگ آخرين بازمانده آن وجود ندارد. زماني گونه اي منقرض شده فرض مي گردد كه تحقيقات جامع در زيستگاه شناخته شده يا مورد انتظار در زمان هاي مناسب (شبانه روزي، فصلي، ساليانه) در سراسر محدوده تاريخي آن، قادر به ثبت يك فرد از آن گونه نباشد. تحقيقات بايد بيش از يك دوره زماني مناسب از چرخه و شكل زندگي آن گونه باشد. منقرض شده در حيات وحش (ايي دبليو) گونه منقرض شده در حيات وحش فقط در حالت پرورشي، در اسارت و يا به عنوان جمعيت (يا جمعيت هاي) پذيرفته شده در خارج از محدوده گذشته قادر به زنده ماندن است. زماني گونه اي منقرض شده در حيات وحش فرض مي شود كه تحقيقات جامع در زيستگاه شناخته شده يا مورد انتظار در زمان هاي مناسب (شبانه روزي، فصلي، ساليانه) در سراسر محدوده تاريخي آن، قادر به ثبت يك فرد از آن گونه نباشد. تحقيقات بايد بيش از يك دوره زماني مناسب از چرخه و شكل زندگي آن گونه باشد. در معرض انقراض (سي آر) گونه اي به طور جدي در معرض انقراض است كه براساس بهترين شواهد موجود با يكي از معيارهاي (الف) تا (ث)** به طور جدي در معرض انقراض منطبق باشد. لذا اين گونه تلقي مي گردد كه با خطر به شدت بالاي انقراض در حيات وحش روبه رو است. در معرض خطر (ايي اِن) گونه اي در معرض خطر است كه بر اساس بهترين شواهد موجود با يكي از معيارهاي (الف) تا (ث)** در معرض خطر منطبق باشد. لذا اين گونه تلقي مي گردد كه با خطر بسيار بالاي انقراض در حيات وحش روبه رو است. آسيب پذير (وي يو) گونه اي آسيب پذير است كه براساس بهترين شواهد موجود با يكي از معيارهاي(الف) تا (ث)** آسيب پذير منطبق باشد، لذا اين گونه تلقي مي گردد كه با خطر بالاي انقراض در حيات وحش روبه رو است. نزديك به تهديد (اِن تي) گونه اي نزديك به تهديد است كه بر اساس معيارهاي ارزيابي ، در حال حاضر واجد شرايط در معرض انقراض، در معرض خطر يا آسيب پذير نيست، اما در آينده نزديك، نزديك به واجد شرايط يا احتمال واجد شرايط يكي از رده هاي تهديد شده خواهد بود. حداقل نگراني (اِل سي) گونه اي در حداقل نگراني است كه وقتي بر اساس معيارها ارزيابي واجد شرايط در معرض انقراض، در معرض خطر، آسيب پذير يا نزديك به تهديد نباشد. گونه هايي كه در مناطق گسترده اي قرار دارند و پرشمار هستند در اين رده قرار مي گيرند. اطلاعات كم (دي دي) گونه اي در رده اطلاعات كم است كه بر اساس وضعيت پراكنش يا جمعيت آن، اطلاعات كافي جهت ارزيابي مستقيم يا غيرمستقيم از خطر انقراض آن وجود ندارد. ممكن است يك گونه در اين رده به خوبي مطالعه و زيست شناسي آن شناخته شده باشد، اما داده هاي مناسبي در خصوص فراواني و يا پراكنش موجود نباشد. بنابراين رده اطلاعات كم از طبقه بندي هاي تهديد نيست. احصاي گونه ها در اين رده نشان مي دهد كه اطلاعات بيشتري نياز است و اين احتمال را كه تحقيقات آينده نشان خواهد داد كه طبقه بندي مورد تهديد مناسب بوده است، تصديق مي نمايد. مهم، استفاده مثبت از كليه داده هاي موجود است. در بسياري از موارد بايد دقت بسيار زيادي جهت انتخاب بين رده اطلاعات كم و وضعيت هاي مورد تهديد به كار برده شود. اگر شكي در رابطه با محدوديت نسبي محدوده پراكنش يك گونه وجود داشته باشد و مدت زمان قابل توجهي از آخرين ثبت آن گونه گذشته باشد، وضعيت مورد تهديد به خوبي مي تواند توجيه گردد. بررسي نشده (اِن ايي) گونه اي بررسي نشده است كه هنوز بر اساس معيارهاي مورد ارزيابي قرار نگرفته است. **اين معيارها در آخرين ويرايش (نسخه 3.1) «معيارها و سياهه قرمز اتحاديه بين المللي حفاظت از طبيعت» قابل دسترسي است. پيوست ۲ معيارهاي مشترك جهت درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر الف - معيار انتخاب مكان
1
براي اينكه منطقه اي واجد شرايط جهت درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر باشد بايد حداقل با يكي از رديف هاي موضوع بند (1) ماده (9) اين سند الحاقي مطابقت داشته باشد. در موارد خاصي منطقه واحدي مي تواند با چندين رديف مطابقت داشته باشد و چنين شرايطي تنها موجب تقويت مورد مشخص جهت درج منطقه در سياهه مي گردد.
2
هيچ محدوديتي در خصوص تعداد كل مناطقي كه در سياهه درج مي شوند يا تعداد مناطقي پيشنهادي هر عضو براي ثبت، وجود ندارد. با اين حال، طرف ها موافقت مي نمايند كه مكان ها بر اساس مبناي علمي انتخاب و با توجه به كيفيت آنها در سياهه درج شوند، بنابراين بايد الزاماتي را كه به موجب اين سند الحاقي و معيارهاي حاضر تعيين شده اند رعايت كنند.
3
طرف هاي متعاهد موافقت مي نمايند كه علاوه بر معيارهاي اساسي وضعيت اجرايي ملي مناطق حفاظت شده، معيارهاي زير، را در انتخاب مكان هايي جهت درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر لحاظ كنند: (الف) اهميت جهاني: اين مكان به طور خاص مثال خوبي از يك زيست بوم طبيعي يا نزديك به طبيعي، و همچنين مثال خوبي از ويژگي هاي منطقه مناسب زيست جغرافيايي است، مجموعه قابل ملاحظه اي از گونه ها يا زير گونه هاي نادر، آسيب پذير يا در معرض خطر گياهي يا جانوري يا تعداد قابل ملاحظه اي از افراد يك يا تعدادي از اين گونه ها را حمايت مي كند، به دليل كيفيت و خصوصيات گياهي و جانوري آن داراي ارزش ويژه اي جهت حفظ تنوع وراثتي و بوم شناختي يك منطقه است، داراي ارزش ويژه اي به عنوان زيستگاه گياهان يا جانوران در يك مرحله بحراني از چرخه زيستي آنها است، به طور مرتب 20،000 پرنده آبزي را حمايت مي كند، به طور مرتب يك درصد(1%) از جمعيت يك گونه يا زيرگونه از پرندگان آبزي را حمايت مي كند؛ (ب) ارزش منطقه اي: اين مكان داراي ارزش منطقه اي است و به طور بارز نماينده منطقه خزر و تنوع زيستي آن است؛ (پ) وضعيت ملي: اين مكان، وضعيت اجرايي يك منطقه حفاظت شده ملي، اقدامات حفاظتي و طرح مديريت مالي را دارد؛ (ت) منحصر به فرد بودن: اين مكان شامل زيست بوم هاي منحصر به فرد يا نادر و يا گونه هاي نادر، مورد تهديد، در معرض خطر يا بومي مي باشد؛ (ث) معرف طبيعي بودن: اين مكان به طور بارز معرف سامانه هاي بوم شناختي، جمعيت يا انواع زيستگاه يا ساير خصوصيات طبيعي است. (ج) تنوع زيستي: اين مكان تنوع بالايي از گونه ها، جوامع، زيستگاهها يا زيست بوم ها را دارد؛ (چ) عوامل استرس زاي انساني قابل مديريت: مكان هايي با عوامل استرس زاي انساني كمتر در ارجحيت قرار دارند؛ (ح) عوامل استرس زاي طبيعي قابل مديريت: مكان هاي با كمترين درجه استرس زاي طبيعي، در ارجحيت قرار دارند؛ (خ) دسترسي به داده هاي پايه كافي: اين مكان داراي حداقل كمبود اطلاعات مي باشد و برخي از درجه هاي اطلاعات پايه قابل اعتماد در دسترس است؛ (د) نماينده فرهنگي بودن: اين مكان به دليل وجود فعاليت هاي سنتي سازگار با محيط زيست و عجين با طبيعت كه باعث رفاه جمعيت هاي محلي مي شود، داراي ارزش بالاي نمايندگي ميراث فرهنگي مي باشد؛ (ذ) ارزش هاي علمي، آموزشي و زيبايي شناختي: اين مكان داراي ارزش علمي، آموزشي يا زيبايي شناختي است و با تهديدهايي كه ممكن است بلافاصله ارزش هاي بوم شناختي، زيست شناسي، زيبايي شناختي يا فرهنگي آن را مختل كنند مواجه نمي باشد؛ (ر) مداخله جامعه مدني: مداخله مستمر و مشاركت فعال عموم مردم به ويژه جوامع محلي در فرآيند برنامه ريزي و مديريت اين منطقه وجود دارد. ب - معيار درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر طرفهاي متعاهد موافقت مي نمايند تا جهت درج درسياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، اقدامات برنامه ريزي و مديريتي زير را در مناطق پيشنهادي خود انجام دهند: (الف) ارائه داده هاي پايه مربوطه از جمله جنبه هاي زيست محيطي، اجتماعي- اقتصادي و فرهنگي و طرحي جهت تكميل كمبودهاي اطلاعاتي شناسايي شده؛ (ب) ارائه اهداف كوتاه مدت و بلند مدت كاملاً مشخص طرح مديريت حفاظت؛ (پ) ارائه اطلاعات مربوط به مقام / مقام هاي صلاحيتدار و وضعيت مداخله ذي نفعان متعدد؛ (ت) به كارگيري اقداماتي از جمله ارزيابي اثرات زيست محيطي جهت جلوگيري، پايش و كاهش تمام منابع آلودگي كه ممكن است تأثير منفي بر وضعيت حفاظتي گونه ها، جامعه، زيست بوم يا زيستگاه، ارزش فرهنگي يا زيبايي شناختي منطقه پيشنهادي براي درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر داشته باشند؛ (ث) در اجراي مفاد اين سند الحاقي به ويژه در خصوص معرفي يا معرفي مجدد هر يك از گونه ها همكاري كاملي داشته باشند، (ج) يك منطقه جهت درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر بايد داراي طرح مديريت باشد. قواعد اصلي اين طرح مديريت بايد از زمان درج تعريف شده و بلافاصله اجراء گردد. طرح مديريت تفصيلي بايد در مدت سه سال از زمان درج ارائه گردد. عدم رعايت اين تعهد موجب حذف آن مكان از سياهه مي -گردد. (چ) صلاحيت و مسئوليت اداره و اجراي اقدامات حفاظتي براي مناطق پيشنهادي جهت درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر بايد به وضوح در متون حاكم بر هر منطقه مشخص گردد؛ (ح) براي اينكه منطقه حفاظت شده در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گردد بايد داراي يك بدنه مديريتي با اختيارات كافي و همچنين ابزار و منابع انساني جهت جلوگيري يا پايش فعاليت هايي باشد كه ممكن است بر خلاف اهداف منطقه حفاظت شده باشند؛ (خ) براي اينكه منطقه اي در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گردد بايد داراي برنامه پايش باشد. اين برنامه بايد به منظور امكان ارزيابي شرايط و تحول منطقه و همچنين اثربخشي اقدامات انجام شده حفاظتي و مديريتي و در نتيجه تعديل آنها در صورت لزوم، شامل شناسايي و پايش تعداد معيني از عوامل مهم براي منطقه مورد نظر باشد. ارائه مرتب گزارش هاي پايش منطقه از تاريخ درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر الزامي است. پ - اجراي اقدامات حفاظتي، برنامه ريزي و مديريتي
۱
اهداف حفاظتي و مديريتي بايد به وضوح در متن مربوط به هر مكان مشخص شده باشد و متشكل از مبنايي براي ارزيابي كافي بودن اقدامات انجام شده و اثربخشي اجراي آنها در مدت زمان بازبيني سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر خواهد بود.
۲
اقدامات حفاظتي، برنامه ريزي و مديريتي حاكم براي هر منطقه بايد براي دستيابي به اهداف حفاظتي و مديريتي مندرج در طرح مديريتي آن مكان در كوتاه مدت و بلند مدت كافي بوده و به طور خاص تهديدهاي آن را مورد توجه قرار دهد.
۳
اقدامات حفاظتي، برنامه ريزي و مديريتي بايد بر پايه دانش كافي از عناصر محيط زيست طبيعي و عوامل اقتصادي- اجتماعي و فرهنگي باشد كه مشخصه هر منطقه است. در صورت كاستي در دانش پايه، منطقه پذيرش شده براي درج در سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، بايد جمع آوري داده ها و اطلاعات مفقود را به صورت فعالانه آغاز كند.
۴
در احترام به ويژگي مشخص هر مكان حفاظت شده، اقدامات حفاظتي براي منطقه حفاظت شده درياي خزر بايد جنبه هاي اساسي زير را مورد توجه قرار دهد: (الف) تقويت مقررات مربوط به انتشار يا دفع پسماند و ساير موادي كه احتمال دارد به طور مستقيم يا غيرمستقيم به يكپارچگي اين منطقه لطمه وارد نمايند؛ (ب) تقويت مقررات معرفي يا معرفي مجدد هرگونه به منطقه؛ (پ) ساماندهي هر فعاليت يا عملي كه احتمال دارد باعث آسيب رساندن يا مزاحمت گونه ها شود يا ممكن است وضعيت حفاظتي زيست بوم ها يا گونه ها را مورد تهديد قرار دهد يا ويژگي هاي طبيعي، فرهنگي يا زيبايي شناختي آن منطقه را مختل نمايد، (ت) مقررات حاكم در نواحي اطراف منطقه مورد نظر.
۵
گزارش دهي دوره اي پايش و ارزيابي آن مكان و بازبيني هاي مناسب طرح مديريتي بايد بر طبق اين سند الحاقي انجام شود.
۶
عدم رعايت اين معيارها موجب حذف از سياهه مناطق حفاظت شده درياي خزر مي گردد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن سند الحاقي(پروتكل)، شامل مقدمه و سي ماده و دو پيوست در جلسه علني روز يكشنبه مورخ بيست و پنجم مهر ماه يكهزار و چهارصد مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ ۱۹ /۸ /۱۴۰۰ به تأييد شوراي نگهبان رسيد. رئيس مجلس شوراي اسلامي - محمدباقر قاليباف